RSS કાર્યક્રમને લઈને ભારે ચર્ચા: રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS)ના સરસંઘચાલક મોહન ભાગવત હાલ અમેરિકા પ્રવાસે છે અને આજે, 29 ઓગસ્ટે, ન્યૂયોર્કમાં તેમના મહત્વપૂર્ણ કાર્યક્રમને લઈને ભારતથી લઈને અમેરિકાના રાજકીય વર્તુળોમાં ભારે ચર્ચા ચાલી રહી છે. મોહન ભાગવત ન્યૂયોર્કના Madison Square Garden ખાતે આયોજિત ‘Universal Oneness Celebration’ કાર્યક્રમને સંબોધવાના છે. આ કાર્યક્રમમાં હજારો ભારતીય-અમેરિકનો ઉપસ્થિત રહેવાની અપેક્ષા છે. જોકે કાર્યક્રમ શરૂ થાય તે પહેલાં જ તેના વિરોધ, રાજકીય નિવેદનો અને વૈચારિક ટકરાવને કારણે મામલો ગરમાયો છે.
મોહન ભાગવતનો આ અમેરિકા પ્રવાસ RSSના શતાબ્દી વર્ષ દરમિયાન વૈશ્વિક સ્તરે ભારતીય મૂળના લોકો સુધી પહોંચવાના પ્રયાસનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ માનવામાં આવી રહ્યો છે. ન્યૂયોર્ક ઉપરાંત પ્રવાસ દરમિયાન ભારતીય ડાયસ્પોરા સાથે સંવાદ અને વિવિધ કાર્યક્રમો યોજાવાની ચર્ચા છે. RSS તરફથી આ પ્રવાસને સાંસ્કૃતિક સંવાદ, એકતા અને વૈશ્વિક સ્તરે ભારતીય સમાજ સાથે જોડાણના પ્રયાસ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે.
‘Universal Oneness Celebration’માં શું બોલશે મોહન ભાગવત?
સૌથી મોટો સવાલ હવે એ છે કે ન્યૂયોર્કના કાર્યક્રમમાં મોહન ભાગવત કયા મુદ્દાઓ પર પોતાના વિચારો રજૂ કરશે. કાર્યક્રમના નામ પરથી એકતા અને સર્વવ્યાપી જોડાણનો સંદેશ કેન્દ્રમાં રહેવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. અગાઉના અહેવાલો મુજબ કાર્યક્રમનો હેતુ ભારતીય-અમેરિકન સમુદાય સાથે જોડાણ વધારવાનો અને એકતા, સાંસ્કૃતિક વારસો તથા નાગરિક જવાબદારી જેવા મુદ્દાઓને રજૂ કરવાનો છે. જોકે મોહન ભાગવતના વાસ્તવિક ભાષણમાં શું કહેવામાં આવશે તે કાર્યક્રમ શરૂ થયા બાદ જ સ્પષ્ટ થશે.આ કાર્યક્રમમાં અંદાજે 5,000થી વધુ લોકો સામેલ થવાની અપેક્ષા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. કાર્યક્રમનું આયોજન American Hindus for Engagement and Dialogue (AHEAD) દ્વારા કરવામાં આવ્યું હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે. સમર્થકોનું કહેવું છે કે આ કાર્યક્રમ ભારતીય મૂળના લોકો વચ્ચે સાંસ્કૃતિક અને સામાજિક જોડાણને મજબૂત બનાવવાનો પ્રયાસ છે.
ન્યૂયોર્કના મેયર જોહરાન મમદાનીના વિરોધથી વિવાદ
મોહન ભાગવતના કાર્યક્રમને લઈને સૌથી વધુ ચર્ચા ન્યૂયોર્કના મેયર જોહરાન મમદાનીના વિરોધ બાદ શરૂ થઈ છે. મમદાનીએ RSSની વિચારધારા અંગે જાહેરમાં વાંધો ઉઠાવ્યો હતો અને કાર્યક્રમ સામે પોતાની નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી. તેમના નિવેદન બાદ અમેરિકામાં ભારતીય મૂળના વિવિધ સમુદાયો અને સંગઠનો વચ્ચે પણ ચર્ચા તેજ બની ગઈ છે.બીજી તરફ RSS અને કાર્યક્રમના સમર્થકો આ પ્રવાસ અને કાર્યક્રમને અલગ દૃષ્ટિકોણથી જોઈ રહ્યા છે. કાર્યક્રમનો ઉદ્દેશ સાંસ્કૃતિક સંવાદ અને એકતાનો સંદેશ આપવાનો છે. આ રીતે એક જ કાર્યક્રમને લઈને બે અલગ-અલગ વૈચારિક દૃષ્ટિકોણ સામે આવ્યા છે અને ન્યૂયોર્કમાં રાજકીય તથા સામાજિક ચર્ચા ગરમાઈ છે.
વિરોધ પ્રદર્શન અને અમેરિકન સંગઠનોની પ્રતિક્રિયા
મોહન ભાગવતના ન્યૂયોર્ક કાર્યક્રમ પહેલાં કેટલાક ઇન્ટરફેથ અને નાગરિક અધિકાર સંગઠનોએ વિરોધ કરવાની જાહેરાત કરી છે. RSSના ઇતિહાસ અને વિચારધારાને લઈને અમેરિકામાં વિવિધ જૂથો દ્વારા સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા છે. બીજી તરફ RSSના સમર્થકો અને કાર્યક્રમના આયોજકો આ આરોપો અને ટીકાઓને નકારીને કાર્યક્રમને એકતા તથા સંવાદના પ્રયાસ તરીકે રજૂ કરી રહ્યા છે.આ વિવાદ એટલો આગળ વધ્યો કે અમેરિકાની ધાર્મિક સ્વતંત્રતા સંબંધિત સલાહકાર સંસ્થા USCIRF સાથે જોડાયેલી વિવાદાસ્પદ ચર્ચાઓ પણ સામે આવી. જોકે વિઝા રદ કરવાનો અંતિમ નિર્ણય USCIRFના હાથમાં નથી, અને આવી કાર્યવાહીનો અધિકાર અમેરિકન સરકારના સંબંધિત વિભાગો પાસે રહે છે. આ મુદ્દાએ પણ મોહન ભાગવતના પ્રવાસને લઈને રાજકીય ચર્ચા વધુ તીવ્ર બનાવી દીધી છે.
ભારતના રાજકારણમાં પણ પડઘા
મોહન ભાગવતનો અમેરિકા પ્રવાસ માત્ર અમેરિકામાં જ ચર્ચાનો વિષય નથી રહ્યો. ભારતના રાજકારણમાં પણ આ મુદ્દે નિવેદનબાજી શરૂ થઈ છે. ખાસ કરીને RSS, BJP અને સંઘની વિચારધારા અંગે વિરોધ પક્ષો દ્વારા પ્રશ્નો ઉઠાવવામાં આવ્યા છે.સમાજવાદી પાર્ટીના નેતા અખિલેશ યાદવ સહિતના વિરોધી રાજકીય વર્તુળોએ આ કાર્યક્રમ અને તેના સંદર્ભમાં વિવિધ સવાલો ઉઠાવ્યા છે. અખિલેશ યાદવ દ્વારા મોહન ભાગવતના ન્યૂયોર્ક કાર્યક્રમને લઈને અનેક પ્રશ્નો ઉઠાવવામાં આવ્યા હોવાનું પણ અહેવાલોમાં સામે આવ્યું છે.આ મુદ્દે કોંગ્રેસ અને અન્ય વિરોધી રાજકીય પક્ષો પણ RSSની ભૂમિકા અને વિચારધારા અંગે પોતાના રાજકીય વલણને આગળ ધપાવી રહ્યા છે. જ્યારે BJP અને RSS સાથે જોડાયેલા વર્તુળો આ વિવાદને રાજકીય દૃષ્ટિએ જોવામાં આવી રહ્યો હોવાનો આરોપ મૂકી રહ્યા છે.
ન્યૂયોર્કમાં ભારતીય ડાયસ્પોરા પણ બે ભાગમાં વહેંચાયો?
મોહન ભાગવતના પ્રવાસે અમેરિકામાં વસતા ભારતીય મૂળના લોકો વચ્ચે પણ અલગ-અલગ પ્રતિક્રિયાઓ સામે આવી છે. એક તરફ મોટી સંખ્યામાં હિંદુ અને ભારતીય સંગઠનો કાર્યક્રમને સમર્થન આપી રહ્યા છે અને તેને ભારતીય સંસ્કૃતિ તથા સામાજિક એકતાનો કાર્યક્રમ ગણાવી રહ્યા છે. બીજી તરફ કેટલાક સંગઠનો અને સમુદાયો RSSની વિચારધારા સામે વાંધો ઉઠાવી રહ્યા છે.આ વિવાદથી એક બાબત સ્પષ્ટ થઈ છે કે ભારતીય રાજકારણ અને વિચારધારાઓ હવે માત્ર ભારતની સીમાઓ સુધી મર્યાદિત નથી રહી. અમેરિકામાં વસતો વિશાળ ભારતીય ડાયસ્પોરા પણ ભારતના રાજકીય અને સામાજિક મુદ્દાઓ પર અલગ-અલગ અભિપ્રાય ધરાવે છે.
આજે ભાષણ પર સમગ્ર વિશ્વની નજર
હવે સૌથી મોટી રાહ મોહન ભાગવતના આજના સંબોધનની છે. તેઓ એકતા, ભારતીય સંસ્કૃતિ, વૈશ્વિક સમાજ અને ભારતીય ડાયસ્પોરાની ભૂમિકા પર ભાર મૂકે છે કે વિવાદો અને ટીકાઓને લઈને પણ કોઈ સીધો જવાબ આપે છે, તે જોવું મહત્વપૂર્ણ રહેશે.કાર્યક્રમ પહેલાં જ ન્યૂયોર્કમાં વિરોધ અને સમર્થન બંને જોવા મળી રહ્યા છે, જ્યારે ભારતમાં રાજકીય પક્ષો આ મુદ્દાને પોતાના-પોતાના દૃષ્ટિકોણથી રજૂ કરી રહ્યા છે. તેથી 29 ઓગસ્ટનો ન્યૂયોર્ક કાર્યક્રમ માત્ર એક સામાન્ય જાહેર સંબોધન નહીં, પરંતુ ભારત અને અમેરિકાના રાજકીય-સામાજિક વર્તુળોમાં ચર્ચાનું કેન્દ્ર બની ગયો છે.
