રક્ષાબંધનનો પવિત્ર તહેવાર ભાઈ અને બહેન વચ્ચેના પ્રેમ, વિશ્વાસ અને રક્ષાના અતૂટ બંધનનું પ્રતીક છે. આ તહેવારે બહેનો પોતાના ભાઈના કાંડા પર રાખડી બાંધીને તેના લાંબા આયુષ્ય અને સુરક્ષા માટે પ્રાર્થના કરે છે. પરંતુ દેશની સરહદો પર રાત-દિવસ ખડેપગે ઊભા રહીને દેશની સુરક્ષા કરતા વીર જવાનો ઘણીવાર પોતાના પરિવારથી દૂર રહીને આ તહેવાર ઉજવે છે. આવા જવાનોને પરિવારના સ્નેહ અને બહેનોના પ્રેમનો અહેસાસ કરાવવા ગુજરાતની આંગણવાડી કાર્યકર બહેનોએ એક અનોખી પહેલ કરી છે. રક્ષાબંધન નિમિત્તે ગુજરાતની આંગણવાડી બહેનોએ દેશના વીર જવાનો માટે અંદાજે 4.50 લાખ રાખડીઓ મોકલી છે. આ રાખડીઓ માત્ર તહેવારની શુભેચ્છા નથી, પરંતુ સરહદ પર તૈનાત દરેક જવાન પ્રત્યે ગુજરાતની બહેનોનો પ્રેમ, આદર અને કૃતજ્ઞતાનો સંદેશ પણ છે. દેશની સુરક્ષા માટે પોતાના પરિવારથી દૂર રહેતા જવાનોને આ રક્ષાસૂત્ર દ્વારા બહેનોનો સ્નેહ અને તેમની રક્ષા માટેની શુભકામનાઓ પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે.
આ પ્રસંગે રક્ષાસૂત્ર કળશ સરહદી સુરક્ષા દળોના અધિકારીઓને પ્રતિકરૂપે અર્પણ કરવામાં આવ્યો હતો. નાયબ મુખ્યમંત્રી હર્ષ સંઘવીની ઉપસ્થિતિમાં યોજાયેલા આ કાર્યક્રમમાં આંગણવાડી બહેનો દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવેલી લાખો રાખડીઓ દેશના જવાનો સુધી પહોંચાડવાની પ્રક્રિયાને પ્રતિકાત્મક રીતે આગળ વધારવામાં આવી હતી. સરહદ પર તૈનાત જવાનો દેશની સુરક્ષા માટે અત્યંત કઠિન પરિસ્થિતિમાં ફરજ બજાવે છે. કડકડતી ઠંડી હોય કે ભારે ગરમી, વરસાદ હોય કે અન્ય મુશ્કેલ સંજોગો, દેશની સરહદોની સુરક્ષા માટે તેઓ સતત સજ્જ રહે છે. અનેક વખત તહેવારો અને પરિવારના મહત્વપૂર્ણ પ્રસંગોમાં પણ તેઓ પોતાના સ્વજનોની સાથે રહી શકતા નથી. રક્ષાબંધન જેવા ભાઈ-બહેનના પ્રેમના તહેવાર પર પણ ઘણા જવાનો પોતાના ઘરે જઈ શકતા નથી.
આવી સ્થિતિમાં ગુજરાતની આંગણવાડી બહેનોએ તૈયાર કરેલી રાખડીઓ જવાનો માટે ભાવનાત્મક સંદેશ સમાન બની છે. આ રાખડીઓ દ્વારા તેમને એવો સંદેશ આપવામાં આવ્યો છે કે દેશભરની બહેનો અને પરિવારો તેમની સુરક્ષા, સેવા અને બલિદાનને યાદ રાખે છે. સરહદ પર રહેલા જવાનો ભલે પોતાના પરિવારથી હજારો કિલોમીટર દૂર હોય, પરંતુ સમગ્ર દેશનો પ્રેમ અને આશીર્વાદ તેમની સાથે છે. આ પહેલ ‘એક રાખી દેશ કે જવાનો કે નામ’ અભિયાન હેઠળ કરવામાં આવી છે. આ અભિયાન દ્વારા ગુજરાત છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી રક્ષાબંધનના તહેવારને વીર જવાનો સાથે જોડવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. આ પહેલનો મુખ્ય હેતુ એ છે કે સરહદ પર ફરજ બજાવતા સૈનિકો અને સુરક્ષા દળોના જવાનોને પણ રક્ષાબંધનના દિવસે બહેનોના પ્રેમ અને પરિવાર જેવી લાગણીનો અનુભવ થાય.
આ અભિયાનમાં આંગણવાડી કાર્યકર બહેનોની વિશેષ ભૂમિકા રહી છે. રાજ્યભરના વિવિધ વિસ્તારોમાં આંગણવાડી બહેનોએ રાખડીઓ તૈયાર કરીને દેશના રક્ષકો માટે પોતાના સ્નેહ અને શુભકામનાઓ વ્યક્ત કરી છે. રક્ષાસૂત્રને માત્ર તહેવારની પરંપરા તરીકે નહીં, પરંતુ રાષ્ટ્રપ્રેમ અને દેશ પ્રત્યેની જવાબદારી સાથે જોડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે. આંગણવાડી કાર્યકર બહેનો રોજિંદા જીવનમાં પણ સમાજ સાથે ખૂબ નજીકથી જોડાયેલી હોય છે. બાળકોના પોષણ, આરોગ્ય, શિક્ષણ અને મહિલાઓના કલ્યાણ સાથે સંકળાયેલી આ બહેનો હવે દેશના જવાનો માટે પણ પ્રેમ અને સન્માનનો સંદેશ લઈને આગળ આવી છે. લાખોની સંખ્યામાં રાખડીઓ મોકલીને તેમણે સાબિત કર્યું છે કે રક્ષાબંધનનો સંબંધ માત્ર એક પરિવાર પૂરતો સીમિત નથી, પરંતુ દેશના રક્ષણ માટે તૈનાત દરેક જવાનને પણ આ તહેવાર સાથે ભાવનાત્મક રીતે જોડી શકાય છે.
કાર્યક્રમ દરમિયાન તૈયાર કરવામાં આવેલો રક્ષાસૂત્ર કળશ સુરક્ષા દળોના પ્રતિનિધિઓને અર્પણ કરવામાં આવ્યો હતો. ગાંધીનગર ખાતે આર્મી, BSF, CRPF અને NDRF સાથે સંકળાયેલા જવાનો અને અધિકારીઓએ આ રક્ષાસૂત્ર કળશનો સ્વીકાર કર્યો હતો. આ પ્રસંગે દેશની આંતરિક અને બાહ્ય સુરક્ષા માટે કામ કરતા વિવિધ સુરક્ષા દળો પ્રત્યે સન્માન વ્યક્ત કરવામાં આવ્યું હતું. BSFના જવાનો દેશની સરહદોની સુરક્ષા માટે સતત ફરજ બજાવે છે. CRPFના જવાનો દેશની આંતરિક સુરક્ષા અને વિવિધ પડકારજનક પરિસ્થિતિઓમાં મહત્વપૂર્ણ જવાબદારી સંભાળે છે. NDRFના જવાનો પૂર, ભૂકંપ, વાવાઝોડા અને અન્ય કુદરતી આફતો દરમિયાન લોકોના જીવ બચાવવા માટે પોતાની જાન જોખમમાં મૂકી સેવા આપે છે. આ તમામ જવાનો દેશની સુરક્ષા અને જનસેવામાં અલગ-અલગ રીતે મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
રાખડીના આ અભિયાન દ્વારા તમામ સુરક્ષા દળોના જવાનોને એક જ સંદેશ આપવામાં આવ્યો છે કે ગુજરાતની બહેનો તેમના પ્રત્યે ગર્વ અને સન્માનની લાગણી ધરાવે છે. જવાનોની સુરક્ષા અને સુખાકારી માટેની શુભકામનાઓ સાથે લાખો રાખડીઓ મોકલવામાં આવી છે. રક્ષાબંધન સામાન્ય રીતે ભાઈની બહેન પ્રત્યેની રક્ષાની જવાબદારી અને બહેનના ભાઈ પ્રત્યેના પ્રેમનું પ્રતીક છે. પરંતુ આ પહેલ દ્વારા આ તહેવારને વધુ વિશાળ અર્થ આપવામાં આવ્યો છે. દેશની સુરક્ષા કરતા જવાનોને સમગ્ર દેશના ભાઈ તરીકે માનવાની ભાવના આ અભિયાનમાં જોવા મળે છે. આ રીતે ભાઈ-બહેનના સંબંધનો તહેવાર રાષ્ટ્રપ્રેમ અને રાષ્ટ્રીય એકતાના સંદેશ સાથે પણ જોડાયો છે.
દેશના જવાનો સરહદ પર સુરક્ષાનું કવચ બનીને ઊભા રહે છે, જેથી દેશના કરોડો નાગરિકો શાંતિથી પોતાના જીવન અને તહેવારો ઉજવી શકે. આવા જવાનો માટે બહેનો દ્વારા મોકલવામાં આવતી રાખડી તેમના પ્રત્યે વ્યક્ત થતી કૃતજ્ઞતાની લાગણી છે. દેશની સુરક્ષા માટે તેઓ જે ત્યાગ કરે છે તેની સામે એક રાખડી કદાચ નાની લાગણી હોઈ શકે, પરંતુ તેની પાછળ કરોડો લોકોનો પ્રેમ અને સન્માન જોડાયેલું છે. આ કાર્યક્રમમાં મહિલા અને બાળ વિકાસ વિભાગના અધિકારીઓ, આંગણવાડી કાર્યકર બહેનો અને સુરક્ષા દળોના જવાનો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. મહિલા અને બાળ વિકાસ સચિવ રાકેશ શંકર, મહિલા અને બાળ વિકાસ કમિશનર ડૉ. રણજીત કુમાર સિંહ સહિત વિભાગના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ પણ કાર્યક્રમમાં હાજર રહ્યા હતા. આ ઉપરાંત BSF, CRPF અને NDRFના જવાનોની ઉપસ્થિતિએ કાર્યક્રમને વધુ વિશેષ બનાવ્યો હતો.
ગુજરાતની બહેનો દ્વારા 4.50 લાખ રાખડીઓ મોકલવાની આ પહેલ માત્ર સંખ્યાની દૃષ્ટિએ જ મોટી નથી, પરંતુ તેની પાછળ રહેલી લાગણી પણ એટલી જ મહત્વપૂર્ણ છે. દરેક રાખડી દેશના એક જવાન માટે બહેનના પ્રેમ, સન્માન અને સુરક્ષાની પ્રાર્થનાનું પ્રતીક બનીને પહોંચશે. રક્ષાબંધનના દિવસે જ્યારે કોઈ જવાન પોતાના પરિવારથી દૂર હશે ત્યારે ગુજરાતની કોઈ આંગણવાડી બહેન દ્વારા મોકલવામાં આવેલી રાખડી તેને એવો અહેસાસ કરાવશે કે દેશની બહેનો તેને યાદ કરી રહી છે. આ ભાવના જ આ સમગ્ર અભિયાનની સૌથી મોટી તાકાત છે. આ પહેલ દ્વારા રક્ષાબંધનના પવિત્ર તહેવારને એક નવી ઓળખ મળી છે. ભાઈ-બહેનના અંગત પ્રેમથી આગળ વધીને આ તહેવારને રાષ્ટ્રભક્તિ અને દેશના વીર જવાનો પ્રત્યેના સન્માન સાથે જોડવામાં આવ્યો છે. ગુજરાતની આંગણવાડી બહેનોએ લાખો રાખડીઓ મોકલીને દેશના રક્ષકોને માત્ર રક્ષાસૂત્ર જ નહીં, પરંતુ સ્નેહ, વિશ્વાસ અને કૃતજ્ઞતાનું કવચ પણ અર્પણ કર્યું છે.
