અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા તણાવ વચ્ચે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ફરી એકવાર ઈરાનના એક અત્યંત સુરક્ષિત ભૂગર્ભ પરમાણુ સ્થળને નિશાન બનાવવાની ધમકી આપી છે. ટ્રમ્પે ‘પિકએક્સ માઉન્ટેન’ (Pickaxe Mountain)નો ઉલ્લેખ કરતાં કહ્યું કે જો ત્યાં પરમાણુ સંબંધિત કોઈ પ્રવૃત્તિ થઈ રહી હશે તો અમેરિકા આ સ્થળ પર “ખૂબ જલ્દી” હુમલો કરી શકે છે. 4 સપ્ટેમ્બરના તેમના તાજા નિવેદનથી અમેરિકા-ઈરાન તણાવ વધુ વધવાની આશંકા ઊભી થઈ છે.પિકએક્સ માઉન્ટેન ઈરાનના નતાન્ઝ પરમાણુ સંકુલની નજીક આવેલું એક અત્યંત સુરક્ષિત અને ઊંડું ભૂગર્ભ સ્થળ છે. તેનું ફારસી નામ કુહ-એ કોલાંગ ગાઝ લા છે. આ સ્થળ નતાન્ઝ યુરેનિયમ સંવર્ધન કેન્દ્રથી આશરે 2 કિલોમીટર દૂર હોવાનું જણાવાય છે. પર્વતની અંદર ઊંડાઈમાં ટનલનું વિશાળ નેટવર્ક બનાવવામાં આવ્યું છે. તાજેતરના અહેવાલો અનુસાર અહીં બે ઊંડા ભૂગર્ભ ટનલ કોમ્પ્લેક્સ છે, જેના કારણે આ સ્થળને નિશાન બનાવવું સામાન્ય પરમાણુ કેન્દ્રની સરખામણીમાં અત્યંત મુશ્કેલ માનવામાં આવે છે.
ટ્રમ્પ અગાઉ પણ પિકએક્સ માઉન્ટેન અંગે અનેક વખત ખુલ્લી ધમકી આપી ચૂક્યા છે. જુલાઈમાં તેમણે કહ્યું હતું કે અમેરિકા આ વિસ્તાર પર ખૂબ જલ્દી અને ભારે હુમલો કરી શકે છે. હવે સપ્ટેમ્બરમાં ફરી તેમણે આ સ્થળનો ઉલ્લેખ કરીને સંકેત આપ્યો છે કે અમેરિકાની નજર હજુ પણ આ ભૂગર્ભ સંકુલ પર છે. ટ્રમ્પના જણાવ્યા પ્રમાણે અમેરિકન ગુપ્તચર એજન્સીઓ પિકએક્સ માઉન્ટેન પર નજર રાખી રહી છે અને જો ત્યાં કોઈ શંકાસ્પદ પરમાણુ પ્રવૃત્તિ જોવા મળશે તો કાર્યવાહી થઈ શકે છે.પિકએક્સ માઉન્ટેન અંગે સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે તેની અંદર ખરેખર શું છે? ઈરાનનું કહેવું છે કે આ સ્થળનો ઉપયોગ અદ્યતન સેન્ટ્રિફ્યુજના નિર્માણ અને એસેમ્બલી માટે થઈ શકે છે. બીજી તરફ અમેરિકન અને પશ્ચિમી અધિકારીઓને આશંકા છે કે આટલી ઊંડી અને સુરક્ષિત જગ્યા ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ માટે મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. ઈન્ટરનેશનલ એટોમિક એનર્જી એજન્સી (IAEA)ના નિરીક્ષકોને આ સ્થળનું નિરીક્ષણ કરવાની મંજૂરી મળી નથી, જેના કારણે તેના હેતુ અને અંદરની પ્રવૃત્તિઓ અંગે અનેક સવાલો હજુ પણ યથાવત છે.
આ સ્થળની સુરક્ષા તેની સૌથી મોટી વિશેષતા છે. પિકએક્સ માઉન્ટેન પર્વતની ચટ્ટાનની અંદર ઊંડે બનાવવામાં આવી રહ્યું છે અને ટનલના પ્રવેશદ્વારોને મજબૂત બનાવવામાં આવ્યા હોવાનું સેટેલાઇટ તસવીરો પરથી જાણવા મળે છે. આ કારણે અમેરિકાના શક્તિશાળી બંકર-બસ્ટર બોમ્બ પણ તેની અંદરના તમામ વિસ્તારો સુધી પહોંચી શકશે કે નહીં તે અંગે નિષ્ણાતોમાં ચર્ચા છે. કેટલાક વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે જો અમેરિકા હુમલો કરે તો તેનો હેતુ આખા સંકુલને સંપૂર્ણપણે નષ્ટ કરવાનો બદલે તેની કામગીરીને લાંબા સમય માટે અટકાવવાનો હોઈ શકે છે.પિકએક્સનો મુદ્દો ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ સાથે સીધો જોડાયેલો છે. અગાઉ અમેરિકા અને ઈઝરાયલે ઈરાનના અનેક પરમાણુ સ્થળોને નિશાન બનાવ્યાં હતાં, પરંતુ પિકએક્સ માઉન્ટેન અત્યાર સુધી ચર્ચામાં રહેલા અન્ય સ્થળોની જેમ ભારે હુમલાનો ભોગ બન્યું નથી. અમેરિકન અધિકારીઓ અને નિષ્ણાતો માટે આ સ્થળ એટલા માટે પણ મહત્વનું છે કારણ કે નતાન્ઝ નજીકનું આ ભૂગર્ભ સંકુલ ભવિષ્યમાં પરમાણુ કાર્યક્રમના કેટલાક મહત્વપૂર્ણ સાધનોને સુરક્ષિત રાખવા માટે ઉપયોગમાં આવી શકે છે.
દરમિયાન અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે માત્ર પરમાણુ મુદ્દે જ નહીં પરંતુ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ અને લશ્કરી કાર્યવાહીને લઈને પણ તણાવ ચાલી રહ્યો છે. તાજેતરમાં અમેરિકાએ ઈરાન સાથે જોડાયેલા લશ્કરી ઠેકાણાઓ અને રડાર સિસ્ટમો સામે કાર્યવાહી કરી હોવાનો દાવો કર્યો છે. ઈરાન તરફથી પણ અમેરિકન ઠેકાણાઓ સામે જવાબી હુમલાની ઘટનાઓ સામે આવી છે. આ સ્થિતિમાં પિકએક્સ માઉન્ટેન પર હુમલાની નવી ધમકી સમગ્ર મધ્ય પૂર્વ માટે વધુ એક ગંભીર સંકટ ઊભું કરી શકે છે.જો અમેરિકા ખરેખર પિકએક્સ માઉન્ટેન પર હુમલો કરે છે તો ઈરાન તરફથી જવાબી કાર્યવાહી થવાની સંભાવના પણ વધી શકે છે. તેની અસર હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ, ગલ્ફ વિસ્તારમાં વેપાર અને વૈશ્વિક તેલ બજાર પર પડી શકે છે. જોકે હાલ ટ્રમ્પે હુમલાની ચોક્કસ તારીખ કે સમય જાહેર કર્યો નથી. તેમણે માત્ર એટલું કહ્યું છે કે જો પિકએક્સમાં પરમાણુ પ્રવૃત્તિ જોવા મળશે તો અમેરિકા “ખૂબ જલ્દી” કાર્યવાહી કરી શકે છે. તેથી હવે દુનિયાની નજર ઈરાનના આ રહસ્યમય ભૂગર્ભ પરમાણુ સ્થળ અને વોશિંગ્ટનના આગામી પગલા પર છે.
