ભારતમાં ઈલેક્ટ્રિક વાહનોની લોકપ્રિયતા ઝડપથી વધી રહી છે. વર્લ્ડ EV ડેના અવસર પર સામે આવેલી માહિતી પ્રમાણે દેશમાં અત્યાર સુધીમાં 1 કરોડથી વધુ ઈલેક્ટ્રિક વાહનોનું વેચાણ થઈ ચૂક્યું છે. તેમાં મુખ્ય હિસ્સો ઈલેક્ટ્રિક બે અને ત્રણ પૈડાંવાળા વાહનોનો છે. સરકારની નીતિઓ, વધતા પેટ્રોલ-ડીઝલના ખર્ચ અને ઈલેક્ટ્રિક વાહનોના વિકલ્પો વધવાથી આ ક્ષેત્રમાં સતત વૃદ્ધિ જોવા મળી રહી છે. ભારતમાં ઈલેક્ટ્રિક વાહનોનું વેચાણ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ઝડપથી વધ્યું છે. નીતિ આયોગના અહેવાલ પ્રમાણે 2016માં દેશમાં માત્ર લગભગ 50,000 EV વેચાયા હતા, જ્યારે 2024માં આ આંકડો વધીને 20.8 લાખ થયો હતો. 2024ના અંત સુધી દેશમાં કુલ EVની સંખ્યા લગભગ 54.5 લાખ થઈ ગઈ હતી.
2026માં પણ વેચાણમાં જોરદાર વધારો
2026માં પણ EVની માંગમાં વધારો ચાલુ છે. ઓગસ્ટ 2026માં ભારતમાં 2,97,820 ઈલેક્ટ્રિક વાહનોની નોંધણી થઈ હતી. ઉત્તર પ્રદેશ 42,007 નોંધણી સાથે સૌથી આગળ રહ્યું હતું. ત્યારબાદ મહારાષ્ટ્રમાં 31,773 અને કર્ણાટકમાં 26,597 EV નોંધાયા હતા. દેશના ટોચના 10 રાજ્યો મળીને કુલ EV નોંધણીના લગભગ 72 ટકા હિસ્સા માટે જવાબદાર રહ્યા. ઓગસ્ટમાં પેટ્રોલ કારની સરખામણીમાં વૈકલ્પિક ઈંધણવાળા વાહનોની માંગ પણ ખાસ નોંધપાત્ર રહી. CNG, હાઇબ્રિડ અને ઈલેક્ટ્રિક વાહનો મળીને પેસેન્જર વાહનોના વેચાણમાં પેટ્રોલ વાહનો કરતાં આગળ નીકળી ગયા હતા. તેમાં EVનો હિસ્સો 7.63 ટકા રહ્યો હતો.
બે અને ત્રણ પૈડાંવાળા વાહનોનો મોટો હિસ્સો
ભારતમાં EVની લોકપ્રિયતા વધવાનું એક મોટું કારણ ઈલેક્ટ્રિક સ્કૂટર અને ત્રણ પૈડાંવાળા વાહનો છે. ખાસ કરીને શહેરો ઉપરાંત નાના શહેરો અને વેપારી ઉપયોગમાં ઈલેક્ટ્રિક ત્રણ પૈડાંવાળા વાહનોનો ઉપયોગ વધી રહ્યો છે. કેન્દ્ર સરકારે પણ ઈલેક્ટ્રિક વાહનોને પ્રોત્સાહન આપવા માટે અલગ-અલગ યોજનાઓ શરૂ કરી છે. ભારે ઉદ્યોગ મંત્રાલયે 2024માં PM E-DRIVE યોજના શરૂ કરી હતી. આ યોજના માટે ₹10,900 કરોડનું બજેટ રાખવામાં આવ્યું હતું. નાણાકીય વર્ષ 2024-25માં જ PM E-DRIVE હેઠળ 10,10,101 ઈલેક્ટ્રિક બે પૈડાંવાળા વાહનો અને 1,22,982 ઈલેક્ટ્રિક ત્રણ પૈડાંવાળા વાહનોની નોંધણી થઈ હતી.
ચાર્જિંગ સ્ટેશન હજુ મોટો પડકાર
EVનું વેચાણ વધ્યું છે, પરંતુ ચાર્જિંગ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર હજુ મહત્વનો મુદ્દો છે. હાઈવે પર પૂરતા અને વિશ્વસનીય ચાર્જિંગ પોઈન્ટ ઉપલબ્ધ હોવા જરૂરી છે. તાજેતરમાં ભારે ઉદ્યોગ મંત્રાલયે પણ ચાર્જિંગ સ્ટેશનોની કામગીરી સુધારવા માટે ઓટોમોબાઈલ કંપનીઓને વધુ સક્રિય ભૂમિકા ભજવવા કહ્યું છે. સરકારના જણાવ્યા પ્રમાણે હાલમાં નોંધાયેલા ચાર્જિંગ સ્ટેશનોમાંથી લગભગ અડધા કાર્યરત ન હોવાની સમસ્યા છે. આ ઉપરાંત બેટરીની કિંમત, વાહનની શરૂઆતની કિંમત, ચાર્જિંગમાં લાગતો સમય અને લાંબા અંતરની મુસાફરી માટે ચાર્જિંગ સુવિધા જેવા મુદ્દા હજુ પણ ગ્રાહકોના નિર્ણયને અસર કરે છે.
વર્લ્ડ EV ડે શા માટે ખાસ છે
દર વર્ષે 9 સપ્ટેમ્બરે વર્લ્ડ EV ડે મનાવવામાં આવે છે. તેનો મુખ્ય હેતુ ઈલેક્ટ્રિક વાહનો અને સ્વચ્છ પરિવહન અંગે જાગૃતિ વધારવાનો છે. 2026માં ભારતમાં EVની વધતી ખરીદી દર્શાવે છે કે ઈલેક્ટ્રિક વાહનો હવે માત્ર ભવિષ્યની ટેક્નોલોજી નથી રહ્યા, પરંતુ વાહન બજારનો મહત્વનો ભાગ બની રહ્યા છે. આગામી વર્ષોમાં ચાર્જિંગ નેટવર્ક, બેટરી ટેક્નોલોજી અને નવા મોડલની સંખ્યા વધશે તો ભારતમાં EVનું વેચાણ વધુ ઝડપથી વધી શકે છે. જોકે, 1 કરોડથી વધુ વાહનોના આંકડા પછી હવે આગામી પડકાર EVની સંખ્યા વધારવા સાથે તેની માટે જરૂરી ચાર્જિંગ અને સર્વિસ સુવિધાઓને પણ એટલી જ ઝડપથી વિકસાવવાનો રહેશે.
