દેશભરમાં મોબાઇલ ફોન પર મળતી ઇમરજન્સી ચેતવણી સેવાઓને લઈને સરકારે મહત્વનો નિર્ણય લીધો છે. નેશનલ ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટ ઓથોરિટી (NDMA)ની સલાહ બાદ સેલ બ્રોડકાસ્ટ (CB) સેવા અસ્થાયી રીતે સ્થગિત કરવામાં આવી છે. આ નિર્ણયનો અર્થ એ છે કે હાલ માટે લોકોના મોબાઇલ ફોન પર આપત્તિ, સુરક્ષા જોખમ અથવા અન્ય કટોકટીની ચેતવણી તરીકે આવતાં વિશેષ એલર્ટ સંદેશા સંભળાશે નહીં. શુક્રવારે NDMA દ્વારા આ અંગે સલાહ જાહેર કરવામાં આવી હતી અને ત્યારબાદ શનિવારે સરકારી અધિકારીઓએ સત્તાવાર રીતે તેની પુષ્ટિ કરી હતી. અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે આ પગલું સાવચેતીના ભાગરૂપે લેવામાં આવ્યું છે અને આગામી સૂચના સુધી સેવા સ્થગિત રહેશે. જોકે, સરકારે હજુ સુધી આ સસ્પેન્શન પાછળનું ચોક્કસ કારણ જાહેર કર્યું નથી.
સેલ બ્રોડકાસ્ટ સેવા દેશની સૌથી મહત્વપૂર્ણ જાહેર ચેતવણી પ્રણાલીઓમાંની એક માનવામાં આવે છે. કુદરતી આપત્તિ, ભારે વરસાદ, ભૂકંપ, ચક્રવાત, સુરક્ષા જોખમો અથવા અન્ય કટોકટીની પરિસ્થિતિમાં સરકાર સીધા જ મોબાઇલ વપરાશકર્તાઓ સુધી ચેતવણી પહોંચાડવા માટે આ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરે છે. તેની ખાસિયત એ છે કે તે સામાન્ય મોબાઇલ નેટવર્ક અથવા ઇન્ટરનેટ કનેક્શન પર સંપૂર્ણપણે નિર્ભર રહેતી નથી. એટલે કે, નેટવર્ક નબળું હોય અથવા ઇન્ટરનેટ સેવા બંધ હોય ત્યારે પણ આ એલર્ટ મોટી સંખ્યામાં લોકોને ઝડપથી પહોંચાડી શકાય છે. આ કારણે સેલ બ્રોડકાસ્ટને ઘણીવાર કટોકટી સંચારનું “બ્રહ્માસ્ત્ર” માનવામાં આવે છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં સરકાર દ્વારા વિવિધ આપત્તિઓ દરમિયાન લોકોને સાવચેત કરવા માટે આ ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. ઘણા લોકોએ પોતાના ફોન પર અચાનક આવતી ઊંચા અવાજની એલર્ટ સૂચનાઓનો અનુભવ પણ કર્યો છે. હવે આ સેવા બંધ થતાં કેટલાક લોકોમાં પ્રશ્નો ઊભા થયા છે કે આપત્તિના સમયે સરકાર લોકો સુધી માહિતી કેવી રીતે પહોંચાડશે. અધિકારીઓનું કહેવું છે કે સસ્પેન્શન માત્ર અસ્થાયી છે અને અન્ય સંચાર માધ્યમો દ્વારા જરૂરી સૂચનાઓ આપવામાં આવતી રહેશે. સાથે જ NDMA અને સંબંધિત એજન્સીઓ સમગ્ર સિસ્ટમની સમીક્ષા કરી રહી છે.
સરકારી સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર હાલમાં સેલ બ્રોડકાસ્ટ સિસ્ટમની કાર્યક્ષમતા, સુરક્ષા અને ઓપરેશનલ પ્રોટોકોલનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવી રહ્યું છે. ભવિષ્યમાં સેવા ફરી શરૂ થાય ત્યારે તે વધુ સુરક્ષિત અને અસરકારક રીતે કાર્ય કરે તેની ખાતરી કરવા માટે ટેક્નિકલ અને પ્રાશાસનિક સ્તરે તપાસ ચાલી રહી છે. અધિકારીઓએ વધુમાં કહ્યું કે NDMA તરફથી નવી માર્ગદર્શિકા અથવા સૂચનાઓ મળ્યા બાદ સેવા ફરી શરૂ કરવા અંગે નિર્ણય લેવામાં આવશે. હાલ માટે કોઈ સમયમર્યાદા જાહેર કરવામાં આવી નથી. એટલે કે, સેવા કેટલા સમય માટે બંધ રહેશે તે અંગે સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી નથી.
સેલ બ્રોડકાસ્ટ સિસ્ટમના અસ્થાયી સસ્પેન્શનને કારણે સામાન્ય વપરાશકર્તાઓના રોજિંદા મોબાઇલ ઉપયોગ પર કોઈ ખાસ અસર નહીં થાય. કોલ, મેસેજ, ઇન્ટરનેટ અને અન્ય મોબાઇલ સેવાઓ સામાન્ય રીતે ચાલુ રહેશે. અસર માત્ર સરકાર તરફથી મળતા ઇમરજન્સી એલર્ટ પર પડશે. આ નિર્ણય એવા સમયે લેવામાં આવ્યો છે જ્યારે વિશ્વભરમાં સરકારો આપત્તિ વ્યવસ્થાપન અને જાહેર ચેતવણી પ્રણાલીઓને વધુ આધુનિક બનાવવા તરફ ધ્યાન આપી રહી છે. ભારતમાં પણ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં મોબાઇલ આધારિત એલર્ટ સિસ્ટમને વધુ વ્યાપક બનાવવા પ્રયાસો થયા છે. હાલ સરકાર અને NDMA તરફથી વધુ વિગતવાર માહિતી જાહેર થવાની રાહ જોવામાં આવી રહી છે. ત્યાં સુધી દેશભરમાં સેલ બ્રોડકાસ્ટ સેવા સ્થગિત જ રહેશે અને મોબાઇલ વપરાશકર્તાઓને ઇમરજન્સી એલર્ટ અગાઉની જેમ પ્રાપ્ત નહીં થાય.
