મુંબઈમાં દરરોજ લાખો લોકો માટે જાહેર પરિવહનને વધુ ઝડપી, સુરક્ષિત અને સરળ બનાવવા મહત્વપૂર્ણ પહેલ શરૂ થઈ છે. મુંબઈ રેલવે વિકાસ નિગમ (MRVC)એ મુંબઈની ઉપનગરીય લોકલ ટ્રેન સેવા અને મેટ્રો નેટવર્ક વચ્ચે સરળ અને અવરોધમુક્ત કનેક્ટિવિટી વિકસાવવા માટે વ્યાપક અભ્યાસ શરૂ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ પહેલનો મુખ્ય હેતુ દરરોજ મુસાફરી કરતા અંદાજે 70થી 80 લાખ મુસાફરોને લોકલ ટ્રેન અને મેટ્રો વચ્ચે સરળ ઇન્ટરચેન્જ સુવિધા ઉપલબ્ધ કરાવવાનો છે.
શા માટે જરૂરી બન્યો આ અભ્યાસ?
મુંબઈની ઉપનગરીય રેલવે વિશ્વની સૌથી વ્યસ્ત રેલ વ્યવસ્થાઓમાંની એક છે. પશ્ચિમ, મધ્ય અને હાર્બર લાઇન પર રોજ લાખો લોકો મુસાફરી કરે છે. બીજી તરફ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં મુંબઈ મેટ્રો નેટવર્કનું પણ ઝડપથી વિસ્તરણ થયું છે અને આગામી સમયમાં અનેક નવી મેટ્રો લાઇનો શરૂ થવાની છે.
પરંતુ અનેક સ્થળોએ લોકલ સ્ટેશન અને મેટ્રો સ્ટેશન નજીક હોવા છતાં બંને વચ્ચે પહોંચવા માટે અનુકૂળ માર્ગ ઉપલબ્ધ નથી. મુસાફરોને ભારે ટ્રાફિકવાળા રસ્તા પાર કરવા પડે છે અથવા લાંબું અંતર પગપાળા કાપવું પડે છે. MRVCનો અભ્યાસ આ સમસ્યાઓના કાયમી ઉકેલ શોધવા માટે હાથ ધરવામાં આવી રહ્યો છે.
અભ્યાસમાં કયા મુદ્દાઓ પર રહેશે ભાર?
MRVC એવા તમામ મહત્વપૂર્ણ સ્ટેશનોનું મૂલ્યાંકન કરશે જ્યાં મોટી સંખ્યામાં મુસાફરો લોકલ ટ્રેન અને મેટ્રો વચ્ચે પરિવહન બદલતા હોય છે.
અભ્યાસમાં ખાસ કરીને નીચેના મુદ્દાઓ પર ધ્યાન આપવામાં આવશે:
- સ્ટેશનો વચ્ચેનું પગપાળા અંતર ઘટાડવું.
- અવરોધમુક્ત અને સુરક્ષિત વોકવે તૈયાર કરવું.
- નવા ફૂટ ઓવરબ્રિજ (FOB) બનાવવાનું અથવા હાલના બ્રિજનું વિસ્તરણ.
- આધુનિક સ્કાયવોક વિકસાવવાનું આયોજન.
- જરૂરિયાત મુજબ ભૂગર્ભ સબવે બનાવવાની શક્યતા.
- મોટા સંયુક્ત કોન્કોર્સ વિકસાવવાની યોજના.
- દિવ્યાંગો અને વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે સરળ અવરજવર.
- એસ્કેલેટર, લિફ્ટ અને સ્પષ્ટ સાઇનેજની સુવિધા.
- મુસાફરોની અવરજવરનો વિગતવાર અભ્યાસ.
ફૂટ ઓવરબ્રિજ અને સ્કાયવોકથી મળશે રાહત
મુંબઈના અનેક વ્યસ્ત સ્ટેશનોની બહાર પીક અવર્સ દરમિયાન ભારે ભીડ જોવા મળે છે. નવી યોજના હેઠળ એવા સ્થળોએ ફૂટ ઓવરબ્રિજ અને સ્કાયવોક બનાવવાની યોજના છે જેથી મુસાફરોને રસ્તા પર ઉતર્યા વગર સીધા લોકલ સ્ટેશનથી મેટ્રો સ્ટેશન સુધી પહોંચવાની સુવિધા મળી શકે. આથી સમયની બચત સાથે અકસ્માતનું જોખમ પણ ઘટી શકે છે.
જ્યાં જરૂર પડશે ત્યાં બનશે સબવે અને કોન્કોર્સ
જે સ્થળોએ ઊંચા બ્રિજ બનાવવાનું શક્ય નહીં હોય ત્યાં ભૂગર્ભ સબવે વિકસાવવાનો વિચાર કરવામાં આવશે. ઉપરાંત મોટા સ્ટેશનો પર સંયુક્ત કોન્કોર્સ તૈયાર કરીને મુસાફરોને બંને પરિવહન સેવાઓ સુધી સરળ પ્રવેશ મળે તેવી વ્યવસ્થા વિકસાવવામાં આવશે. તેનાથી ભીડનું વધુ અસરકારક સંચાલન શક્ય બનશે.
દરરોજ 70થી 80 લાખ મુસાફરોને થશે સીધો લાભ
મુંબઈ મહાનગર વિસ્તારમાં ઉપનગરીય રેલવે દરરોજ અંદાજે 70થી 80 લાખ મુસાફરોને સેવા આપે છે. મેટ્રો નેટવર્કના વિસ્તરણ સાથે બંને પરિવહન વ્યવસ્થાઓ વચ્ચે સરળ જોડાણ ઉપલબ્ધ બનશે તો મુસાફરીનો સમય ઘટશે અને વધુ લોકો જાહેર પરિવહન તરફ આકર્ષાશે. તેનાથી ખાનગી વાહનો પરની નિર્ભરતા પણ ઓછી થઈ શકે છે.
મલ્ટી-મોડલ ટ્રાન્સપોર્ટ તરફ મહત્વપૂર્ણ પગલું
વિશ્વના મોટા શહેરોની જેમ મુંબઈમાં પણ રેલવે, મેટ્રો, બસ અને અન્ય જાહેર પરિવહન વ્યવસ્થાઓને એકબીજા સાથે વધુ અસરકારક રીતે જોડવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે. ભવિષ્યમાં બસ સેવા, ટેક્સી, ઓટો અને લાસ્ટ માઇલ કનેક્ટિવિટી સાથે વધુ સારો સમન્વય સ્થાપિત થાય તો સમગ્ર જાહેર પરિવહન વ્યવસ્થા વધુ કાર્યક્ષમ બની શકે છે.
સુરક્ષા અને સુવિધા બંનેને મળશે પ્રાથમિકતા
આ અભ્યાસ દરમિયાન મુસાફરોની સુરક્ષા પર પણ ખાસ ભાર મૂકવામાં આવશે. સંભવિત સુવિધાઓમાં સામેલ હોઈ શકે છે:
- CCTV સર્વેલન્સ
- વધુ સારી લાઇટિંગ
- ઇમરજન્સી સહાય વ્યવસ્થા
- અગ્નિ સુરક્ષા ધોરણોનું પાલન
- દિવ્યાંગમિત્ર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર
- આધુનિક ભીડ વ્યવસ્થાપન ડિઝાઇન
આગળ શું થશે?
MRVC સૌપ્રથમ વિવિધ સ્ટેશનોનું સર્વેક્ષણ કરીને મુસાફરોની સંખ્યા, હાલની સુવિધાઓ અને જરૂરી સુધારાનો અભ્યાસ કરશે. ત્યારબાદ રેલવે, મેટ્રો સંચાલકો, રાજ્ય સરકાર અને અન્ય સંબંધિત એજન્સીઓ સાથે સંકલન કરીને જરૂરી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસ માટેની યોજના તૈયાર કરવામાં આવશે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આવી પહેલ અમલમાં આવશે તો મુંબઈમાં જાહેર પરિવહન વધુ ઝડપી, સુરક્ષિત અને મુસાફરકેન્દ્રિત બની શકશે.
