ન ફોન-ન ઈન્ટરનેટ, બહારની દુનિયા સાથે તમામ સંપર્ક બંધ
પરીક્ષાની પારદર્શિતા જાળવવા NTAની કડક વ્યવસ્થા, પેપર લીક અને ગેરરીતિઓ રોકવા અપનાવવામાં આવી હાઈ-સિક્યોરિટી સિસ્ટમ
દેશની સૌથી મહત્વપૂર્ણ મેડિકલ પ્રવેશ પરીક્ષા NEETને લઈને છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ઊભા થયેલા વિવાદો અને પેપર લીકના આરોપો બાદ નેશનલ ટેસ્ટિંગ એજન્સી (NTA) હવે કોઈપણ પ્રકારની બેદરકારી લેવા તૈયાર નથી. 21 જૂને યોજાનારી NEET Re-Exam માટે NTAએ એવી કડક સુરક્ષા વ્યવસ્થા ગોઠવી છે કે પેપર તૈયાર કરનારા નિષ્ણાતો પરીક્ષા પૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી સંપૂર્ણપણે દુનિયાથી અલગ રહેશે.
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, પ્રશ્નપત્ર તૈયાર કરવાની પ્રક્રિયામાં સામેલ તમામ પેપર સેટર, વિષય નિષ્ણાતો અને ટેક્નિકલ સ્ટાફને એક સુરક્ષિત સ્થળે રાખવામાં આવ્યા છે. તેમને મોબાઇલ ફોન, ઈન્ટરનેટ, સોશિયલ મીડિયા, તેમજ ઈ-મેઈલ અને બહારના કોઈપણ વ્યક્તિ સાથે સંપર્ક કરવાની મંજૂરી નથી. NTAનું માનવું છે કે આ પગલું પરીક્ષાની ગોપનીયતા જાળવવા અને કોઈપણ પ્રકારની માહિતી લીક થવાની શક્યતા સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરવા માટે જરૂરી છે.
‘લોકડાઉન મોડ’માં રહેશે પેપર સેટર
અહેવાલો મુજબ, પ્રશ્નપત્ર તૈયાર કરવા માટે પસંદ કરાયેલા નિષ્ણાતોને ખાસ સુરક્ષિત કેમ્પસમાં રાખવામાં આવ્યા છે. આ સમગ્ર વ્યવસ્થા એવી રીતે તૈયાર કરવામાં આવી છે કે કોઈ પણ વ્યક્તિ બહારની દુનિયા સાથે સીધો કે આડકતરો સંપર્ક ન કરી શકે.પેપર સેટરોને મોબાઇલ ફોન રાખવાની મનાઈ છે. તેમની પાસે રહેલા તમામ ઇલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણો જમા કરાવવામાં આવ્યા છે. ઈન્ટરનેટ ઍક્સેસ સંપૂર્ણપણે બંધ રાખવામાં આવ્યો છે. કેમ્પસની અંદર અને બહાર આવનજાવન પર પણ કડક નિયંત્રણ રાખવામાં આવ્યું છે.
NTAના અધિકારીઓનું કહેવું છે કે પરીક્ષા પૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી આ નિષ્ણાતો સુરક્ષા ઘેરામાં જ રહેશે. પરીક્ષાની ગોપનીયતા જાળવવા માટે આ પ્રકારની વ્યવસ્થા અગાઉ પણ કેટલીક મહત્ત્વપૂર્ણ રાષ્ટ્રીય પરીક્ષાઓમાં અપનાવવામાં આવી છે, પરંતુ NEET માટે આ વખતે સુરક્ષા સ્તર વધુ મજબૂત બનાવવામાં આવ્યું છે.
કેમ લેવામાં આવ્યો આ નિર્ણય?
NEET પરીક્ષા છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી વિવાદોમાં રહી છે. ખાસ કરીને પેપર લીક, ગેરરીતિઓ, નકલ અને પરીક્ષા વ્યવસ્થાને લઈને અનેક પ્રશ્નો ઊભા થયા હતા. લાખો વિદ્યાર્થીઓના ભવિષ્ય સાથે જોડાયેલી આ પરીક્ષાની વિશ્વસનીયતા પર પણ સવાલો ઉભા થયા હતા, આ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને NTA અને શિક્ષણ મંત્રાલયે પરીક્ષા પ્રક્રિયાને વધુ સુરક્ષિત અને પારદર્શક બનાવવા માટે અનેક નવા પગલાં લીધા છે. અધિકારીઓનું માનવું છે કે પ્રશ્નપત્ર તૈયાર થવાની પ્રક્રિયા સૌથી સંવેદનશીલ તબક્કો હોય છે. જો આ તબક્કામાં જ સંપૂર્ણ ગોપનીયતા જાળવવામાં આવે તો પેપર લીક જેવી ઘટનાઓને મોટા પ્રમાણમાં અટકાવી શકાય છે.
બહુસ્તરીય સુરક્ષા વ્યવસ્થા
પેપર સેટરોને માત્ર અલગ રાખવામાં જ આવ્યા નથી, પરંતુ સમગ્ર પ્રક્રિયા પર અનેક સ્તરે નજર રાખવામાં આવી રહી છે. કેમ્પસમાં CCTV સર્વેલન્સ, બાયોમેટ્રિક એન્ટ્રી સિસ્ટમ અને સુરક્ષા દળોની સતત દેખરેખ ગોઠવવામાં આવી છે.જે રૂમોમાં પ્રશ્નપત્ર તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યા છે ત્યાં માત્ર અધિકૃત વ્યક્તિઓને જ પ્રવેશ આપવામાં આવે છે. દરેક હલચલનો રેકોર્ડ રાખવામાં આવે છે. કોઈપણ દસ્તાવેજ અથવા ડિજિટલ ફાઈલની અવરજવર પર પણ કડક નિયંત્રણ છે. મહત્વ ની વાત NTAના અધિકારીઓએ જણાવી છે કે સુરક્ષાના ધોરણોને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરની પરીક્ષા વ્યવસ્થાઓને ધ્યાનમાં રાખીને વધુ મજબૂત બનાવવામાં આવ્યા છે.
પ્રશ્નપત્ર તૈયાર કરવાની પ્રક્રિયા
પ્રશ્નપત્ર તૈયાર કરવાનું કામ દેશના જાણીતા શિક્ષણવિદો અને વિષય નિષ્ણાતોની ટીમ દ્વારા કરવામાં આવે છે. પ્રશ્નોની પસંદગી, ચકાસણી, મોડરેશન અને અંતિમ મંજૂરી જેવી અનેક પ્રક્રિયાઓમાંથી પસાર થયા બાદ પ્રશ્નપત્ર તૈયાર થાય છે.
આ વખતે NTAએ દરેક તબક્કે ડબલ વેરિફિકેશન સિસ્ટમ લાગુ કરી છે. એકથી વધુ નિષ્ણાતો દ્વારા પ્રશ્નોની સમીક્ષા કરવામાં આવી રહી છે. ઉપરાંત, પ્રશ્નપત્રની સુરક્ષા માટે ડિજિટલ અને ફિઝિકલ બંને પ્રકારના સુરક્ષા પ્રોટોકોલ અમલમાં મૂકવામાં આવ્યા છે.
વિદ્યાર્થીઓમાં વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત કરવાનો પ્રયાસ
NEET પરીક્ષા દેશભરના લાખો વિદ્યાર્થીઓ માટે ડૉક્ટર બનવાના સપનાની પ્રથમ સીડી છે. તેથી પરીક્ષાની નિષ્પક્ષતા અને વિશ્વસનીયતા અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં થયેલા વિવાદોના કારણે વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓમાં ચિંતા જોવા મળી હતી. હવે NTA આ નવી વ્યવસ્થા દ્વારા વિદ્યાર્થીઓનો વિશ્વાસ ફરી જીતવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.શિક્ષણ ક્ષેત્રના નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આવી કડક વ્યવસ્થાઓ પરીક્ષા પ્રણાલીને વધુ વિશ્વસનીય બનાવવામાં મદદરૂપ સાબિત થઈ શકે છે. જોકે તેઓ એ પણ માને છે કે માત્ર પ્રશ્નપત્ર તૈયાર કરવાની પ્રક્રિયા જ નહીં, પરંતુ પરીક્ષાના દરેક તબક્કામાં પારદર્શિતા જાળવવી જરૂરી છે.
21 જૂનના Re-Exam પર સૌની નજર
21 જૂને યોજાનારી NEET Re-Exam પર દેશભરના વિદ્યાર્થીઓ, વાલીઓ, શિક્ષણવિદો અને સરકારની નજર છે. NTA માટે પણ આ પરીક્ષા પ્રતિષ્ઠાનો મુદ્દો બની ગઈ છે.અધિકારીઓનું કહેવું છે કે પરીક્ષાના દિવસ સુધી તમામ સુરક્ષા પ્રોટોકોલનું કડક પાલન કરવામાં આવશે. પ્રશ્નપત્રના પ્રિન્ટિંગથી લઈને પરીક્ષા કેન્દ્રો સુધી પહોંચાડવાની સમગ્ર પ્રક્રિયા પર વિશેષ દેખરેખ રાખવામાં આવશે.
ટેક્નોલોજીનો પણ ઉપયોગ
આ વખતે NTA માત્ર માનવ સુરક્ષા વ્યવસ્થાઓ પર જ નહીં પરંતુ આધુનિક ટેક્નોલોજી પર પણ ભાર મૂકી રહી છે. ડિજિટલ ટ્રેકિંગ, એન્ક્રિપ્ટેડ ડેટા મેનેજમેન્ટ અને સુરક્ષિત ડોક્યુમેન્ટ હેન્ડલિંગ જેવી પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
અધિકારીઓનું માનવું છે કે ટેક્નોલોજી અને માનવ સુરક્ષા વ્યવસ્થાનો સંયુક્ત ઉપયોગ જ પેપર લીક જેવી ઘટનાઓને રોકવામાં સૌથી અસરકારક સાબિત થઈ શકે છે.
શિક્ષણ ક્ષેત્રે મહત્વપૂર્ણ સંદેશ
NTAની આ કાર્યવાહી માત્ર NEET પૂરતી મર્યાદિત નથી. તે દેશની અન્ય મોટી સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ માટે પણ એક ઉદાહરણ બની શકે છે. જો આ મોડેલ સફળ રહેશે તો ભવિષ્યમાં અન્ય પરીક્ષા સંસ્થાઓ પણ આવી જ સુરક્ષા વ્યવસ્થાઓ અપનાવી શકે છે.
NEET Re-Exam પહેલાં NTA દ્વારા પેપર સેટરોને સંપૂર્ણ ‘લોકડાઉન’માં રાખવાનો નિર્ણય પરીક્ષાની વિશ્વસનીયતા અને ગોપનીયતા જાળવવા માટે લેવામાં આવેલું સૌથી કડક પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે. મોબાઇલ, ઈન્ટરનેટ અને બહારની દુનિયા સાથેનો તમામ સંપર્ક બંધ કરીને NTA સ્પષ્ટ સંદેશ આપવા માંગે છે કે સાથે જ આ વખતે પરીક્ષા પ્રક્રિયામાં કોઈ પણ પ્રકારની ગેરરીતિ કે પેપર લીક માટે કોઈ જગ્યા નથી. હવે 21 જૂનની પરીક્ષા કેવી રીતે સફળતાપૂર્વક યોજાય છે તેના પર લાખો વિદ્યાર્થીઓ અને સમગ્ર દેશની નજર ટકેલી છે.
