પશ્ચિમ બંગાળમાં સત્તા પરિવર્તન બાદ મુખ્યમંત્રી શુભેન્દુ અધિકારીની સરકારના 100 દિવસ પૂર્ણ થયા છે.આ સમયગાળામાં સરકારના અનેક નિર્ણયોથી રાજ્યની રાજકીય અને સરકારી ઓળખમાં ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે.મીડિયા મુજબ, પરિવર્તન માત્ર સરકાર બદલાવ પૂરતું સીમિત નથી,અગાઉની મમતા બેનર્જી સરકાર સાથે જોડાયેલી કેટલીક યોજનાઓ, દિવસોની ઉજવણી અને સરકારી પ્રતીકોમાં પણ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે.સૌથી વધુ ચર્ચામાં સરકારી ઇમારતોના રંગ અને પ્રતીકોનો મુદ્દો છે. નબન્ના એટલે કે રાજ્ય સચિવાલયના સાઇનબોર્ડનો રંગ અગાઉ વાદળી હતો, જે હવે કેસરિયા કરવામાં આવ્યો છે. વિધાનસભા અને રાઇટર્સ બિલ્ડિંગ પર પણ કેસરિયા રંગની લાઇટિંગ જોવા મળી છે. આ ફેરફારોને ભાજપ સરકારની નવી રાજકીય ઓળખ સાથે જોડીને જોવામાં આવી રહ્યા છે.
સાંસ્કૃતિક ક્ષેત્રમાં પણ રંગ બદલવાનો મુદ્દો ચર્ચામાં આવ્યો છે. અકેડેમી ઓફ ફાઇન આર્ટ્સના એક રૂમને કેસરિયા રંગવામાં આવતા સાંસ્કૃતિક જગતમાં વિવાદ સર્જાયો હતો. વિપક્ષ અને અન્ય વર્ગો તરફથી આવા ફેરફારો અંગે સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા છે, જ્યારે સરકારની તરફથી તેને નવી વ્યવસ્થા અને ઓળખનો ભાગ માનવામાં આવે છે.સરકારી યોજનાઓના નામ અને પ્રાથમિકતાઓમાં પણ મોટો ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે. મમતા બેનર્જી સરકારની મહત્વપૂર્ણ યોજના ‘લક્ષ્મી ભંડાર’ની જગ્યાએ ‘અન્નપૂર્ણા યોજના’ને આગળ લાવવામાં આવી રહી છે. આ ફેરફાર માત્ર નામ બદલવાનો નથી, પરંતુ નવી સરકાર પોતાની કલ્યાણકારી નીતિઓને નવી રાજકીય ઓળખ સાથે રજૂ કરવા માગે છે તેવો સંદેશ પણ આપે છે.તે જ રીતે ‘ખેલા હોબે દિવસ’ની જગ્યાએ હવે ‘આયુષ્માન દિવસ’ મનાવવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. અગાઉના શાસન સાથે જોડાયેલા લોકપ્રિય રાજકીય-સાંસ્કૃતિક પ્રતીકોને બદલીને ભાજપ સરકાર પોતાની વિચારધારા સાથે જોડાયેલા પ્રતીકોને મહત્વ આપી રહી છે.
શાળાઓ અને મદરસાઓમાં ‘વંદે માતરમ’ને ફરજિયાત બનાવવાનો નિર્ણય પણ આ પરિવર્તનની મહત્વપૂર્ણ કડી તરીકે સામે આવ્યો છે. રાષ્ટ્રીય ભાવના અને દેશભક્તિ સાથે જોડાયેલા પ્રતીકોને શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં વધુ મહત્વ આપવાનો સરકારનો પ્રયાસ હોવાનું માનવામાં આવે છે. જોકે આવા નિર્ણયોને લઈને રાજકીય ચર્ચા પણ તેજ બની છે.શુભેન્દુ અધિકારી માટે આ પરિવર્તન રાજકીય રીતે પણ મહત્વપૂર્ણ છે. તેઓ અગાઉ તૃણમૂલ કોંગ્રેસ સાથે જોડાયેલા હતા અને મમતા બેનર્જીના નજીકના નેતાઓમાં ગણાતા હતા. બાદમાં ભાજપમાં જોડાયા અને 2021ની નંદીગ્રામ ચૂંટણીમાં મમતા બેનર્જીને હરાવીને રાજ્યની રાજનીતિમાં પોતાની અલગ ઓળખ બનાવી.આથી શુભેન્દુ અધિકારીની વર્તમાન રાજનીતિને માત્ર ભાજપના નવા મુખ્યમંત્રી તરીકે જોવી પૂરતી નથી. તેઓ મમતા બેનર્જીની રાજકીય કાર્યશૈલી અને તૃણમૂલ કોંગ્રેસના સંગઠનાત્મક માળખાને અંદરથી ઓળખે છે. હવે સત્તામાં આવ્યા બાદ તે અનુભવના આધારે અલગ પ્રકારનું શાસન મોડેલ રજૂ કરવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે.
બંગાળની રાજનીતિમાં ઓળખનો પ્રશ્ન હંમેશાં મહત્વનો રહ્યો છે. મમતા બેનર્જીએ 2011 પછી લાંબા સમય સુધી રાજ્યની રાજકીય સંસ્કૃતિ પર પોતાની છાપ છોડી હતી. તેમની સરકારની યોજનાઓ, સૂત્રો, કાર્યક્રમો અને રંગો લોકોના રાજકીય અનુભવનો ભાગ બની ગયા હતા. હવે નવી સરકાર તેમાંથી કેટલાક પ્રતીકોને બદલીને પોતાની છાપ ઊભી કરી રહી છે.
પરંતુ સવાલ એ છે કે શું માત્ર પ્રતીકો અને યોજનાઓના નામ બદલવાથી બંગાળની રાજકીય ઓળખ સંપૂર્ણપણે બદલાઈ શકે? તેનો જવાબ સમય જ આપશે. સરકાર માટે સૌથી મોટો પડકાર એ રહેશે કે આ પ્રતીકાત્મક ફેરફારો સાથે રોજગાર, શિક્ષણ, આરોગ્ય, કાયદો-વ્યવસ્થા અને વિકાસ જેવા મૂળભૂત મુદ્દાઓ પર પણ લોકોની અપેક્ષાઓ પૂરી કરવામાં આવે.
આ સમગ્ર પરિવર્તનને બંગાળમાં લાંબા ગાળાની રાજકીય લડાઈ તરીકે પણ જોવામાં આવી રહ્યું છે. એક તરફ ભાજપ પોતાની વિચારધારા અને શાસનશૈલીને મજબૂત કરવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યું છે, તો બીજી તરફ મમતા બેનર્જી અને તૃણમૂલ કોંગ્રેસ માટે પોતાની રાજકીય વારસો અને જનાધાર જાળવી રાખવાનો પડકાર છે.
અંતે, શુભેન્દુ અધિકારી સરકારના પ્રથમ 100 દિવસનું સૌથી મોટું વિશ્લેષણ એ છે કે બંગાળમાં માત્ર સરકાર બદલાઈ નથી, પરંતુ સરકાર સાથે જોડાયેલા પ્રતીકો અને રાજકીય ભાષા પણ બદલાવાની પ્રક્રિયામાં છે. નબન્નાના રંગથી લઈને વિવિધ યોજનાઓના નામ, દિવસોની ઉજવણી અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં રાષ્ટ્રીય પ્રતીકો સુધી દરેક ફેરફાર નવી સરકાર પોતાની અલગ ઓળખ સ્થાપિત કરવા માગે છે તેવો સંકેત આપે છે.હવે જોવાનું એ રહેશે કે આ પરિવર્તન કેટલું લાંબું ચાલે છે અને બંગાળની જનતા તેને કેવી રીતે સ્વીકારે છે. રાજકીય પ્રતીકો બદલવાથી આગળ વધીને સરકાર વિકાસ અને જનકલ્યાણના ક્ષેત્રમાં કેટલું પરિણામ આપે છે, તે જ શુભેન્દુ અધિકારીના શાસનનું અંતિમ મૂલ્યાંકન નક્કી કરશે.
