નેપાળમાં વિનાશક પૂર અને ભૂસ્ખલન બાદ સ્થિતિ અત્યંત ગંભીર બની છે. મોટી સંખ્યામાં લોકોનાં મોત થયા છે, અનેક લોકો હજુ લાપતા છે અને અનેક વિસ્તારોમાં ભારે નુકસાન થયું છે. આ મુશ્કેલ સમયમાં નેપાળની મદદ માટે દુનિયાના અનેક દેશો આગળ આવ્યા છે. ભારતે સૌથી પહેલાં રાહત અને બચાવ માટે મદદ મોકલવાનું શરૂ કર્યું હતું. હવે શ્રીલંકા, બ્રિટન અને સંયુક્ત રાષ્ટ્રએ પણ નેપાળ માટે આર્થિક અને રાહત સહાયની જાહેરાત કરી છે.
નેપાળ અને ચીનમાં આવેલા ભીષણ પૂર અંગે સંયુક્ત રાષ્ટ્રના મહાસચિવ એન્ટોનિયો ગુટરેસે પણ દુઃખ વ્યક્ત કર્યું છે. તેમણે આ કુદરતી આફતમાં થયેલી જાનહાનિ અને વિનાશ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરતાં અસરગ્રસ્ત લોકો પ્રત્યે સંવેદના દર્શાવી છે. તેમણે જણાવ્યું કે પૂર અને તેના કારણે થયેલી તબાહીમાં અનેક લોકોનાં જીવન ગયા છે, ઘણા લોકો લાપતા છે અને મોટી સંખ્યામાં લોકો અસરગ્રસ્ત થયા છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર તરફથી પણ નેપાળમાં ચાલી રહેલા રાહત અને બચાવ કાર્યને સહારો આપવામાં આવ્યો છે. તાત્કાલિક રાહત કામગીરી માટે 20 લાખ અમેરિકી ડોલરની રકમ જાહેર કરવામાં આવી છે. આ રકમનો ઉપયોગ આપત્તિથી અસરગ્રસ્ત લોકોને જરૂરી સહાય પહોંચાડવા અને રાહત કામગીરીને મજબૂત બનાવવા માટે કરવામાં આવશે.
શ્રીલંકાએ પણ નેપાળની મદદ માટે મહત્વપૂર્ણ જાહેરાત કરી છે. શ્રીલંકાએ ગુરુવારે નેપાળને 10 લાખ અમેરિકી ડોલરની આર્થિક સહાય આપવાની જાહેરાત કરી હતી. શ્રીલંકાના વિદેશ મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે આ સહાય માત્ર આર્થિક મદદ નથી, પરંતુ મુશ્કેલીના સમયમાં નેપાળના લોકો સાથે શ્રીલંકાની એકતા દર્શાવે છે. નેપાળની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને બ્રિટને પણ મદદનો હાથ લંબાવ્યો છે. બ્રિટન તરફથી નેપાળને 50 લાખ પાઉન્ડની સહાયની ઓફર કરવામાં આવી છે. બ્રિટને આ સંકટને ગંભીર ગણાવ્યું છે અને અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં ફસાયેલા લોકોને મદદ પહોંચાડવા માટે સહયોગ આપવાની તૈયારી દર્શાવી છે.
બ્રિટિશ વડાપ્રધાન એન્ડી બર્નહૈમે નેપાળમાં સર્જાયેલી પરિસ્થિતિને વિનાશકારી ગણાવી છે. તેમણે નેપાળમાં ફસાયેલા બ્રિટિશ નાગરિકોને સ્થાનિક અધિકારીઓ દ્વારા આપવામાં આવતા નિર્દેશોનું પાલન કરવા અપીલ કરી છે. ખાસ કરીને પૂરગ્રસ્ત અને જોખમી વિસ્તારોમાંથી દૂર રહેવા તથા બચાવ ટીમોની સૂચનાઓનું પાલન કરવા માટે કહેવામાં આવ્યું છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે મદદની જાહેરાતો વચ્ચે ભારત સતત નેપાળના રાહત કાર્યમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે. પાડોશી દેશ તરીકે ભારતે આપત્તિ બાદ તરત જ રાહત સામગ્રી મોકલવાની શરૂઆત કરી હતી. હવે ફરી ભારતે મોટી માત્રામાં રાહત સામગ્રી નેપાળ મોકલી છે.
ગુરુવારે ભારતીય વાયુસેનાનું C-17 ગ્લોબમાસ્ટર વિમાન 37.5 ટન રાહત સામગ્રી લઈને નેપાળ માટે રવાના થયું હતું. આ સામગ્રી હિંડન એરબેઝથી મોકલવામાં આવી હતી. તેમાં પૂરથી અસરગ્રસ્ત લોકો માટે જરૂરી રાહત સામગ્રી, દવાઓ અને ખાદ્ય પેકેટ સહિતની વસ્તુઓ સામેલ છે. વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે પણ ભારત તરફથી મોકલવામાં આવેલી મદદ અંગે માહિતી આપી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે ભારત નેપાળના સંબંધિત અધિકારીઓ સાથે સતત સંપર્કમાં છે અને રાહત તથા બચાવ કામગીરીમાં શક્ય તમામ સહયોગ આપવાનું ચાલુ રાખશે.
ભારત દ્વારા માત્ર ગુરુવારે જ મદદ મોકલવામાં આવી નથી. આ પહેલાં બુધવારે રાત્રે પણ ભારતીય વાયુસેનાનું C-17 વિમાન નેપાળ રવાના થયું હતું. આ વિમાનમાં લગભગ 10 ટન રાહત સામગ્રી મોકલવામાં આવી હતી. તેમાં પૂર રાહત માટે જરૂરી સામાન ઉપરાંત દવાઓ અને ખાદ્ય પેકેટનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. આ રીતે ખૂબ ઓછા સમયમાં ભારતે નેપાળ સુધી મોટી માત્રામાં રાહત સામગ્રી પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. દુર્ગમ વિસ્તારોમાં માર્ગ અને પુલોને નુકસાન પહોંચ્યું હોવાથી જમીન માર્ગે રાહત સામગ્રી પહોંચાડવામાં મુશ્કેલી ઊભી થઈ છે. આવી સ્થિતિમાં વાયુસેનાના વિમાનો દ્વારા સામગ્રી પહોંચાડવી વધુ અસરકારક સાબિત થઈ રહી છે.
નેપાળમાં બુધવારે અચાનક આવેલા જળપ્રલયે અનેક વિસ્તારોમાં ભારે નુકસાન પહોંચાડ્યું હતું. પાણીના જોરદાર પ્રવાહમાં મકાનો, રસ્તા અને પુલોને નુકસાન થયું છે. અનેક વિસ્તારોનો સંપર્ક તૂટી ગયો છે. આ કારણે સ્થાનિક લોકો ઉપરાંત પ્રવાસીઓ અને અન્ય દેશોના નાગરિકોને પણ મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. આપત્તિ બાદ નેપાળમાં બચાવ કામગીરી સતત ચાલી રહી છે. અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાંથી લોકોને સુરક્ષિત સ્થળે ખસેડવામાં આવી રહ્યા છે. જ્યાં જમીન માર્ગે પહોંચવું મુશ્કેલ છે ત્યાં હેલિકોપ્ટર અને અન્ય હવાઈ સાધનોની મદદ લેવામાં આવી રહી છે. રાહત ટીમો ખોરાક, પાણી, દવાઓ અને અન્ય જરૂરી સામગ્રી પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.
આ સમગ્ર સંકટમાં ભારતની ભૂમિકા ખાસ મહત્વની બની છે. નેપાળ સાથે ભારતના ગાઢ સંબંધો છે અને બંને દેશો વચ્ચે લોકોની અવરજવર પણ મોટી સંખ્યામાં થાય છે. આ આપત્તિમાં ભારતીય નાગરિકો પણ અસરગ્રસ્ત થયા હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે. તેથી ભારત માટે નેપાળમાં રાહત કાર્ય માત્ર માનવતાવાદી પ્રયાસ જ નહીં, પરંતુ પોતાના નાગરિકોની સુરક્ષા સાથે પણ જોડાયેલું છે. બીજી તરફ શ્રીલંકા અને બ્રિટન દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલી આર્થિક સહાયથી નેપાળના રાહત કાર્યને વધુ વેગ મળવાની આશા છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્રની મદદ પણ તાત્કાલિક જરૂરિયાતો પૂરી કરવામાં ઉપયોગી બની શકે છે. અનેક દેશો અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓ એકસાથે મદદ માટે આગળ આવતા નેપાળને આ મુશ્કેલ સમયમાં મોટો આંતરરાષ્ટ્રીય સહારો મળી રહ્યો છે.
હાલ સૌથી મોટો પડકાર લાપતા લોકોને શોધવાનો અને અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં જરૂરી સામગ્રી પહોંચાડવાનો છે. પૂરનું પાણી અને કાટમાળ ઓછો થયા બાદ પણ અનેક વિસ્તારોમાં સ્થિતિ જોખમી છે. તૂટેલા રસ્તા અને પુલોને કારણે બચાવ કામગીરીમાં મુશ્કેલી પડી રહી છે. નેપાળ માટે આવેલી આ આંતરરાષ્ટ્રીય મદદ એ દર્શાવે છે કે કુદરતી આપત્તિના સમયે સરહદો અને રાજકીય મતભેદોથી ઉપર માનવતાને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી શકે છે. ભારતે તાત્કાલિક રાહત સામગ્રી પહોંચાડવાથી શરૂઆત કરી, ત્યારબાદ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર, શ્રીલંકા અને બ્રિટને પણ સહાયની જાહેરાત કરી છે. હવે આ મદદ અસરગ્રસ્ત લોકો સુધી ઝડપથી પહોંચે અને વધુમાં વધુ લોકોને સુરક્ષિત બહાર કાઢી શકાય તે સૌથી મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
