મુંબઈવાસીઓના ઘરખર્ચ પર ફરી મોંઘવારીનો બોજ વધવાનો છે. 1 સપ્ટેમ્બર, 2026થી મુંબઈમાં સ્થાનિક ડેરીમાંથી આવતાં ખુલ્લા દૂધના ભાવમાં પ્રતિ લિટર ₹9નો વધારો થશે. મુંબઈ દુગ્ધ ઉત્પાદક સંઘે દૂધનો વર્તમાન જથ્થાબંધ ભાવ ₹93થી વધારીને ₹102 પ્રતિ લિટર કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. નવા ભાવ 1 સપ્ટેમ્બર, 2026થી 28 ફેબ્રુઆરી, 2027 સુધી લાગુ રહેશે. જોકે, અહીં એક વાત ખાસ સમજવી જરૂરી છે. આ વધારો સ્થાનિક ડેરીમાંથી આવતાં ખુલ્લા દૂધના ભાવમાં થયો છે. એટલે ગ્રાહકોને દુકાન કે દૂધ વિક્રેતા પાસેથી મળતા દૂધના ભાવમાં પણ ચોક્કસ ₹9નો વધારો થશે એવું જરૂરી નથી. છૂટક ભાવ સ્થાનિક વિક્રેતાના ખર્ચ, પરિવહન અને નફાના આધારે અલગ હોઈ શકે છે. પેકેટવાળા બ્રાન્ડેડ દૂધના ભાવ પણ આ નિર્ણયથી આપમેળે ₹9 નહીં વધે.
₹93થી સીધો ₹102 થયો ભાવ
મુંબઈ દુગ્ધ ઉત્પાદક સંઘના નિર્ણય મુજબ હાલમાં તાજા દૂધનો જથ્થાબંધ ભાવ ₹93 પ્રતિ લિટર છે. 1 સપ્ટેમ્બરથી તેમાં ₹9નો વધારો થતાં નવો ભાવ ₹102 પ્રતિ લિટર થશે. આ નવા ભાવ 28 ફેબ્રુઆરી, 2027 સુધી અમલમાં રહેશે. ત્યારબાદ ભાવની ફરી સમીક્ષા કરવામાં આવશે.
દૂધ કેમ મોંઘું થયું?
દૂધના ભાવ વધારાનું મુખ્ય કારણ દૂધ ઉત્પાદકોનો વધતો ઉત્પાદન ખર્ચ હોવાનું જણાવાયું છે. ખાસ કરીને પશુઆહારના ભાવમાં મોટો વધારો થયો છે. મુંબઈ દુગ્ધ ઉત્પાદક સંઘના જણાવ્યા પ્રમાણે દાણા, તૂરચુણી અને ચણાચુણી જેવા પશુઆહારના ભાવમાં 25% સુધી વધારો થયો છે. આ ઉપરાંત ઘાસચારો અને ખળીના ભાવ પણ વધ્યા છે. દૂધ આપતાં પશુઓની કિંમત વધવાથી પણ ખેડૂતો અને દૂધ ઉત્પાદકોનો ખર્ચ વધ્યો છે. વધતા ખર્ચને કારણે દૂધ ઉત્પાદકો પર આર્થિક ભાર વધી રહ્યો હતો. આ સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને જથ્થાબંધ ભાવમાં વધારો કરવાનો નિર્ણય લેવાયો છે.
એક વર્ષમાં બીજી વખત ભાવવધારો
મુંબઈમાં દૂધના જથ્થાબંધ ભાવમાં લગભગ એક વર્ષમાં આ બીજી વખત વધારો થઈ રહ્યો છે. આ વર્ષે ફેબ્રુઆરીમાં દૂધનો ભાવ ₹91થી વધારીને ₹93 પ્રતિ લિટર કરવામાં આવ્યો હતો. હવે સપ્ટેમ્બરથી તેમાં વધુ ₹9નો વધારો થઈને ભાવ ₹102 પ્રતિ લિટર થશે. એટલે ફેબ્રુઆરીની સરખામણીમાં માત્ર થોડા મહિનામાં જ જથ્થાબંધ ભાવમાં કુલ ₹11નો વધારો થયો છે.
તહેવારોની મોસમમાં વધશે ઘરખર્ચ
દૂધના ભાવમાં આ વધારો એવા સમયે થઈ રહ્યો છે જ્યારે તહેવારોની મોસમ શરૂ થવાની છે. ગણેશોત્સવ બાદ નવરાત્રી અને દિવાળી જેવા મોટા તહેવારો આવશે. તહેવારો દરમિયાન દૂધ અને દૂધમાંથી બનતી વસ્તુઓની માંગ સામાન્ય દિવસોની સરખામણીમાં વધે છે. તેથી ભાવ વધારાની અસર માત્ર રોજિંદા દૂધના ખર્ચ સુધી સીમિત રહેવાની શક્યતા નથી.
મીઠાઈથી દહીં સુધી અસરની શક્યતા
દૂધ મોંઘું થતાં તેની સીધી કે આડકતરી અસર દૂધમાંથી બનતી વિવિધ વસ્તુઓ પર પડી શકે છે. ખાસ કરીને તહેવારો દરમિયાન મીઠાઈ, દહીં અને અન્ય દૂધ આધારિત વસ્તુઓની માંગ વધતી હોવાથી વેપારીઓના ખર્ચ પર પણ અસર થઈ શકે છે. જોકે, મીઠાઈ, દહીં અથવા અન્ય ઉત્પાદનોના ભાવમાં કેટલો વધારો થશે તે દરેક વેપારીના ઉત્પાદન ખર્ચ અને ભાવ નક્કી કરવાની પદ્ધતિ પર આધારિત રહેશે. એટલે દરેક વસ્તુમાં એકસરખો ભાવવધારો થશે એવું કહી શકાય નહીં.
3,000થી વધુ દૂધ વિક્રેતાઓ પર અસર
જથ્થાબંધ ભાવ વધવાથી મુંબઈમાં તાજા દૂધના વ્યવસાય સાથે જોડાયેલા 3,000થી વધુ વિક્રેતાઓની ખરીદી કિંમત પણ વધશે. ત્યારબાદ ગ્રાહકો પાસેથી કેટલો ભાવ લેવામાં આવશે તે સ્થાનિક ખર્ચ અને વિક્રેતાના નફાના આધારે નક્કી થશે. એટલે મુંબઈવાસીઓએ 1 સપ્ટેમ્બરથી દૂધના છૂટક ભાવ અંગે પોતાના સ્થાનિક વિક્રેતા પાસેથી નવો દર જાણી લેવો જરૂરી રહેશે.
પેકેટવાળા દૂધ માટે અલગ નિયમ
આ ભાવવધારો મુખ્યત્વે સ્થાનિક તાજા દૂધના જથ્થાબંધ ભાવ સાથે સંબંધિત છે. તેથી અમૂલ, મધર ડેરી અથવા અન્ય બ્રાન્ડના પેકેટવાળા દૂધમાં પણ પ્રતિ લિટર ₹9નો વધારો થઈ ગયો છે એવું માનવું યોગ્ય નથી. પેકેટવાળા દૂધના ભાવ સંબંધિત કંપનીઓ પોતાના ઉત્પાદન, પરિવહન અને અન્ય ખર્ચને ધ્યાનમાં રાખીને નક્કી કરે છે.
ગ્રાહકોના બજેટ પર શું અસર પડશે?
જો છૂટક બજારમાં પણ આ વધારાનો મોટો હિસ્સો ગ્રાહકો સુધી પહોંચે છે તો મુંબઈના પરિવારોના માસિક દૂધના ખર્ચમાં વધારો થઈ શકે છે. ખાસ કરીને મોટા પરિવાર અને દૂધનો વધુ ઉપયોગ કરતા ઘરો પર તેની અસર વધારે જોવા મળી શકે છે. આ ઉપરાંત તહેવારો દરમિયાન દૂધની સાથે મીઠાઈ, દહીં અને અન્ય દૂધ આધારિત વસ્તુઓની માંગ વધવાની હોવાથી ઘરનું કુલ ખાદ્ય બજેટ પણ વધી શકે છે.
આ રીતે તહેવારોની મોસમ શરૂ થાય તે પહેલાં મુંબઈવાસીઓને દૂધના ભાવનો મોટો ઝટકો મળ્યો છે. જોકે ₹9નો આંકડો તાજા દૂધના જથ્થાબંધ ભાવ માટે છે અને દરેક પેકેટવાળા દૂધના ભાવમાં એટલો જ વધારો થયો હોવાનું માનવું યોગ્ય નથી. હવે સ્થાનિક દૂધ વિક્રેતાઓ નવા જથ્થાબંધ ભાવનો કેટલો ભાર ગ્રાહકો પર નાખે છે તેના પર નજર રહેશે.
