બેરોજગારી-પેપર લીકથી મોંઘી શિક્ષણ સુધી સરકાર પર પ્રહાર, BJPનો વળતો હુમલો
કોંગ્રેસ નેતા અને લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ પ્રયાગરાજમાં ‘છાત્રોની ગૂંજ’ કાર્યક્રમ દરમિયાન દેશના યુવાનોની સમસ્યાઓને કેન્દ્રમાં રાખીને કેન્દ્ર સરકાર પર નિશાન સાધ્યું. તેમણે ભારતના આશરે 40 કરોડ યુવાનોને દેશની સૌથી મોટી શક્તિ ગણાવી અને કહ્યું કે મોંઘી શિક્ષણ, ઘટતી નોકરીની તકો અને પેપર લીક જેવી સમસ્યાઓ યુવાનોની ક્ષમતાને રોકી રહી છે. બીજી તરફ BJPએ ઝારખંડમાં ચાલી રહેલા વિદ્યાર્થી આંદોલનનો મુદ્દો ઉઠાવી રાહુલ ગાંધી પર સવાલ કર્યો કે જો તેઓ ખરેખર વિદ્યાર્થીઓની સમસ્યાઓને લઈને ગંભીર છે તો પ્રયાગરાજને બદલે રાંચી કેમ ગયા નહીં?
દેશમાં યુવાનો, બેરોજગારી, શિક્ષણ અને સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓને લઈને ચાલી રહેલી ચર્ચા વચ્ચે રાહુલ ગાંધી પ્રયાગરાજમાં વિદ્યાર્થીઓ અને સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓની તૈયારી કરતા ઉમેદવારો વચ્ચે પહોંચ્યા. અહીં તેમણે કોંગ્રેસના ‘છાત્રોની ગૂંજ’ અભિયાન અંતર્ગત વિદ્યાર્થીઓ સાથે સીધો સંવાદ કર્યો.
રાહુલ ગાંધીના ભાષણમાં ત્રણ શબ્દો ખાસ ચર્ચામાં રહ્યા‘દર્દ, ડેટા અને દોલત’.
તેમણે કહ્યું કે ભારત પાસે દુનિયાની સૌથી મોટી યુવા શક્તિ છે, પરંતુ આ યુવાનોની ક્ષમતાને યોગ્ય નોકરી, શિક્ષણ અને આર્થિક તકોમાં ફેરવી શકાતી નથી. તેમણે પેપર લીક, પરીક્ષાઓમાં ગેરરીતિ, મોંઘી ઉચ્ચ શિક્ષણ વ્યવસ્થા અને રોજગારની અછતને યુવાનોની સૌથી મોટી સમસ્યાઓ તરીકે રજૂ કરી.
રાહુલ ગાંધી બોલ્યા,40 કરોડ યુવાનો ભારતની સૌથી મોટી તાકાત
રાહુલ ગાંધીએ પોતાના સંબોધનની શરૂઆત ભારતની યુવા વસ્તીને દેશની સૌથી મોટી શક્તિ ગણાવીને કરી.તેમના જણાવ્યા અનુસાર ભારતમાં આશરે 40 કરોડ યુવાનો છે અને જો દેશે ઝડપથી વિકાસ કરવો હોય તો આ યુવાનોની ક્ષમતાનો યોગ્ય ઉપયોગ કરવો પડશે.તેમણે કહ્યું કે ભારત પાસે ઊર્જાવાન અને પ્રતિભાશાળી યુવાનોની મોટી સંખ્યા છે, પરંતુ શિક્ષણ અને રોજગાર વ્યવસ્થામાં રહેલી સમસ્યાઓને કારણે આ ક્ષમતાનો પૂરતો ઉપયોગ થઈ રહ્યો નથી.
રાહુલ ગાંધીનો મુખ્ય સંદેશ હતો કે યુવાનો માત્ર મતદારો નથી, પરંતુ દેશની અર્થવ્યવસ્થા અને ભવિષ્યના મુખ્ય નિર્માતા છે.
મોંઘી શિક્ષણ અને ડિગ્રી પછી નોકરીનો સવાલ
રાહુલ ગાંધીએ ઉચ્ચ શિક્ષણની વધતી કિંમતને લઈને પણ સરકાર પર પ્રહાર કર્યો.તેમણે કહ્યું કે ઘણા પરિવારો પોતાના બાળકોની એન્જિનિયરિંગ, મેડિકલ, પોસ્ટ ગ્રેજ્યુએશન અથવા અન્ય ઉચ્ચ શિક્ષણ માટે લાખો રૂપિયા ખર્ચે છે. પરંતુ ડિગ્રી મેળવ્યા બાદ પણ યુવાનોને નોકરી મળવાની ખાતરી નથી. તેમણે દલીલ કરી કે જો કોઈ ડિગ્રી યુવાનને રોજગાર મેળવવામાં મદદ ન કરી શકે તો યુવાનો અને તેમના પરિવાર માટે તેની કિંમત અંગે ગંભીર પ્રશ્ન ઊભો થાય છે.રાહુલ ગાંધીએ એક આંકડો રજૂ કરતા દાવો કર્યો કે દર 1,000 યુવાનોમાંથી માત્ર 12 યુવાનોને જ સ્થાયી નોકરી મળે છે. આ આંકડો તેમણે પોતાના ભાષણમાં યુવાનોની રોજગાર સ્થિતિ સમજાવવા માટે રજૂ કર્યો હતો.
પેપર લીકથી યુવાનોની વર્ષોની મહેનત બરબાદ?
રાહુલ ગાંધીએ પેપર લીકને પણ પોતાના ભાષણના કેન્દ્રમાં રાખ્યું.તેમણે કહ્યું કે એક વિદ્યાર્થી સરકારી નોકરી મેળવવા માટે વર્ષો સુધી તૈયારી કરે છે. પરિવાર તેની પાછળ કોચિંગ, રહેવા, ખાવા-પીવા અને અન્ય ખર્ચ કરે છે.પરંતુ જો પરીક્ષાનું પેપર લીક થઈ જાય તો માત્ર પરીક્ષા જ નહીં, પરંતુ વિદ્યાર્થીની વર્ષોની મહેનત, સમય અને પરિવારના પૈસા પણ જોખમમાં મુકાઈ જાય છે.તેમણે એવો સવાલ ઉઠાવ્યો કે જો પૈસાદાર વ્યક્તિ લીક થયેલું પેપર ખરીદી શકે અને સામાન્ય વિદ્યાર્થી પોતાની મહેનત છતાં પાછળ રહી જાય, તો પરીક્ષા વ્યવસ્થાની નિષ્પક્ષતા પર ગંભીર પ્રશ્ન ઊભો થાય છે.
Blinkit પર 10 કલાક કામ કરનાર ઉમેદવારનો ઉલ્લેખ
રાહુલ ગાંધીએ કાર્યક્રમ દરમિયાન એક સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાના ઉમેદવારનો ઉલ્લેખ પણ કર્યો.તેમણે જણાવ્યું કે આ ઉમેદવાર સરકારી પરીક્ષાની તૈયારી કરતા પહેલાં Blinkit માટે દરરોજ લગભગ 10 કલાક કામ કરતો હતો અને ભારતીય સેનાની પરીક્ષા પાસ કરવામાં તે માત્ર એક માર્કથી પાછળ રહી ગયો હતો.આ ઉદાહરણ દ્વારા રાહુલ ગાંધીએ એવા યુવાનોની સ્થિતિ દર્શાવવાનો પ્રયાસ કર્યો જે રોજગારની સાથે પોતાની સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાની તૈયારી પણ કરે છે.તેમનો દાવો હતો કે આવા યુવાનો માટે એક પરીક્ષામાં ગેરરીતિ અથવા પેપર લીકનો અર્થ માત્ર પરીક્ષા ગુમાવવી નથી, પરંતુ તેમની જિંદગીની દિશા બદલાઈ શકે છે.
‘યુવા + ડેટા = 21મી સદીની અર્થવ્યવસ્થા’
રાહુલ ગાંધીના ભાષણમાં ડેટા પણ મહત્વનો મુદ્દો રહ્યો.તેમણે કહ્યું કે ભારત પાસે યુવાનો બાદ બીજી મોટી સંપત્તિ તરીકે ડેટા છે.રાહુલ ગાંધીએ ડેટાની તુલના 20મી સદીના પેટ્રોલિયમ સાથે કરી અને કહ્યું કે જેમ પેટ્રોલ વિના પેટ્રોલ એન્જિન ચાલી શકતું નથી, તેમ ડેટા વિના આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ એટલે કે AIનું પૂરું સામર્થ્ય બહાર આવી શકતું નથી.તેમણે દાવો કર્યો કે ભારતીયો દ્વારા બનાવવામાં આવતો વિશાળ ડેટા દેશની મહત્વપૂર્ણ સંપત્તિ છે અને મોટી ટેક કંપનીઓને તેનાથી આર્થિક ફાયદો મળી રહ્યો છે.તેમણે પોતાના ભાષણમાં Jio, Adani, Facebook અને Google જેવી મોટી કંપનીઓનો ઉલ્લેખ કર્યો.
AI આવશે તો નોકરીઓનું શું થશે?
રાહુલ ગાંધીએ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સના વધતા પ્રભાવનો મુદ્દો પણ વિદ્યાર્થીઓ સામે મૂક્યો.AIનો ઉપયોગ શિક્ષણ, ટેકનોલોજી, બિઝનેસ અને રોજગાર સહિત અનેક ક્ષેત્રોમાં ઝડપથી વધી રહ્યો છે. આવી સ્થિતિમાં ભવિષ્યમાં કેટલીક નોકરીઓની ભૂમિકા બદલાઈ શકે છે અને કેટલીક પરંપરાગત નોકરીઓ પર ટેક્નોલોજીની અસર પડી શકે છે.રાહુલ ગાંધીના સંદેશનો મુખ્ય મુદ્દો એ હતો કે યુવાનોને ભવિષ્યની અર્થવ્યવસ્થા માટે તૈયાર કરવા માટે કૌશલ્ય, શિક્ષણ અને રોજગારની નવી વ્યવસ્થા જરૂરી છે.
‘રીલ્સ 21મી સદીનું વ્યસન’રાહુલ ગાંધીનો સોશિયલ મીડિયા પર પ્રહાર
રાહુલ ગાંધીએ સોશિયલ મીડિયા અને રીલ્સ કલ્ચર પર પણ ટિપ્પણી કરી.તેમણે કહ્યું કે યુવાનોને Instagram અને WhatsApp જેવી પ્લેટફોર્મ પર કલાકો સુધી કન્ટેન્ટ જોવા અને બનાવવામાં વ્યસ્ત રાખવામાં આવે છે, જ્યારે બીજી તરફ સુરક્ષિત રોજગાર મેળવવો મુશ્કેલ બની રહ્યો છે.તેમણે સતત રીલ્સ જોવાની આદતને ‘21મી સદીનું વ્યસન’ ગણાવી અને સોશિયલ મીડિયા અર્થવ્યવસ્થાને લઈને પણ સવાલો ઉઠાવ્યા.
‘છાત્રોની ગૂંજ’ અભિયાન શું છે?
‘છાત્રોની ગૂંજ’ કોંગ્રેસ દ્વારા શરૂ કરાયેલ રાષ્ટ્રવ્યાપી વિદ્યાર્થી અને યુવા સંવાદ અભિયાન છે.આ અભિયાનનો ઉદ્દેશ પેપર લીક, પરીક્ષામાં ગેરરીતિ, ભરતીમાં વિલંબ, શિક્ષણનો વધતો ખર્ચ અને બેરોજગારી જેવા મુદ્દાઓને રાજકીય ચર્ચાના કેન્દ્રમાં લાવવાનો છે.આ અભિયાન જૂન 2026માં શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું અને વિદ્યાર્થીઓ પાસેથી તેમની સમસ્યાઓ, સૂચનો તથા માંગણીઓ એકત્રિત કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો.કોંગ્રેસે તેને દેશની શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં વ્યાપક સુધારાની માંગ સાથે જોડ્યું છે.
હવે BJPનો મોટો સવાલ‘પ્રયાગરાજ નહીં, રાંચી જાઓ’
રાહુલ ગાંધીના પ્રયાગરાજ કાર્યક્રમ બાદ BJPએ તરત જ રાજકીય વળતો હુમલો કર્યો.BJP નેતા અમિત માલવિયાએ સવાલ કર્યો કે જો રાહુલ ગાંધી વિદ્યાર્થીઓની સમસ્યાઓ ઉઠાવવા માટે દેશભરમાં અભિયાન ચલાવી રહ્યા છે તો તેઓ રાંચી કેમ નથી જતા?તેમણે કહ્યું કે રાહુલ ગાંધીએ પ્રયાગરાજને બદલે રાંચી જવું જોઈએ હતું.BJPનો સંદર્ભ ઝારખંડમાં ચાલી રહેલા JPSC અને JSSC ઉમેદવારોના વિરોધ પ્રદર્શન તરફ હતો.
ઝારખંડના વિદ્યાર્થીઓનું આંદોલન કેમ બન્યું BJPનું હથિયાર?
ઝારખંડમાં ભરતી પરીક્ષાઓ અને કથિત ગેરરીતિઓને લઈને વિદ્યાર્થીઓના વિરોધ પ્રદર્શન ચાલી રહ્યા છે. BJPના નેતાઓએ સવાલ કર્યો કે રાહુલ ગાંધી વિદ્યાર્થીઓની સમસ્યાઓને રાષ્ટ્રીય મુદ્દો બનાવી રહ્યા છે, પરંતુ ઝારખંડમાં વિરોધ કરી રહેલા વિદ્યાર્થીઓ વચ્ચે કેમ નથી જઈ રહ્યા?BJP પ્રવક્તા સી.આર. કેશવને પણ રાહુલ ગાંધી પર નિશાન સાધતા કહ્યું કે તેમને પ્રયાગરાજમાં કાર્યક્રમમાં જવાનો સમય છે, પરંતુ ઝારખંડમાં વિરોધ અને ભૂખ હડતાળ કરી રહેલા વિદ્યાર્થીઓને મળવાનો સમય નથી.આ રીતે BJPએ રાહુલ ગાંધીના વિદ્યાર્થી અભિયાનને જ રાજકીય સવાલોમાં ઘેરવાનો પ્રયાસ કર્યો.
‘Gen-Z’ હવે રાજકારણનું નવું મેદાન?
રાહુલ ગાંધીનો પ્રયાગરાજ કાર્યક્રમ એવા સમયે થયો છે જ્યારે દેશની રાજનીતિમાં Gen-Z અને યુવા મતદારોનું મહત્વ સતત વધી રહ્યું છે.પેપર લીક, સરકારી ભરતી, બેરોજગારી, શિક્ષણની ફી, સોશિયલ મીડિયા, AI અને ડિજિટલ અર્થવ્યવસ્થા જેવા મુદ્દાઓ સીધા યુવાનો સાથે જોડાયેલા છે.આથી કોંગ્રેસ રાહુલ ગાંધીના માધ્યમથી આ મુદ્દાઓને રાજકીય એજન્ડામાં આગળ લાવવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે, જ્યારે BJP કોંગ્રેસના વિદ્યાર્થી અભિયાનની વિશ્વસનીયતા અને તેની પહોંચ પર સવાલો ઉઠાવી રહી છે.
એ જ દિવસે PM મોદીએ IIT દિલ્હીના વિદ્યાર્થીઓને શું કહ્યું?
આ રાજકીય ચર્ચા વચ્ચે એક મહત્વપૂર્ણ સંયોગ પણ જોવા મળ્યો.રાહુલ ગાંધીના પ્રયાગરાજ કાર્યક્રમના થોડા કલાકો પહેલાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ IIT દિલ્હીના 57મા દીક્ષાંત સમારોહમાં યુવાનોને સંબોધિત કર્યા હતા. આ કાર્યક્રમમાં 3,000થી વધુ વિદ્યાર્થીઓ અને 587 PhD સ્કોલર્સ હાજર રહ્યા હતા.વડાપ્રધાને વિદ્યાર્થીઓને સ્થાપિત વિચારો પર સવાલ ઉઠાવવા, મોટી સમસ્યાઓને નાના અને ઉકેલી શકાય તેવા ભાગોમાં વહેંચવા તથા જીવનમાં જિજ્ઞાસા જાળવી રાખવાની સલાહ આપી હતી.અર્થાત્ એક જ દિવસે દેશના યુવાનોને લઈને બે અલગ-અલગ રાજકીય સંદેશ સામે આવ્યા,એક તરફ રાહુલ ગાંધીનો રોજગાર, પેપર લીક અને ડેટા આધારિત અર્થવ્યવસ્થા પર ભાર, તો બીજી તરફ PM મોદીએ યુવાનોને નવી વિચારસરણી, જિજ્ઞાસા અને પડકારોનો સામનો કરવાની દિશામાં પ્રેરિત કર્યા.
કોંગ્રેસનો 40 દિવસનો રાષ્ટ્રવ્યાપી પ્લાન
‘છાત્રોની ગૂંજ’ને કોંગ્રેસે માત્ર એક શહેરનો કાર્યક્રમ ન રાખીને 40 દિવસના રાષ્ટ્રવ્યાપી અભિયાન તરીકે આગળ વધાર્યું છે.
અભિયાનમાં વિદ્યાર્થીઓની ફરિયાદો અને પ્રશ્નોને એકત્રિત કરીને શિક્ષણ અને પરીક્ષા વ્યવસ્થામાં સુધારા માટે સરકાર સમક્ષ રજૂ કરવાની વાત કરવામાં આવી છે.કોંગ્રેસનું કહેવું છે કે પેપર લીક, ભરતીમાં વિલંબ, મોંઘી શિક્ષણ વ્યવસ્થા અને બેરોજગારી જેવા મુદ્દાઓને માત્ર રાજકીય ભાષણ નહીં પરંતુ નીતિગત સુધારાની જરૂર છે.
હવે મુખ્ય રાજકીય સવાલ શું?
પ્રયાગરાજમાં રાહુલ ગાંધીના કાર્યક્રમ બાદ હવે ચર્ચા માત્ર વિદ્યાર્થીઓની સમસ્યાઓ સુધી મર્યાદિત રહી નથી.એક તરફ રાહુલ ગાંધી કહી રહ્યા છે કે ભારત પાસે 40 કરોડ યુવાનોની મોટી શક્તિ છે, પરંતુ શિક્ષણ, પેપર લીક અને રોજગારની સમસ્યાઓ તેમની ક્ષમતાને રોકી રહી છે.બીજી તરફ BJP સવાલ કરી રહી છે કે જો કોંગ્રેસ ખરેખર વિદ્યાર્થીઓના પ્રશ્નોને લઈને ગંભીર છે તો ઝારખંડમાં વિરોધ કરી રહેલા વિદ્યાર્થીઓ વચ્ચે પણ કેમ નથી જતી? આથી ‘દર્દ, ડેટા અને દોલત’ હવે માત્ર રાહુલ ગાંધીના ભાષણના ત્રણ શબ્દો નથી રહ્યા, યુવાનોને લઈને કોંગ્રેસ અને BJP વચ્ચે શરૂ થયેલી નવી રાજકીય ચર્ચાનું કેન્દ્ર બની ગયા છે.એક તરફ રાહુલ ગાંધીનો ‘દર્દ, ડેટા અને દોલત’નો નારો, બીજી તરફ BJPનો ‘પ્રયાગરાજ નહીં, રાંચી જાઓ’નો પ્રહાર,ભારતમાં Gen-Z, બેરોજગારી, પેપર લીક, મોંઘી શિક્ષણ અને નોકરી હવે રાજકીય લડાઈના નવા કેન્દ્ર બની રહ્યા છે.
