પાકિસ્તાન સ્થિત આતંકવાદી સંગઠન લશ્કર-એ-તૈયબા (LeT)ને લઈને વધુ એક ચોંકાવનારો ખુલાસો સામે આવ્યો છે. સુરક્ષા સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, સંગઠન હવે માત્ર હથિયારો અને પરંપરાગત આતંકી તાલીમ સુધી મર્યાદિત નથી રહ્યું. બદલાતા સમયની સાથે તેણે પોતાની કામગીરી અને વ્યૂહરચનામાં પણ મોટો ફેરફાર કર્યો છે. હવે સંગઠન પોતાના સભ્યોને માત્ર શારીરિક રીતે મજબૂત બનાવવાની સાથે આધુનિક ટેકનોલોજી, સાયબર ક્ષેત્ર, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને ડિજિટલ સાધનોનો ઉપયોગ કરવાની તાલીમ પણ આપી રહ્યું હોવાનું કહેવાય છે. આ બદલાતી વ્યૂહરચનાને ધ્યાનમાં રાખીને ભારતીય સુરક્ષા એજન્સીઓ પણ સંપૂર્ણ સતર્ક બની ગઈ છે. સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, લશ્કરની કથિત રાજકીય પાંખ પાકિસ્તાન મરકઝી મુસ્લિમ લીગના બેનર હેઠળ પાકિસ્તાનના અનેક શહેરોમાં યુવાનો માટે ખાસ તાલીમ શિબિરોનું આયોજન કરવામાં આવી રહ્યું છે. આ કેમ્પોમાં ભાગ લેનાર લોકોને માત્ર ધાર્મિક અથવા વૈચારિક શિક્ષણ જ આપવામાં આવતું નથી, પરંતુ તેમની શારીરિક ક્ષમતા વધારવા, આધુનિક ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ શીખવવા અને નવી પેઢીના પડકારો માટે તૈયાર કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે. સુરક્ષા સૂત્રોનું માનવું છે કે આ તાલીમનો હેતુ ભવિષ્યમાં વિવિધ પ્રકારની આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓ માટે તૈયાર કેડર ઉભું કરવાનો હોઈ શકે છે.
તાજેતરમાં સામે આવેલી કેટલીક તસવીરો અને વીડિયોમાં ભારતના મોસ્ટ વોન્ટેડ આતંકવાદી રાણા મોહમ્મદ અશફાક જોવા મળ્યા છે. સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, તેઓ માત્ર તાલીમ કેમ્પોમાં હાજરી આપતા નથી, પરંતુ તેમાં સક્રિય ભૂમિકા પણ ભજવી રહ્યા છે. એક વીડિયોમાં તેઓ સ્વિમિંગ પુલમાં તાલીમ લેતા જોવા મળે છે. સુરક્ષા એજન્સીઓનું કહેવું છે કે આ સામાન્ય રમતગમતની પ્રવૃત્તિ નથી. આતંકવાદીઓને પાણીમાં લાંબા સમય સુધી ટકી રહેવું, નદી કે તળાવ જેવા વિસ્તારોમાં આગળ વધવું અને પાણીના માર્ગે ઘૂસણખોરી જેવી પરિસ્થિતિ માટે તૈયાર કરવાનું આ તાલીમનો ભાગ હોવાનું માનવામાં આવી રહ્યું છે. સુરક્ષા નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આજના સમયમાં આતંકવાદનું સ્વરૂપ ઝડપથી બદલાઈ રહ્યું છે. અગાઉ જ્યાં સરહદ પારથી ઘૂસણખોરી અને હથિયારો પર વધારે ભાર હતો, ત્યાં હવે વિવિધ પ્રકારની પરિસ્થિતિમાં કામ કરી શકે એવા તાલીમબદ્ધ લોકોને તૈયાર કરવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે. આ જ કારણ છે કે પાણીમાં તાલીમ અને મુશ્કેલ ભૂગોળમાં કામ કરવાની ક્ષમતા વિકસાવવા પર ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો હોવાનું કહેવાય છે.
સ્વિમિંગ ઉપરાંત આતંકવાદીઓને જુડો, કરાટે, તાઈકવૉન્ડો, કુસ્તી અને અન્ય માર્શલ આર્ટની તાલીમ પણ આપવામાં આવી રહી હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે. વીડિયોમાં યુવાનોને વિવિધ માર્શલ આર્ટની ટેકનિક શીખતા, શારીરિક કસરતો કરતા અને ટીમમાં લડવાની પ્રેક્ટિસ કરતા જોવા મળે છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આવી તાલીમનો હેતુ આતંકવાદીઓને કોઈપણ પ્રકારની પરિસ્થિતિમાં ટકી રહેવાની ક્ષમતા આપવાનો હોઈ શકે છે. આ સમગ્ર ઘટનાક્રમમાં સૌથી વધુ ચિંતા ઊભી કરતો મુદ્દો આધુનિક ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ છે. અહેવાલો મુજબ, હવે સંગઠન માત્ર શારીરિક તાલીમ પૂરતું સીમિત નથી રહ્યું. મહિલાઓને પણ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI), ડિજિટલ ટેકનોલોજી અને આધુનિક ઓનલાઈન સાધનો અંગે તાલીમ આપવામાં આવી રહી હોવાનું કહેવાય છે. કૌશલ્ય વિકાસના નામે યોજાતા આવા કાર્યક્રમોમાં મહિલાઓની મોટી સંખ્યામાં ભાગીદારી હોવાનો પણ દાવો કરવામાં આવ્યો છે.
એક વીડિયોમાં રાણા મોહમ્મદ અશફાક એવું કહેતા જોવા મળે છે કે દુશ્મન ટેકનોલોજીમાં ઘણો આગળ વધી ગયો છે, તેથી સંગઠનના સભ્યોએ પણ આધુનિક ટેકનોલોજી શીખવી જરૂરી છે. આ નિવેદન બાદ સુરક્ષા નિષ્ણાતોએ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે કે આતંકવાદી સંગઠનો હવે ડિજિટલ યુગને ધ્યાનમાં રાખીને પોતાની કામગીરીનું સ્વરૂપ બદલી રહ્યા છે. નિષ્ણાતોના મતે જો આ દાવાઓ સાચા હોય તો આતંકવાદ હવે માત્ર બંદૂક, બોમ્બ અને સરહદ પારથી થતી ઘૂસણખોરી સુધી મર્યાદિત નહીં રહે. ભવિષ્યમાં સાયબર હુમલા, સોશિયલ મીડિયા દ્વારા પ્રચાર, ઓનલાઈન ભરતી, ખોટી માહિતી ફેલાવવી, ડિજિટલ નેટવર્ક ઉભું કરવું અને AI આધારિત ટેકનોલોજીનો દુરુપયોગ કરવાની શક્યતાઓ પણ વધી શકે છે. આ કારણસર વિશ્વભરના દેશો હવે પરંપરાગત સુરક્ષા ઉપરાંત સાયબર સુરક્ષા પર પણ વિશેષ ભાર મૂકી રહ્યા છે.
તાજેતરના વર્ષોમાં સોશિયલ મીડિયા આતંકવાદી સંગઠનો માટે એક મહત્વપૂર્ણ સાધન બન્યું છે. વિવિધ ડિજિટલ પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરીને યુવાનોને ગેરમાર્ગે દોરવા, સંગઠનની વિચારધારાનો પ્રચાર કરવા અને નવા લોકોને સંગઠન સાથે જોડવાના પ્રયાસો થઈ રહ્યા હોવાનું સુરક્ષા નિષ્ણાતોનું કહેવું છે. AI જેવી આધુનિક ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને વધુ અસરકારક પ્રચાર સામગ્રી તૈયાર કરવી અથવા ડિજિટલ માધ્યમો દ્વારા પ્રભાવ ઊભો કરવાનો પ્રયાસ પણ ભવિષ્યમાં મોટો પડકાર બની શકે છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, લશ્કરના વરિષ્ઠ સભ્યો પણ નિયમિત રીતે આ તાલીમ કેન્દ્રોની મુલાકાત લઈ રહ્યા છે. તેઓ નવા સભ્યોનું મનોબળ વધારે છે, તેમને સંગઠનની વિચારધારાથી પરિચિત કરાવે છે અને વિવિધ તાલીમ કાર્યક્રમોમાં ભાગ લેવા માટે પ્રોત્સાહિત કરે છે. સુરક્ષા એજન્સીઓનું માનવું છે કે આ રીતે સંગઠન પોતાની નવી પેઢીને તૈયાર કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. ભારતીય સુરક્ષા નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, આજના સમયમાં દેશ સામેનો ખતરો માત્ર સરહદ સુધી સીમિત નથી રહ્યો. હવે સાયબર હુમલા, માહિતી યુદ્ધ, ડિજિટલ નેટવર્ક અને ઓનલાઈન પ્રચાર પણ એટલા જ ગંભીર પડકાર બની રહ્યા છે. જો આતંકવાદી સંગઠનો AI અને આધુનિક ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ શરૂ કરશે તો સુરક્ષા એજન્સીઓએ પણ તે મુજબ પોતાની તૈયારીઓ મજબૂત રાખવી પડશે.
ભારત છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં સાયબર સુરક્ષાને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે સતત પ્રયત્નો કરી રહ્યું છે. વિવિધ ગુપ્તચર એજન્સીઓ, સાયબર સેલ અને સુરક્ષા વિભાગો ડિજિટલ પ્રવૃત્તિઓ પર સતત નજર રાખી રહ્યા છે. સરહદ સુરક્ષા સાથે હવે સાયબર ઇન્ટેલિજન્સ અને ટેકનિકલ સર્વેલન્સને પણ વધુ મહત્વ આપવામાં આવી રહ્યું છે. વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે ટેકનોલોજીનો વિકાસ સામાન્ય લોકો માટે જેટલો લાભદાયક છે, એટલો જ તેનો દુરુપયોગ પણ થઈ શકે છે. તેથી રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને આધુનિક ટેકનોલોજી, ડિજિટલ સુરક્ષા, માહિતી સુરક્ષા અને સાયબર ક્ષમતાઓને વધુ મજબૂત બનાવવી સમયની જરૂરિયાત બની ગઈ છે. જોકે, અહીં ઉલ્લેખિત તમામ વિગતો સુરક્ષા સૂત્રો અને વિવિધ મીડિયા અહેવાલોમાં કરવામાં આવેલા દાવાઓ પર આધારિત છે. આ દાવાઓ અંગે તમામ માહિતીની સ્વતંત્ર અને સત્તાવાર પુષ્ટિ જાહેર રીતે ઉપલબ્ધ નથી. તેમ છતાં, ભારતીય સુરક્ષા એજન્સીઓ આવા અહેવાલોને ગંભીરતાથી લઈ રહી છે અને બદલાતી આતંકવાદી વ્યૂહરચનાને ધ્યાનમાં રાખીને સતત સતર્કતા જાળવી રહી છે, જેથી દેશની સુરક્ષા સામે ઉભા થતા કોઈપણ નવા પડકારનો સમયસર અને અસરકારક રીતે સામનો કરી શકાય.
