ભારતીય શેરબજારમાં ગુરુવારે ભારે વેચવાલી જોવા મળી હતી. વૈશ્વિક બજારોમાંથી મળેલા નબળા સંકેતો, અમેરિકન ટ્રેઝરી યીલ્ડમાં વધારો, વિદેશી રોકાણકારોની વેચવાલી અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ 100 ડૉલર પ્રતિ બેરલની ઉપર પહોંચવાના કારણે રોકાણકારોમાં ચિંતા વધી હતી. બજાર ખુલતાંની સાથે જ સેન્સેક્સ અને નિફ્ટીમાં મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો અને દિવસ આગળ વધતાં વેચવાલી વધુ તીવ્ર બની હતી. બપોરે 2 વાગ્યા સુધીમાં BSE સેન્સેક્સ 1200 પોઇન્ટથી વધુ તૂટી ગયો હતો, જ્યારે NSE નિફ્ટીમાં લગભગ 375 પોઇન્ટનો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. બજારમાં આવેલા આ મોટા ઘટાડાને કારણે લિસ્ટેડ કંપનીઓના કુલ માર્કેટ કેપમાં પણ મોટું ધોવાણ થયું હતું. ગણતરીના કલાકોમાં રોકાણકારોની સંપત્તિમાં અંદાજે 3 લાખ કરોડ રૂપિયાનો ઘટાડો થયો હતો.
સવારથી જ બજારનો માહોલ નબળો જોવા મળ્યો હતો. સેન્સેક્સ અગાઉના બંધની સરખામણીએ ઘટાડા સાથે 74,272ની આસપાસ ખૂલ્યો હતો. બજાર ખુલ્યાની પ્રથમ થોડી જ મિનિટોમાં વેચવાલી વધી હતી અને સેન્સેક્સ 700 પોઇન્ટથી વધુ તૂટીને 74,120ની આસપાસ પહોંચી ગયો હતો. શરૂઆતમાં આવેલા ઘટાડા બાદ પણ બજારને ખાસ સપોર્ટ મળ્યો નહોતો. દિવસ આગળ વધતાં વેચવાલી વધુ વધી હતી. બપોરે 2 વાગ્યાની આસપાસ સેન્સેક્સ લગભગ 1.57 ટકા એટલે કે 1,246 પોઇન્ટના ઘટાડા સાથે 73,582ની આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યો હતો.
બીજી તરફ નિફ્ટીની સ્થિતિ પણ આવી જ રહી હતી. નિફ્ટી અગાઉના 23,446ના બંધ સામે ઘટીને લગભગ 23,221 પર ખૂલ્યો હતો. ત્યારબાદ વેચવાલી વધતાં ઇન્ડેક્સ લગભગ 375 પોઇન્ટ તૂટીને 23,048ના નીચલા સ્તર સુધી પહોંચી ગયો હતો. બજારમાં આવેલા ઘટાડાનું એક મોટું કારણ વૈશ્વિક બોન્ડ યીલ્ડમાં વધારો માનવામાં આવી રહ્યો છે. ખાસ કરીને અમેરિકન ટ્રેઝરી યીલ્ડમાં તેજી આવે ત્યારે દુનિયાભરના શેરબજારો પર તેની અસર જોવા મળે છે. બોન્ડમાંથી મળતું વળતર વધે ત્યારે કેટલાક મોટા રોકાણકારો શેર જેવા જોખમી રોકાણમાંથી પૈસા કાઢીને બોન્ડ તરફ વળવાનું પસંદ કરી શકે છે.
તેની અસર ભારત જેવા ઉભરતા બજારો પર પણ પડે છે. વિદેશી રોકાણકારો ભારતીય શેરબજારમાંથી મૂડી બહાર કાઢે તો મોટા શેરોમાં વેચવાલીનું દબાણ વધી શકે છે. ગુરુવારના કારોબારમાં વિદેશી રોકાણકારોની વેચવાલીને પણ બજાર માટે નકારાત્મક પરિબળ તરીકે જોવામાં આવી રહી હતી. ક્રૂડ ઓઇલના વધતા ભાવ પણ ભારતીય શેરબજાર માટે મોટી ચિંતા બની રહ્યા છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલનો ભાવ 100 ડૉલર પ્રતિ બેરલની ઉપર પહોંચતાં ભારત માટે આયાત ખર્ચ વધવાની ચિંતા વધી છે.
ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું મોટાભાગનું ક્રૂડ ઓઇલ વિદેશથી આયાત કરે છે. તેથી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડના ભાવમાં મોટો વધારો થાય ત્યારે દેશનું આયાત બિલ વધી શકે છે. તેની અસર રૂપિયા, મોંઘવારી અને કંપનીઓના ઉત્પાદન ખર્ચ પર પડી શકે છે. જો ક્રૂડ ઓઇલ લાંબા સમય સુધી મોંઘું રહે તો પેટ્રોલિયમ આધારિત કાચા માલનો ઉપયોગ કરતી કંપનીઓનો ખર્ચ વધી શકે છે. ટ્રાન્સપોર્ટ અને લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચમાં પણ વધારો થઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં કંપનીઓના નફાના માર્જિન પર દબાણ આવવાની ચિંતા રહે છે.
ક્રૂડના વધતા ભાવની સાથે રૂપિયા પર પણ દબાણ વધવાની શક્યતા રહે છે. ક્રૂડ ઓઇલની ખરીદી માટે મોટા પ્રમાણમાં ડૉલરની જરૂર પડે છે. જો ડૉલરની માંગ વધે અને વિદેશી રોકાણકારો ભારતીય બજારમાંથી મૂડી બહાર કાઢે તો રૂપિયો વધુ નબળો પડી શકે છે. રૂપિયો નબળો પડે તો આયાત વધુ મોંઘી થઈ શકે છે. ખાસ કરીને ક્રૂડ ઓઇલ, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને અન્ય આયાત આધારિત વસ્તુઓના ખર્ચમાં વધારો થઈ શકે છે. તેની અસર આગળ જઈને મોંઘવારી પર પણ જોવા મળી શકે છે.
બજાર માટે બીજી ચિંતા વ્યાજદરને લઈને છે. જો ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ વધવાથી મોંઘવારી પર ફરી દબાણ વધે તો વ્યાજદરમાં ઘટાડાની આશાઓ પર અસર થઈ શકે છે. લાંબા સમય સુધી ઊંચા વ્યાજદર રહે તો લોન મોંઘી રહે છે અને કંપનીઓ માટે પણ મૂડી મેળવવાનો ખર્ચ વધી શકે છે. આ તમામ કારણો એકસાથે સામે આવતાં રોકાણકારોએ જોખમ ઘટાડવાનું શરૂ કર્યું અને બજારમાં વેચવાલી વધી હતી. ખાસ કરીને મોટા ઇન્ડેક્સ શેરોમાં દબાણ આવતા સેન્સેક્સ અને નિફ્ટી ઝડપથી નીચે આવ્યા હતા.
શેરબજારમાં આવેલા આ કડાકાની સીધી અસર રોકાણકારોની સંપત્તિ પર પડી હતી. BSE પર લિસ્ટેડ કંપનીઓના માર્કેટ કેપમાં ઘટાડાને કારણે માત્ર થોડા કલાકોમાં અંદાજે 3 લાખ કરોડ રૂપિયાની સંપત્તિનું ધોવાણ થયું હતું. જોકે શેરબજારમાં રોકાણકારોના 3 લાખ કરોડ રૂપિયા ખરેખર રોકડ સ્વરૂપે ગાયબ થયા હોય એવું નથી. લિસ્ટેડ કંપનીઓના શેરના ભાવ ઘટતાં તેમના કુલ માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશનમાં થયેલા ઘટાડાને રોકાણકારોની સંપત્તિમાં થયેલું ધોવાણ કહેવામાં આવે છે.
બજારમાં ભારે ઘટાડો ચાલી રહ્યો હતો ત્યારે NSEના મેગા IPOને લઈને પણ રોકાણકારોમાં ચર્ચા જોવા મળી હતી. આશરે 22,561 કરોડ રૂપિયાના આ પબ્લિક ઈશ્યૂને 17થી 21 સપ્ટેમ્બર દરમિયાન રોકાણકારો માટે ખોલવામાં આવ્યો હતો. સેકન્ડરી માર્કેટમાં જોવા મળેલી નબળાઈ અને અનિશ્ચિતતાને કારણે IPO માર્કેટના સેન્ટિમેન્ટ પર પણ અસર જોવા મળી હતી. લિસ્ટિંગ પહેલાં ગ્રે માર્કેટ પ્રીમિયમ એટલે કે GMP લગભગ 2 ટકા સુધી ઘટી જતાં રોકાણકારોમાં લિસ્ટિંગ ગેઇન અંગે ચિંતા વધી હતી.
શેરબજાર માટે હવે સૌથી મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ અને વૈશ્વિક બોન્ડ યીલ્ડ રહેશે. જો ક્રૂડના ભાવ 100 ડૉલરની ઉપર જળવાઈ રહે અથવા તેમાં વધુ વધારો થાય તો ભારતીય અર્થવ્યવસ્થા અને બજાર પર દબાણ વધી શકે છે. બીજી તરફ ક્રૂડમાં ઘટાડો આવે તો બજારને થોડી રાહત મળી શકે છે. વિદેશી રોકાણકારોનું વલણ પણ આગામી દિવસોમાં મહત્વનું રહેશે. FIIs ફરી ખરીદી તરફ વળે તો બજારને સપોર્ટ મળી શકે છે, પરંતુ સતત વેચવાલી ચાલુ રહે તો સેન્સેક્સ અને નિફ્ટીમાં ઉતાર-ચઢાવ ચાલુ રહી શકે છે.
આ ઉપરાંત રૂપિયાની ચાલ, અમેરિકન બોન્ડ યીલ્ડ, વૈશ્વિક શેરબજારો અને વ્યાજદર અંગેના સંકેતો પણ ભારતીય બજારની દિશા નક્કી કરવામાં મહત્વપૂર્ણ રહેશે. ગુરુવારના મોટા ઘટાડાએ ફરી સ્પષ્ટ કર્યું છે કે વૈશ્વિક બજારમાં થતા ફેરફારોની અસર ભારતીય શેરબજાર પર ઝડપથી પડી શકે છે. ક્રૂડ ઓઇલના વધતા ભાવ, અમેરિકન ટ્રેઝરી યીલ્ડમાં તેજી, વિદેશી રોકાણકારોની વેચવાલી અને રૂપિયા પર દબાણ જેવા પરિબળો એકસાથે આવતા બજારમાં ભારે વેચવાલી જોવા મળી હતી. હવે રોકાણકારોની નજર વૈશ્વિક બજારોમાંથી મળતા આગામી સંકેતો અને ક્રૂડ ઓઇલની ચાલ પર રહેશે.
