‘ગાયની કુરબાની ઈદનો ફરજિયાત ભાગ નથી’, પશુ વધના નવા નિયમોમાં છૂટ આપવાનો ઈનકાર
આગામી ઈદ-ઉલ-અઝહા (બકરી ઈદ) પહેલા કલકત્તા હાઈકોર્ટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો છે. પશ્ચિમ બંગાળ સરકાર દ્વારા પશુ વધ પર લાદવામાં આવેલા નવા પ્રતિબંધો અને નિયમોને પડકારતી અરજીઓને ફગાવી દેતા હાઈકોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઇસ્લામમાં ગાયની કુરબાની આપવી એ કોઈ ફરજિયાત ધાર્મિક વિધિ કે પરંપરા નથી.
હાઈકોર્ટે શું કહ્યું?
ચીફ જસ્ટિસ સુજય પોલ અને જસ્ટિસ પાર્થ સારથી સેનની ખંડપીઠે આ મામલે સુનાવણી કરતા જણાવ્યું હતું કે, સુપ્રીમ કોર્ટે અગાઉ ‘મોહમ્મદ હનીફ કુરેશી વિરુદ્ધ બિહાર રાજ્ય’ના કેસમાં પહેલેથી જ નક્કી કર્યું છે કે ગાયની કુરબાની એ ઈદ-ઉલ-ઝુહા તહેવારનો અનિવાર્ય ભાગ નથી. આથી, પશુ સંરક્ષણ માટે સરકાર દ્વારા લેવામાં આવેલા પગલાં અને નવા નિયમો કાયદેસર છે.
નવા નિયમો શું છે? (રાજ્ય સરકારની માર્ગદર્શિકા)
પશ્ચિમ બંગાળ સરકારે ૧૩ મેના રોજ એક જાહેરનામું બહાર પાડીને પશુ વધ માટે કડક નિયમો લાગુ કર્યા છે:
ફિટનેસ સર્ટિફિકેટ અનિવાર્ય: કોઈપણ પશુ (ગાય, બળદ, વાછરડું કે ભેંસ) નો વધ કરતા પહેલા સરકારી પશુ ચિકિત્સક અને નગરપાલિકા કે પંચાયત સમિતિના અધ્યક્ષ દ્વારા આપવામાં આવેલું ‘ફિટ સર્ટિફિકેટ’ લેવું ફરજિયાત છે.
વય મર્યાદા: માત્ર ૧૪ વર્ષથી વધુ ઉંમરના પશુઓ અથવા જેઓ ખેતી કે પ્રજનન માટે અક્ષમ હોય તેવા જ પશુઓના વધની મંજૂરી આપવામાં આવશે.
જાહેર સ્થળો પર પ્રતિબંધ: રસ્તાઓ, મેદાનો કે કોઈપણ ખુલ્લા જાહેર સ્થળ પર પશુઓની કુરબાની આપવા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ છે.
અધિકૃત કતલખાના: કુરબાની માત્ર સરકાર દ્વારા માન્યતા પ્રાપ્ત કતલખાનાઓમાં જ આપી શકાશે.
અરજીકર્તાઓની દલીલ શું હતી?
તૃણમૂલ કોંગ્રેસના સાંસદ મહુઆ મોઈત્રા સહિત અન્ય અરજીકર્તાઓએ સરકારના આ જાહેરનામાને હાઈકોર્ટમાં પડકાર્યો હતો. તેમની દલીલ હતી કે આ નિયમો ધાર્મિક સ્વતંત્રતા પર તરાપ મારે છે અને તહેવારના થોડા દિવસો પહેલા જ આવા નિયમો લાવવાથી પશુ વેપારીઓ અને મુસ્લિમ સમુદાયને ભારે મુશ્કેલી પડશે. તેમણે ‘વેસ્ટ બંગાળ એનિમલ સ્લોટર કંટ્રોલ એક્ટ, ૧૯૫૦’ ની કલમ ૧૨ હેઠળ ધાર્મિક હેતુઓ માટે છૂટ આપવાની માંગ કરી હતી.
કોર્ટનો કડક વલણ અને આદેશ
કોર્ટે આ અરજીઓને ફગાવી દેતા કહ્યું કે, જાહેર વ્યવસ્થા અને પશુઓના રક્ષણ માટે રાજ્ય સરકાર નિયમો બનાવી શકે છે. કોર્ટે રાજ્ય સરકારને એ તપાસવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે કે શું સમગ્ર રાજ્યમાં સર્ટિફિકેટ આપવા માટે પૂરતી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને અધિકારીઓ હાજર છે કે નહીં. જોકે, કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે જાહેર સ્થળોએ પશુ વધની મંજૂરી આપી શકાય નહીં અને જો કોઈ નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરશે તો તેમને ૬ મહિનાની જેલ અથવા ૧૦૦૦ રૂપિયાનો દંડ (અથવા બંને) થઈ શકે છે.
કલકત્તા હાઈકોર્ટનો આ નિર્ણય પશ્ચિમ બંગાળમાં આગામી દિવસોમાં ઉજવાનાર બકરી ઈદના તહેવાર પર મોટી અસર પાડશે. કોર્ટના આ આદેશથી સ્પષ્ટ થાય છે કે ધાર્મિક પરંપરાઓના નામે કાયદાકીય અને પશુ સંરક્ષણના નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરી શકાય નહીં. હવે મુસ્લિમ સમુદાયે કુરબાની માટે સરકાર દ્વારા નિર્ધારિત માર્ગદર્શિકાનું કડકપણે પાલન કરવું પડશે.
