ગત અઠવાડિયે સુરતમાં પડેલા ધોધમાર વરસાદ અને ખાડી પૂરના કારણે શહેરના અનેક વિસ્તારોમાં જનજીવન સંપૂર્ણપણે પ્રભાવિત થયું હતું. અનેક નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં ઘરોમાં ગંદુ પાણી ઘૂસી જતાં હજારો લોકોને ભારે હાલાકીનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. હવે વરસાદ અને પૂરનું સંકટ ધીમે-ધીમે ઓછું થઈ રહ્યું છે અને લોકો પોતાના ઘરોમાં પરત ફરી રહ્યા છે. પરંતુ પાણી ઉતર્યા બાદ હવે સુરત સામે નવી ચિંતા ઉભી થઈ છે. દૂષિત પાણી અને ગંદકીના કારણે અનેક વિસ્તારોમાં રોગચાળાનો ખતરો વધી રહ્યો છે. ખાસ કરીને ચામડીના રોગોના કેસોમાં નોંધપાત્ર વધારો થતા આરોગ્ય વિભાગ એલર્ટ બન્યો છે.
ખાડી પૂરથી સૌથી વધુ અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં હાલ મેડિકલ ટીમો સતત કામગીરી કરી રહી છે. પરિસ્થિતિની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને નાયબ મુખ્યમંત્રી હર્ષ સંઘવીએ અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં તાત્કાલિક મેડિકલ કેમ્પ શરૂ કરવાની સૂચના આપી હતી. તેમની સૂચના બાદ સુરત મહાનગરપાલિકાના આરોગ્ય વિભાગે વિવિધ ઝોનમાં કુલ 15 મેડિકલ કેમ્પ શરૂ કર્યા છે. આ કેમ્પોમાં ડોક્ટરો અને આરોગ્ય કર્મચારીઓ લોકોની તપાસ કરી જરૂરી સારવાર અને દવાઓ આપી રહ્યા છે.
પાલિકાના જણાવ્યા અનુસાર અત્યાર સુધીમાં 3,950થી વધુ લોકોએ આ મેડિકલ કેમ્પમાં સારવાર લીધી છે. તેમાં સૌથી વધુ ચિંતાજનક બાબત એ છે કે કુલ દર્દીઓમાંથી 825 લોકોને ચામડી સંબંધિત રોગોની ફરિયાદ જોવા મળી છે. લાંબા સમય સુધી ગંદા અને દૂષિત પાણીના સંપર્કમાં રહેવાના કારણે લોકોને ત્વચામાં ખંજવાળ, એલર્જી, ચેપ અને અન્ય સમસ્યાઓ થઈ રહી છે. આરોગ્ય નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે પૂર પછી આવી સમસ્યાઓ સામાન્ય હોય છે, પરંતુ સમયસર સારવાર ન મળે તો સ્થિતિ ગંભીર બની શકે છે.
માત્ર ચામડીના રોગો જ નહીં પરંતુ અન્ય અનેક બીમારીઓના કેસ પણ નોંધાયા છે. મેડિકલ કેમ્પમાં શ્વાસ સંબંધિત ચેપ (ARI)ના 402 કેસ સામે આવ્યા છે. ઉપરાંત 357 લોકોને તાવની ફરિયાદ હતી, જ્યારે સામાન્ય ઝાડાના 264 કેસ અને ઝાડા-ઉલટીના 82 કેસ નોંધાયા છે. આ તમામ દર્દીઓને સ્થળ પર જ સારવાર આપવામાં આવી રહી છે. આ દરમિયાન 14 દર્દીઓની તબિયત વધુ ગંભીર જણાતા તેમને તાત્કાલિક વધુ સારવાર માટે હોસ્પિટલમાં ખસેડવામાં આવ્યા છે. ડોક્ટરોનું કહેવું છે કે જો સમયસર સારવાર ન મળે તો દૂષિત પાણીના કારણે ચેપ ઝડપથી ફેલાઈ શકે છે. તેથી અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં સતત આરોગ્ય નિરીક્ષણ કરવામાં આવી રહ્યું છે.
પૂર દરમિયાન શહેરના અનેક પરિવારોને પોતાના ઘરો છોડીને સલામત સ્થળે જવું પડ્યું હતું. પાલિકા અને વહીવટી તંત્ર દ્વારા કુલ 4,100 લોકોને શહેરના 21 શેલ્ટર હોમમાં આશરો આપવામાં આવ્યો હતો. ત્યાં રહેવા, ભોજન અને અન્ય જરૂરી સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી હતી. હવે પાણી સંપૂર્ણપણે ઓસર્યા બાદ મોટાભાગના લોકો પોતાના ઘરોમાં પરત ફરી ગયા છે. જોકે, ઘણા ઘરોમાં હજુ પણ કાદવ, ગંદકી અને નુકસાનના નિશાન જોવા મળી રહ્યા છે. લોકો ઘરે પરત ફરતા જ પાલિકાએ સફાઈ અભિયાનને વધુ વેગ આપ્યો છે. પૂરથી પ્રભાવિત 212 સોસાયટીઓમાં યુદ્ધના ધોરણે સફાઈ કામગીરી ચાલી રહી છે. રસ્તાઓ અને રહેણાંક વિસ્તારોમાંથી કાદવ અને કચરો દૂર કરવામાં આવી રહ્યો છે. સાથે જ જંતુનાશક દવાઓ અને બ્લીચિંગ પાવડરનો છંટકાવ કરીને ચેપજન્ય રોગો ફેલાતા અટકાવવાના પ્રયાસો કરવામાં આવી રહ્યા છે.
સફાઈ કામગીરી માટે શરૂઆતમાં પાલિકાએ મોટા પાયે સાધનો અને મશીનરી ઉતારી હતી. રોબોટ, ટ્રક, ટ્રેક્ટર સહિત કુલ 768 વાહનો સફાઈ કામગીરીમાં જોડાયા હતા. હવે મોટાભાગના વિસ્તારોમાં સ્થિતિ સુધરતાં વાહનોની સંખ્યા ઘટાડીને 260 કરવામાં આવી છે. તેમ છતાં જ્યાં હજુ પણ ગંદકી છે ત્યાં સફાઈ કામગીરી સતત ચાલુ રાખવામાં આવી રહી છે. આરોગ્ય વિભાગે પણ પોતાની કામગીરીને પરિસ્થિતિ મુજબ ગોઠવી છે. શરૂઆતમાં 490 મેડિકલ ટીમો મેદાનમાં ઉતારવામાં આવી હતી. હવે સ્થિતિ થોડીઘણી સામાન્ય બનતા 202 ટીમો અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં સતત સર્વેલન્સ અને મોનિટરિંગ કરી રહી છે. આ ટીમો ઘર-ઘર જઈને લોકોના આરોગ્યની તપાસ કરી રહી છે અને જો કોઈને તાવ, ઝાડા, ચામડીના રોગ કે અન્ય ચેપજન્ય બીમારીના લક્ષણો જણાય તો તરત સારવાર આપી રહી છે.
આરોગ્ય વિભાગે લોકોને ખાસ સાવચેતી રાખવાની અપીલ પણ કરી છે. દૂષિત પાણીથી દૂર રહેવું, પીવાનું પાણી ઉકાળીને અથવા શુદ્ધ કરીને પીવું, હાથની સ્વચ્છતા જાળવવી અને ચામડીમાં કોઈપણ પ્રકારની તકલીફ જણાય તો તરત ડોક્ટરનો સંપર્ક કરવો તેવી સલાહ આપવામાં આવી છે. બાળકો, વૃદ્ધો અને અગાઉથી બીમાર લોકો માટે ખાસ તકેદારી રાખવા પણ સૂચના આપવામાં આવી છે. સુરત શહેર પૂર જેવી કુદરતી આફતમાંથી બહાર આવી રહ્યું છે, પરંતુ હવે રોગચાળો ન ફેલાય તે સૌથી મોટો પડકાર બની ગયો છે. પાલિકા દ્વારા સફાઈ, દવા છંટકાવ, મેડિકલ કેમ્પ અને સતત સર્વેલન્સ જેવી કામગીરી હાથ ધરવામાં આવી રહી છે. જો નાગરિકો પણ સ્વચ્છતા જાળવશે અને સમયસર સારવાર લેશે તો સંભવિત રોગચાળાને અટકાવવામાં સફળતા મળી શકે છે.
