Latest News

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા તણાવનો અંત લાવતો ઐતિહાસિક શાંતિ કરાર વૈશ્વિક રાજકારણ અને અર્થતંત્ર માટે એક મહત્વપૂર્ણ વળાંક સાબિત થઈ રહ્યો છે. છેલ્લા ઘણા મહિનાઓથી મિ઼ડલ ઇસ્ટમાં વધતી અસ્થિરતા, ઊંચા ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ અને વૈશ્વિક મંદીની આશંકાએ વિશ્વભરના બજારોને અસર કરી હતી. હવે બંને દેશો વચ્ચે સમાધાન થતાં માત્ર યુદ્ધનો ખતરો જ ઓછો થયો નથી, પરંતુ વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં પણ નવી આશા જાગી છે. મિ઼ડલ ઇસ્ટ વિશ્વના ઊર્જા પુરવઠાનું કેન્દ્ર ગણાય છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધેલા તણાવને કારણે પર્સિયન ગલ્ફ અને લાલ સમુદ્ર જેવા મહત્વના જળમાર્ગોમાં અનિશ્ચિતતા વધી ગઈ હતી. વેપારી જહાજો માટે જોખમ વધતાં આંતરરાષ્ટ્રીય પરિવહન ખર્ચમાં વધારો થયો હતો અને વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈન પર તેની સીધી અસર જોવા મળી હતી. હવે શાંતિ કરાર બાદ આ માર્ગો વધુ સુરક્ષિત બનવાની સંભાવના છે, જેના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારને ફરી ગતિ મળશે.

આ કરારની સૌથી મોટી અસર ક્રૂડ ઓઇલના બજાર પર જોવા મળી શકે છે. ઈરાન વિશ્વના મોટા તેલ ઉત્પાદક દેશોમાંનો એક છે. અમેરિકી પ્રતિબંધોને કારણે ઈરાનનું તેલ લાંબા સમયથી વૈશ્વિક બજારમાં મર્યાદિત પ્રમાણમાં જ પહોંચી રહ્યું હતું. હવે પ્રતિબંધો હળવા થતાં વૈશ્વિક બજારમાં તેલનો પુરવઠો વધશે, જેના કારણે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં સ્થિરતા આવવાની શક્યતા છે. ઊર્જા ક્ષેત્રના નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આગામી સમયમાં તેલના ભાવ પર દબાણ ઘટી શકે છે. ભારત માટે આ કરાર વિશેષ મહત્વ ધરાવે છે. દેશ પોતાની ઊર્જાની જરૂરિયાતોનો મોટો હિસ્સો આયાતી ક્રૂડ ઓઇલ દ્વારા પૂરો કરે છે. જો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલના ભાવ ઘટે તો ભારતનું આયાત બિલ ઓછું થશે અને વિદેશી હૂંડિયામણ પરનો ભાર પણ ઘટશે. તેની સીધી અસર પેટ્રોલ, ડીઝલ અને પરિવહન ખર્ચ પર પડી શકે છે, જેનાથી મોંઘવારી નિયંત્રણમાં રાખવામાં મદદ મળશે.

આ ઉપરાંત, ઈરાન સાથેના વેપાર સંબંધોમાં પણ નવી તકો ઊભી થઈ શકે છે. અમેરિકી પ્રતિબંધો પહેલાં ભારત ઈરાન પાસેથી અનુકૂળ શરતો પર ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદતું હતું. સંબંધોમાં સુધારો થતાં ફરીથી ઊર્જા સહયોગ વધવાની સંભાવના છે. સાથે જ, ઈરાનમાં ભારત દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલ ચાબહાર પોર્ટ પ્રોજેક્ટને પણ નવી ગતિ મળી શકે છે. આ બંદર ભારતને મધ્ય એશિયા અને રશિયા સાથે સીધો વેપાર કરવા માટે વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ છે. શેરબજાર માટે પણ આ સમાચાર સકારાત્મક માનવામાં આવી રહ્યા છે. ભૂરાજકીય તણાવને કારણે છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી રોકાણકારોમાં અનિશ્ચિતતા જોવા મળી હતી. હવે યુદ્ધનો ખતરો ઘટતાં વૈશ્વિક રોકાણકારોનો વિશ્વાસ ફરી મજબૂત બની શકે છે. ભારતીય શેરબજારમાં વિદેશી રોકાણનું પ્રમાણ વધે તેવી સંભાવના વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે, જે બજારને નવી ઊંચાઈ તરફ લઈ જઈ શકે છે. રૂપિયાની સ્થિતિ પર પણ સકારાત્મક અસર થઈ શકે છે. જ્યારે તેલ મોંઘું થાય છે ત્યારે ભારતને વધુ ડોલર ખર્ચવા પડે છે, જેના કારણે રૂપિયો નબળો પડે છે. જો ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ નિયંત્રણમાં રહેશે તો ડોલરની માંગ ઘટશે અને રૂપિયાને મજબૂતી મળી શકે છે.

સોનાના બજારમાં પણ પરિવર્તન જોવા મળી શકે છે. યુદ્ધ અથવા વૈશ્વિક સંકટના સમયમાં રોકાણકારો સોનાને સુરક્ષિત રોકાણ તરીકે પસંદ કરે છે. હવે તણાવ ઓછો થતાં રોકાણકારો ફરીથી શેરબજાર તરફ વળે તેવી શક્યતા છે, જેના કારણે સોનાના ભાવ પર દબાણ આવી શકે છે. જોકે, સમગ્ર સ્થિતિ સંપૂર્ણપણે સામાન્ય થવામાં થોડો સમય લાગશે. નિષ્ણાતોના મતે નાણાકીય બજારોમાં તેની અસર આગામી થોડા અઠવાડિયામાં જ જોવા મળશે, પરંતુ વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈન, શિપિંગ રૂટ્સ અને વેપાર વ્યવસ્થાને સંપૂર્ણ રીતે સ્થિર થવામાં અંદાજે 2થી 3 મહિના લાગી શકે છે. બીજી તરફ, ઈરાન પરના તમામ આર્થિક અને બેન્કિંગ પ્રતિબંધો દૂર કરવાની પ્રક્રિયા તબક્કાવાર હોવાથી તેમાં 3થી 6 મહિના જેટલો સમય લાગી શકે છે.