માત્ર 60% વિસ્તારમાં વાવણી પૂર્ણ, ગત વર્ષની સરખામણીએ 9% ઘટાડો,છૂટાછવાયા વરસાદથી ખેડૂતોમાં નવી આશા
વરસાદની અછતને કારણે મગફળી, કપાસ અને ડાંગરના વાવેતર પર અસર; છેલ્લા સપ્તાહના ઝાપટાંથી ખેતીને મળ્યો ટેકો, હવે ખેડૂતોની નજર આગામી વરસાદ પર
ગુજરાતમાં ખરીફ સીઝન દરમિયાન વરસાદની અનિયમિતતા અને લાંબા વિરામના કારણે આ વર્ષે વાવેતરની ગતિ સામાન્ય વર્ષોની સરખામણીએ ધીમી રહી છે. રાજ્ય સરકારના કૃષિ વિભાગના 20 જુલાઈ સુધીના આંકડા મુજબ, રાજ્યના સરેરાશ 85.30 લાખ હેક્ટર ખરીફ વિસ્તાર સામે અત્યાર સુધી 50.83 લાખ હેક્ટરમાં જ વાવેતર પૂર્ણ થયું છે,એટલુજ નહિ જે કુલ વિસ્તારના આશરે 60 ટકા જેટલું છે. ગયા વર્ષે આ જ સમયગાળા દરમિયાન 58.39 લાખ હેક્ટર એટલે કે 68.44 ટકા વિસ્તારમાં વાવેતર પૂર્ણ થઈ ગયું હતું, જેના મુકાબલે આ વર્ષે લગભગ 9 ટકા ઓછું વાવેતર નોંધાયું છે.
ખેડૂતોનું કહેવું છે કે જૂનના અંતથી જુલાઈના પ્રથમ પખવાડિયા સુધી રાજ્યના મોટા ભાગમાં વરસાદની અછત રહી હતી. ખાસ કરીને સૌરાષ્ટ્ર, કચ્છ અને ઉત્તર ગુજરાતના અનેક વિસ્તારોમાં પૂરતો વરસાદ ન પડતાં ખેડૂતોને વાવણી રોકવી પડી હતી. જોકે છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી રાજ્યના વિવિધ જિલ્લાઓમાં છૂટાછવાયા વરસાદી ઝાપટાં શરૂ થતાં ખેતી માટે અનુકૂળ વાતાવરણ સર્જાયું છે અને હવે ખેડૂતો ફરીથી ખેતરોમાં વાવણીના કામે લાગી ગયા છે.
મગફળીનું વાવેતર 86 ટકા સુધી પહોંચ્યું
સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છના ખેડૂતો માટે મગફળી મુખ્ય રોકડ પાક છે. સામાન્ય રીતે જુલાઈના ત્રીજા સપ્તાહ સુધીમાં મગફળીનું લગભગ 100 ટકા વાવેતર પૂર્ણ થઈ જતું હોય છે, પરંતુ આ વર્ષે વરસાદ મોડો પડતાં 16.48 લાખ હેક્ટરમાં એટલે કે આશરે 86 ટકા વિસ્તારમાં જ મગફળીનું વાવેતર થયું છે.કૃષિ નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ જો આગામી દિવસોમાં સારો વરસાદ થશે તો બાકી રહેલા વિસ્તારોમાં પણ વાવણી પૂર્ણ થઈ શકશે અને પાકની વૃદ્ધિ માટે અનુકૂળ પરિસ્થિતિ ઉભી થશે.
સોયાબીનમાં સૌથી વધુ પ્રગતિ
રાજ્યમાં અત્યાર સુધી સૌથી વધુ પ્રગતિ સોયાબીનના વાવેતરમાં જોવા મળી છે. સરેરાશ વિસ્તારની સરખામણીએ 88.49 ટકા વાવેતર પૂર્ણ થયું છે. મધ્ય ગુજરાત અને પૂર્વ પટ્ટાના વિસ્તારોમાં વરસાદની સ્થિતિ પ્રમાણમાં સારી હોવાથી ખેડૂતો સમયસર સોયાબીનનું વાવેતર કરી શક્યા છે.
કપાસનું 79 ટકા વાવેતર
ગુજરાતના કૃષિ અર્થતંત્રમાં મહત્વનું સ્થાન ધરાવતા કપાસના પાકનું પણ આ વર્ષે વાવેતર સામાન્ય કરતાં ધીમું રહ્યું છે. અત્યાર સુધી 18.76 લાખ હેક્ટર વિસ્તારમાં કપાસનું વાવેતર પૂર્ણ થયું છે, જે કુલ સરેરાશ વિસ્તારના 79 ટકા જેટલું છે.
કપાસ ઉત્પાદક વિસ્તારોમાં વરસાદમાં થયેલા વિલંબને કારણે ઘણા ખેડૂતોને વાવણી માટે રાહ જોવી પડી હતી. હવે વરસાદની સ્થિતિ સુધરતાં બાકી રહેલા વિસ્તારોમાં પણ વાવણી ઝડપથી આગળ વધી રહી છે.
મકાઈના પાકમાં પણ ધીમી ગતિ
રાજ્યમાં મકાઈનું વાવેતર 2.19 લાખ હેક્ટર વિસ્તારમાં પૂર્ણ થયું છે, જે કુલ લક્ષ્યના આશરે 78 ટકા જેટલું છે. પંચમહાલ, દાહોદ, અરવલ્લી અને ઉત્તર ગુજરાતના કેટલાક જિલ્લાઓમાં હજુ પણ વરસાદની સ્થિતિ પર ખેડૂતોની નજર છે.
ડાંગરનું વાવેતર સૌથી પાછળ
આ વર્ષે સૌથી વધુ અસર ડાંગર (ચોખા)ના પાક પર જોવા મળી છે. રાજ્યમાં ડાંગરનું વાવેતર હજુ સુધી માત્ર 25 ટકા જ પૂર્ણ થયું છે. ડાંગર માટે સતત અને પૂરતા વરસાદની જરૂરિયાત રહેતી હોવાથી વરસાદના અભાવે ખેડૂતો વાવણી કરી શક્યા નથી.દક્ષિણ ગુજરાત અને મધ્ય ગુજરાતના કેટલાક વિસ્તારોમાં વરસાદ શરૂ થતાં વાવણીમાં ઝડપ આવી રહી છે, પરંતુ હજુ પણ મોટા વિસ્તારમાં વાવણી બાકી છે.
ખેડૂતોને છૂટાછવાયા વરસાદથી રાહત
ગયા સપ્તાહ દરમિયાન રાજ્યના વિવિધ જિલ્લાઓમાં છૂટાછવાયા વરસાદ પડતાં ખેડૂતોને મોટી રાહત મળી છે. સૂકાઈ રહેલા ખેતરોમાં ફરી ભેજ આવતાં વાવણીનું કામ ફરી શરૂ થયું છે. ઘણા ખેડૂતો વરસાદની રાહ જોઈને બીજ અને ખાતર તૈયાર રાખીને બેઠા હતા.ખેડૂતોનું કહેવું છે કે જો આગામી એકાદ સપ્તાહ દરમિયાન સારો વરસાદ થશે તો મોટાભાગનું બાકી રહેલું વાવેતર પૂર્ણ થઈ જશે અને પાકને પણ સારો વિકાસ મળશે.
હવામાન વિભાગની આગાહી આશાજનક
ભારતીય હવામાન વિભાગે આગામી દિવસોમાં ગુજરાતના અનેક વિસ્તારોમાં હળવાથી મધ્યમ વરસાદ અને કેટલાક સ્થળોએ ભારે વરસાદની શક્યતા વ્યક્ત કરી છે. આ આગાહીને કારણે ખેડૂતોમાં આશાનું વાતાવરણ છે.જો આગાહી મુજબ વરસાદ થશે તો મગફળી, કપાસ, સોયાબીન, મકાઈ અને ડાંગર સહિતના પાકોને મોટો ફાયદો થશે. સાથે જ જ્યાં હજુ વાવણી બાકી છે ત્યાં પણ ઝડપથી કામગીરી પૂર્ણ થઈ શકશે.
કૃષિ અર્થતંત્ર પર રહેશે અસર
ગુજરાતની અર્થવ્યવસ્થામાં ખેતીનું મહત્વનું યોગદાન છે. ખરીફ સીઝન દરમિયાન મગફળી, કપાસ, સોયાબીન, ડાંગર, મકાઈ અને તુવેર જેવા પાકોનું ઉત્પાદન રાજ્યના ખેડૂતોની આવક માટે નિર્ણાયક હોય છે.જો આગામી દિવસોમાં વરસાદ સારો રહેશે તો અત્યાર સુધી થયેલા વિલંબની અસર ઘણી હદ સુધી ઓછી થઈ શકે છે. પરંતુ જો વરસાદ ફરી ખેંચાશે તો ઉત્પાદન અને ખેડૂતોની આવક બંને પર અસર પડી શકે છે.
સરકારની નજર પરિસ્થિતિ પર
કૃષિ વિભાગ સતત જિલ્લાવાર વાવેતરની સ્થિતિ પર નજર રાખી રહ્યો છે. ખેડૂતોને જરૂરી માર્ગદર્શન, ગુણવત્તાયુક્ત બીજ, ખાતર અને અન્ય કૃષિ સહાય સમયસર ઉપલબ્ધ થાય તે માટે સંબંધિત વિભાગોને સૂચનાઓ આપવામાં આવી છે.
હાલમાં રાજ્યમાં કુલ ખરીફ વાવેતરનો આંકડો 60 ટકા સુધી પહોંચ્યો છે. હવે ખેડૂતો તેમજ કૃષિ વિભાગ બંનેની નજર આગામી વરસાદ પર છે. જો ચોમાસું આગામી દિવસોમાં સારું રહેશે તો બાકી રહેલું વાવેતર ઝડપથી પૂર્ણ થશે અને આ વર્ષની ખરીફ સીઝન ખેડૂતો માટે આશાસ્પદ બની શકે છે.
