30 સપ્ટેમ્બરે દુબઈથી તેલ અવીવ જઈ રહેલી ફ્લાયદુબઈની ફ્લાઇટ FZ1073માં કોકપિટની અંદર બનેલી ગંભીર ઘટનાએ વિમાન સુરક્ષા અંગે અનેક સવાલો ઊભા કર્યા છે. ફ્લાઇટ દરમિયાન ઓમાનના કો-પાઇલટ હમામ અલ-હમ્મામીએ ભારતીય કેપ્ટન સ્મિત મચ્છર પર હુમલો કર્યો હતો. અચાનક બનેલી આ ઘટનાથી વિમાનની સુરક્ષા સામે મોટું જોખમ ઊભું થયું હતું. જોકે કેપ્ટન સ્મિત મચ્છરે ગંભીર સ્થિતિમાં પણ હિંમત અને હાજરજવાબી દાખવીને પરિસ્થિતિને વધુ ગંભીર બનતી અટકાવી હતી.
આ ઘટનાને લઈને અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનની સંભવિત ભૂમિકા અંગે મોટો દાવો કર્યો છે. ટ્રમ્પે કહ્યું છે કે તેઓ વ્યક્તિગત રીતે માને છે કે ફ્લાયદુબઈની ફ્લાઇટમાં બનેલી આ ઘટનાની પાછળ ઈરાનનો હાથ હોઈ શકે છે. ટ્રમ્પના આ નિવેદન બાદ મામલો માત્ર વિમાનની અંદર બનેલી ઘટના સુધી સીમિત રહ્યો નથી, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ તેની ચર્ચા શરૂ થઈ છે. જોકે અત્યાર સુધી ઈરાન સાથે આ ઘટનાની સીધી કડી દર્શાવતો કોઈ નિર્ણાયક પુરાવો જાહેર કરવામાં આવ્યો નથી.
ઘટના સમયે કેપ્ટન સ્મિત મચ્છર ગંભીર રીતે ઘાયલ થયા હોવા છતાં તેમણે સ્થિતિ પર કાબૂ મેળવવાનો પ્રયાસ ચાલુ રાખ્યો હતો. તેઓ કોકપિટનો દરવાજો ખોલવામાં સફળ રહ્યા હતા. ત્યારબાદ મુસાફરો અને ક્રૂના સભ્યો કોકપિટ સુધી પહોંચી શક્યા અને હુમલો કરનાર કો-પાઇલટને કાબૂમાં લેવામાં આવ્યો હતો. આ દરમિયાન વિમાનને સુરક્ષિત રીતે નજીકના એરપોર્ટ તરફ વાળવામાં આવ્યું હતું. જો કોકપિટમાં બનેલી આ સ્થિતિ પર સમયસર કાબૂ ન મેળવાયો હોત તો ઘટનાનું પરિણામ વધુ ગંભીર બની શક્યું હોત.
આ ઘટનાએ પાઇલટની સુરક્ષા, કોકપિટ સુધી પહોંચવાના નિયમો અને કો-પાઇલટની પૃષ્ઠભૂમિની તપાસને લઈને પણ સવાલો ઉભા કર્યા છે. તપાસમાં હુમલાખોર કો-પાઇલટની માનસિક અને વ્યક્તિગત પૃષ્ઠભૂમિ સહિત તેને ફ્લાઇટમાં મહત્વની જવાબદારી સોંપવામાં આવી તે પ્રક્રિયા અંગે પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવી રહ્યું છે. ખાસ કરીને આટલી સંવેદનશીલ જવાબદારી સંભાળનાર વ્યક્તિની તપાસ અને સુરક્ષા ચકાસણી કેટલી અસરકારક હતી તે અંગે પણ ચર્ચા થઈ રહી છે.
બીજી તરફ અમેરિકાના ઉપપ્રમુખ જેડી વાન્સે ઈરાન સાથે આ ઘટનાની કડી જોડવા માટે હાલમાં કોઈ નિર્ણાયક ગુપ્તચર પુરાવો હોવાની વાત સ્વીકારી નથી. એટલે ટ્રમ્પના દાવા બાદ ઈરાનની સંભવિત સંડોવણી અંગે ચર્ચા તો તેજ બની છે, પરંતુ તપાસ પૂર્ણ થયા વગર આ અંગે કોઈ અંતિમ નિષ્કર્ષ પર પહોંચવું શક્ય નથી. ઘટનાની પાછળનું સાચું કારણ અને કોઈ બહારની શક્તિની સંડોવણી હતી કે નહીં તે તપાસ બાદ જ સ્પષ્ટ થઈ શકે છે.
આ સમગ્ર ઘટનામાં ભારતીય કેપ્ટન સ્મિત મચ્છરની હિંમતની દેશ-વિદેશમાં પ્રશંસા થઈ રહી છે. ગંભીર હુમલા વચ્ચે પણ તેમણે પોતાની ફરજ નિભાવતા વિમાનમાં સવાર મુસાફરોની સુરક્ષાને પ્રાથમિકતા આપી હતી. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સહિત અનેક નેતાઓએ તેમની બહાદુરીને બિરદાવી છે. ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે પણ કેપ્ટન સ્મિત મચ્છરની હિંમતની પ્રશંસા કરી છે.
ફ્લાઇટમાં બનેલી આ ઘટના હવે આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા ચર્ચાનો મુદ્દો બની છે. એક તરફ ભારતીય કેપ્ટનની બહાદુરીને કારણે મોટી દુર્ઘટના ટળી હોવાનું માનવામાં આવી રહ્યું છે, તો બીજી તરફ ઘટનાની પાછળ કોઈ સંગઠિત કાવતરું કે અન્ય કારણ હતું કે નહીં તેની તપાસ મહત્વપૂર્ણ બની છે. ખાસ કરીને ઈરાન સાથે જોડાયેલા દાવાને કારણે આ મામલો વધુ સંવેદનશીલ બન્યો છે. હાલમાં ઉપલબ્ધ માહિતીના આધારે ઈરાનની સીધી સંડોવણી સાબિત થઈ નથી અને તપાસના અંતિમ પરિણામની રાહ જોવી જરૂરી રહેશે.
