હિમાચલ પ્રદેશમાં ચાલુ ચોમાસું ભારે વિનાશ સર્જી રહ્યું છે. 30 જૂનથી 15 ઓગસ્ટ 2026 સુધીના માત્ર 47 દિવસમાં રાજ્યમાં ચોમાસા સાથે જોડાયેલી ઘટનાઓ અને માર્ગ અકસ્માતોમાં કુલ 183 લોકોના મોત થયા છે. આ દરમિયાન ભારે વરસાદ અને કુદરતી આફતોને કારણે થયેલું આર્થિક નુકસાન પણ ₹972.64 કરોડ સુધી પહોંચી ગયું છે. રાજ્યના સ્ટેટ ઇમરજન્સી ઓપરેશન સેન્ટર (SEOC)ના આંકડામાં આ ગંભીર સ્થિતિ સામે આવી છે.
183 મોતમાંથી 79 કુદરતી આફતોમાં
સરકારી આંકડા પ્રમાણે કુલ 183 મોતમાંથી 79 લોકોના મોત સીધી રીતે વરસાદ અને કુદરતી આફતો સાથે જોડાયેલા છે, જ્યારે 104 લોકોના મોત માર્ગ અકસ્માતોમાં થયા છે. એટલે કે રાજ્યમાં ચોમાસા દરમિયાન માત્ર વરસાદ જ નહીં, પરંતુ વરસાદથી બગડેલી સ્થિતિને કારણે માર્ગ અકસ્માતો પણ મોટો જીવલેણ ખતરો બની રહ્યા છે.
કુદરતી આફતોમાં થયેલા મોતની વિગતો:
- ભૂસ્ખલનથી 14 મોત
- પહાડ અથવા વૃક્ષ પરથી પડી જવાથી 27 મોત
- વિવિધ હવામાન સંબંધિત ઘટનાઓમાં 15 મોત
- સાપ કરડવાથી અને વીજ કરંટથી 8 મોત
- ડૂબી જવાથી 5 મોત
- અચાનક આવેલા પૂરમાં 1 મોત
કયા જિલ્લામાં સૌથી વધુ અસર?
કુદરતી આફતોમાં સૌથી વધુ મોત લાહૌલ અને સ્પિતિ જિલ્લામાં નોંધાયા છે, જ્યાં 14 લોકોના જીવ ગયા છે. ત્યારબાદ કાંગડા જિલ્લામાં 13 અને શિમલામાં 11 મોત નોંધાયા છે.
માર્ગ અકસ્માતોની વાત કરીએ તો ચંબા અને સિરમૌર જિલ્લામાં 16-16 મોત થયા છે, જ્યારે કુલ્લુમાં માર્ગ અકસ્માતોમાં 14 લોકોના મોત થયા છે.
31 લોકો હજુ લાપતા, 291 ઘાયલ
ચોમાસાની આફતમાં માત્ર જાનહાનિ જ નહીં, પરંતુ મોટી સંખ્યામાં લોકો ઘાયલ અને લાપતા પણ થયા છે. સરકારી આંકડા પ્રમાણે 291 લોકો ઘાયલ થયા છે, જ્યારે 31 લોકો હજુ લાપતા છે.
આ ઉપરાંત પશુધનને પણ મોટું નુકસાન થયું છે. રાજ્યમાં 732થી વધુ પશુઓ અને 225 મરઘાં-પક્ષીઓના મોત નોંધાયા છે.
₹972 કરોડથી વધુનું નુકસાન
હિમાચલમાં વરસાદ અને કુદરતી આફતોને કારણે જાહેર અને ખાનગી સંપત્તિને ભારે નુકસાન થયું છે. આપત્તિ વ્યવસ્થાપન સેલના આંકડા પ્રમાણે 15 ઓગસ્ટ સુધી કુલ નુકસાન ₹97,263.91 લાખ એટલે કે લગભગ ₹972.64 કરોડ થયું છે.
જાહેર માળખાકીય સુવિધાઓમાં સૌથી વધુ નુકસાન થયું છે:
- જાહેર બાંધકામ વિભાગને ₹733.95 કરોડથી વધુનું નુકસાન
- જલ શક્તિ વિભાગને ₹216.41 કરોડથી વધુનું નુકસાન
- વીજ અને વિદ્યુત માળખાને લગભગ ₹5.31 કરોડનું નુકસાન
ખાનગી સંપત્તિમાં 83 મકાનો સંપૂર્ણપણે નાશ પામ્યા છે, જ્યારે 242 મકાનોને આંશિક નુકસાન થયું છે. 260 પશુ શેડને પણ નુકસાન પહોંચ્યું છે.
103 રસ્તા બંધ, વીજળી અને પાણીની વ્યવસ્થા ખોરવાઈ
15 ઓગસ્ટે સાંજે 5 વાગ્યા સુધી રાજ્યમાં 103 રસ્તાઓ બંધ હતા. તેમાં મંડી જિલ્લામાં સૌથી વધુ 43 રસ્તા, કુલ્લુમાં 32 અને ચંબામાં 8 રસ્તાઓ અસરગ્રસ્ત હતા. વીજ પુરવઠા પર પણ અસર પડી છે. રાજ્યમાં 46 વિતરણ ટ્રાન્સફોર્મર વિસ્તારો બંધ પડ્યા હતા. મંડીમાં જ 39 અને શિમલામાં 5 વિસ્તારોમાં વીજ વ્યવસ્થા ખોરવાઈ હતી. પાણી પુરવઠાની 221 યોજનાઓ પણ અસરગ્રસ્ત થઈ છે, જેમાં મંડીની 209 યોજનાઓ સામેલ છે.
સરકારનો રાહત અને પુનઃસ્થાપન પર ભાર
આફતથી અસરગ્રસ્ત પરિવારો માટે સરકાર દ્વારા કુલ ₹592 લાખની આર્થિક સહાય મંજૂર કરવામાં આવી છે. સાથે જ વહીવટી તંત્ર અને બચાવ ટીમો બંધ રસ્તાઓ ખોલવા તેમજ વીજળી અને પાણીની વ્યવસ્થા ફરી શરૂ કરવા માટે કામ કરી રહી છે.
30 જૂનથી અત્યાર સુધીમાં સરેરાશ દરરોજ લગભગ 4 લોકોના મોત થયા છે. આ આંકડો બતાવે છે કે હિમાચલ પ્રદેશમાં આ ચોમાસું માત્ર કુદરતી આફત નહીં, પરંતુ માનવીય અને માળખાકીય સ્તરે પણ મોટો પડકાર બની ગયું છે.
