ફ્રાન્સમાં છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયાથી વિદ્યાર્થીઓનું મોટું આંદોલન ચાલી રહ્યું છે. શરૂઆતમાં શિક્ષકો અને શાળાઓમાં સ્ટાફની અછત સામે શરૂ થયેલું આંદોલન હવે દેશવ્યાપી વિરોધમાં ફેરવાઈ ગયું છે. ખાસ કરીને 14થી 18 વર્ષની ઉંમરના હાઈસ્કૂલ વિદ્યાર્થીઓ મોટી સંખ્યામાં રસ્તા પર ઉતર્યા છે. અનેક સ્થળોએ શાળાઓને બંધ કરવી પડી છે, જ્યારે કેટલાક વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન આગજની, તોડફોડ અને પોલીસ સાથે અથડામણની ઘટનાઓ પણ સામે આવી છે.આ સમગ્ર આંદોલનની શરૂઆત સપ્ટેમ્બર 2026માં પેરિસના ઉપનગર ક્રેતેઇલની એક હાઈસ્કૂલથી થઈ હતી. અહીં વિદ્યાર્થીઓ અને શિક્ષકો શાળામાં પૂરતા શિક્ષકો તથા જરૂરી સંસાધનોની માંગ સાથે વિરોધ કરી રહ્યા હતા. વિદ્યાર્થીઓનું કહેવું હતું કે શિક્ષકોની અછતને કારણે નિયમિત અભ્યાસ પ્રભાવિત થઈ રહ્યો છે અને એક શિક્ષક ગેરહાજર હોય ત્યારે તેની જગ્યાએ વૈકલ્પિક શિક્ષક ઉપલબ્ધ થતો નથી. શરૂઆતમાં સ્થાનિક સ્તરે રહેલો વિરોધ થોડા જ દિવસોમાં સોશિયલ મીડિયા અને અન્ય માધ્યમો દ્વારા દેશભરમાં ફેલાઈ ગયો.
વિદ્યાર્થીઓની મુખ્ય ફરિયાદ માત્ર શિક્ષકોની અછત પૂરતી મર્યાદિત નથી. તેઓ જર્જરિત સ્કૂલ બિલ્ડિંગ, ભીડભર્યા વર્ગખંડો, જરૂરી સુવિધાઓનો અભાવ, સ્ટાફની અછત અને શિક્ષણ પાછળ પૂરતા સરકારી રોકાણની માંગ કરી રહ્યા છે. કેટલાક વિદ્યાર્થીઓનું કહેવું છે કે અનેક શાળાઓમાં વિદ્યાર્થીઓને યોગ્ય શૈક્ષણિક વાતાવરણ મળતું નથી. ખાસ કરીને પછાત વિસ્તારોની શાળાઓમાં સંસાધનોની અસમાનતા અંગે પણ પ્રશ્નો ઉઠાવવામાં આવી રહ્યા છે.વિરોધ વધતા અનેક શહેરોમાં વિદ્યાર્થીઓએ શાળાના પ્રવેશદ્વારો બ્લોક કર્યા, કચરાના ડબ્બા અને અન્ય વસ્તુઓ સળગાવી તથા રસ્તાઓ પર બેરિકેડ ઊભા કર્યા. જોકે તમામ પ્રદર્શન હિંસક નહોતા અને મોટી સંખ્યામાં લોકો શાંતિપૂર્ણ રીતે પણ રસ્તા પર ઉતર્યા હતા. 6 ઓક્ટોબરના દેશવ્યાપી વિરોધમાં ફ્રાન્સના ગૃહ મંત્રાલય અનુસાર આશરે 2.66 લાખ લોકો જોડાયા હતા, જેમાં પેરિસમાં લગભગ 56 હજાર લોકો હતા.
હિંસક ઘટનાઓ દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓ, શિક્ષકો અને પોલીસકર્મીઓ ઘાયલ થયા છે. કેટલીક શાળાઓમાં આગજની અને તોડફોડના બનાવો પણ નોંધાયા છે. પોલીસ કાર્યવાહી અંગે પણ સવાલો ઉઠ્યા છે. એક ગંભીર ઘટનામાં લેન્સ શહેરમાં 15 વર્ષીય વિદ્યાર્થી ગંભીર રીતે ઘાયલ થયો હતો અને તેના હાથને નુકસાન થયું હતું. ત્યારબાદ ફ્રાન્સ સરકારે વિદ્યાર્થીઓના વિરોધ દરમિયાન પોલીસ દ્વારા સ્ટન ગ્રેનેડના ઉપયોગને અસ્થાયી રીતે સ્થગિત કર્યો છે.આંદોલનને કારણે સૈંકડો શાળાઓમાં અભ્યાસ બંધ અથવા આંશિક રીતે સ્થગિત કરવો પડ્યો છે. તાજેતરના આંકડા મુજબ 500થી વધુ શાળાઓ અસરગ્રસ્ત રહી હતી, જ્યારે કેટલાક દિવસોમાં 800થી વધુ શાળાઓમાં પણ શિક્ષણ પ્રભાવિત થયું હતું. અત્યાર સુધી હજારો લોકોની અટકાયત થઈ છે અને તેમાં મોટી સંખ્યામાં સગીર વિદ્યાર્થીઓ સામેલ છે.
ફ્રાન્સના વડાપ્રધાન સેબાસ્ટિયન લેકોર્નુએ વિદ્યાર્થીઓની ચિંતાઓને ગંભીરતાથી સાંભળવાની વાત કરી છે અને સરકાર તરફથી ઉકેલ શોધવાની ખાતરી આપી છે. બીજી તરફ, રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોંની સરકાર પર વધતા દબાણ વચ્ચે શિક્ષણ વ્યવસ્થા, સરકારી ખર્ચ અને યુવાનોના ભવિષ્યને લઈને રાજકીય ચર્ચા પણ તેજ બની છે.આમ, ફ્રાન્સનું આ Gen Z આંદોલન માત્ર શાળાઓની સમસ્યા નથી રહ્યું. શિક્ષણમાં રોકાણ, સમાન તકો, સરકારી સેવાઓની સ્થિતિ અને યુવાનોના ભવિષ્ય જેવા મોટા મુદ્દાઓ હવે આ વિરોધના કેન્દ્રમાં આવી ગયા છે. સરકાર આ માંગણીઓનો કેટલો ઝડપી અને અસરકારક ઉકેલ લાવે છે, તેના પર સમગ્ર દેશની નજર છે.
