આજના ડિજિટલ યુગમાં સ્માર્ટફોનની એક સામાન્ય સેટિંગ પણ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે મોટો ખતરો બની શકે છે. અમેરિકન સૈનિકોના મોબાઇલ ફોન અને કમ્પ્યુટરમાં રહેલા Advertising ID અને Ad Tracking જેવી સુવિધાઓને લઈને અમેરિકી સૈન્યએ હવે મોટું પગલું ભર્યું છે. અહેવાલો સામે આવ્યા બાદ અમેરિકી સૈન્યની વિવિધ શાખાઓએ સરકારી રીતે આપવામાં આવેલા ફોન અને કમ્પ્યુટરમાં એડવર્ટાઇઝિંગ ટ્રેકિંગ બંધ કરી દીધું છે. ચિંતા એવી છે કે ફોનમાંથી મળતી લોકેશન માહિતીનો ઉપયોગ દુશ્મન દેશો અમેરિકન સૈનિકોનું સ્થાન જાણવા અને તેમને નિશાન બનાવવા માટે કરી શકે છે.
ફોનની લોકેશન કેવી રીતે બની શકે છે જોખમી?
સામાન્ય રીતે આપણે મોબાઇલમાં વિવિધ એપ્લિકેશનો ઇન્સ્ટોલ કરીએ છીએ. ઘણી એપ્સને લોકેશન, ડિવાઇસ અને અન્ય માહિતી સુધી પહોંચવાની પરવાનગી આપવામાં આવે છે. ડિજિટલ જાહેરાત ઉદ્યોગમાં મોબાઇલ ડિવાઇસ સાથે જોડાયેલા Advertising Identifierનો ઉપયોગ વપરાશકર્તાને ઓળખવા અને તેને સંબંધિત જાહેરાતો બતાવવા માટે થાય છે. આ પ્રક્રિયામાં એકત્ર થતી લોકેશન અથવા અન્ય ડેટા તૃતીય પક્ષની કંપનીઓ અને Data Brokers સુધી પહોંચી શકે છે. આ કંપનીઓ અલગ-અલગ સ્ત્રોતમાંથી ડેટા એકત્ર કરીને તેનું વ્યાપારીકરણ કરે છે. અમેરિકી અધિકારીઓને હવે ચિંતા છે કે આ જ વ્યાપારી રીતે ઉપલબ્ધ લોકેશન ડેટાનો ઉપયોગ વિદેશી વિરોધીઓ સૈનિકોની હિલચાલ જાણવા માટે કરી શકે છે.
મધ્ય પૂર્વમાં સૈનિકોને ટાર્ગેટ કરવાનો ખતરો
આ મામલો ત્યારે વધુ ગંભીર બન્યો જ્યારે અમેરિકી અધિકારીઓને એવા અનેક Threat Reports મળ્યા કે વિરોધીઓએ મધ્ય પૂર્વમાં તૈનાત અમેરિકન કર્મચારીઓને ટ્રેક કરવા અથવા તેમની સામે કાર્યવાહી કરવા માટે વ્યાપારી લોકેશન ડેટાનો ઉપયોગ કર્યો હોવાની શક્યતા છે. અમેરિકી સેન્ટ્રલ કમાન્ડે પણ કોંગ્રેસને જણાવ્યું હતું કે તેને વ્યાપારી લોકેશન ડેટાના દુરૂપયોગ અંગે અનેક રિપોર્ટ મળ્યા હતા. આ ખુલાસાએ અમેરિકી રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા તંત્રમાં ચિંતા વધારી દીધી છે, કારણ કે યુદ્ધ ક્ષેત્રમાં સૈનિકનું ચોક્કસ સ્થાન દુશ્મન માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માહિતી બની શકે છે.
US એરફોર્સે બે મહિના પહેલાં જ કરી કાર્યવાહી
અમેરિકી એરફોર્સે સેનેટર રોન વાઈડનને આપેલી માહિતીમાં જણાવ્યું હતું કે તેણે સરકારી મોબાઇલ ફોન અને કમ્પ્યુટરમાં Advertising Identifiersને લગભગ બે મહિના પહેલાં બંધ કરી દીધા હતા. એટલે કે સૈનિકોના સરકારી ઉપકરણોમાંથી જાહેરાત આધારિત ઓળખ અને લોકેશન ટ્રેકિંગના જોખમને ઘટાડવા માટે પગલાં લેવામાં આવ્યા છે. બીજી તરફ, US Special Operations Command (SOCOM)એ પણ પોતાના Windows ડિવાઇસમાં આ પ્રકારના ટ્રેકર્સને તાજેતરમાં બંધ કર્યા હોવાનું જણાવ્યું છે.
મોબાઇલ ઉપરાંત Windows કમ્પ્યુટરમાં પણ ટ્રેકિંગ બંધ
આ નિર્ણય માત્ર સ્માર્ટફોન સુધી મર્યાદિત નથી. અમેરિકી સૈન્ય દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતા Windows કમ્પ્યુટરમાં પણ Advertising ID સંબંધિત ટ્રેકિંગને નિયંત્રિત કરવામાં આવ્યું છે. અહેવાલ મુજબ, અમેરિકન આર્મીએ Windows કમ્પ્યુટરમાં Advertising IDsને વર્ષો પહેલાં જ બ્લોક કરી દીધા હતા, જ્યારે Android અને Apple મોબાઇલ ડિવાઇસમાં આ સુવિધા ડિફોલ્ટ રીતે બંધ કરવાની કાર્યવાહી ઓછામાં ઓછા ફેબ્રુઆરી 2026થી અમલમાં આવી હતી.
Army, Navy અને અન્ય સૈન્ય શાખાઓ પણ એક્શનમાં
આ મુદ્દો માત્ર એરફોર્સ અથવા સ્પેશિયલ કમાન્ડ પૂરતો નથી. ઉપલબ્ધ માહિતી પ્રમાણે અમેરિકન Army, Navy, Marine Corps અને Special Operations Command સહિત વિવિધ સૈન્ય સંસ્થાઓએ સરકારી ડિવાઇસમાં Advertising IDsને બંધ અથવા નિયંત્રિત કર્યા છે. આ પગલાનો મુખ્ય હેતુ એ છે કે સૈનિકોના ડિવાઇસમાંથી મળતી માહિતીના આધારે કોઈ વિરોધી શક્તિ વ્યક્તિ અથવા સૈન્ય સ્થળની ઓળખ સરળતાથી ન કરી શકે.
Data Brokers બન્યા નવી સુરક્ષા ચિંતા
આ સમગ્ર મામલાનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ ભાગ Data Brokers છે. આ કંપનીઓ અલગ-અલગ એપ્સ અને ડિજિટલ સેવાઓમાંથી મળતા ડેટાને એકત્ર કરી શકે છે અને ત્યારબાદ તેને વ્યાપારી બજારમાં ઉપલબ્ધ કરાવી શકે છે. સમસ્યા એ છે કે એક સામાન્ય વ્યક્તિ માટે કદાચ માત્ર જાહેરાત અથવા પ્રાઈવસીનો મુદ્દો લાગતો ડેટા યુદ્ધ ક્ષેત્રમાં તૈનાત સૈનિક માટે અત્યંત સંવેદનશીલ બની શકે છે. કોઈ વ્યક્તિ ક્યાં જાય છે, કયા વિસ્તારમાં રહે છે અને કયા સ્થળે નિયમિત રીતે હાજર રહે છે જેવી માહિતી એકત્રિત થાય તો તેના આધારે તેની હિલચાલનો અંદાજ લગાવી શકાય છે.
સરકારી ફોન સુરક્ષિત થયા, પરંતુ પર્સનલ ફોન હજુ પડકાર
અમેરિકી સૈન્યએ સરકારી રીતે આપવામાં આવેલા ફોન અને કમ્પ્યુટરમાં ટ્રેકિંગ ઘટાડવા માટે પગલાં લીધાં છે, પરંતુ સુરક્ષા નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જોખમ સંપૂર્ણપણે દૂર થયું નથી. ખાસ કરીને સૈનિકો અથવા કોન્ટ્રાક્ટરો દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતા Personal Smartphones વધુ પડકારરૂપ બની શકે છે. અમેરિકી સેન્ટ્રલ કમાન્ડની માર્ગદર્શિકામાં પણ જરૂરી ન હોય ત્યારે Geolocation બંધ કરવા, એપ્સની Privacy Settingsની સમયાંતરે સમીક્ષા કરવા અને જાહેરમાં સંવેદનશીલ માહિતી શેર ન કરવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.
માત્ર Advertising ID બંધ કરવાથી બધું સુરક્ષિત નહીં બને
Advertising ID બંધ કરવાથી સૈનિકને ચોક્કસ રીતે ઓળખી અને તેના ડેટાને સતત ટ્રેક કરવો મુશ્કેલ બની શકે છે, પરંતુ તે સંપૂર્ણ સુરક્ષા ગેરંટી નથી. અન્ય પ્રકારની ડિજિટલ ટ્રેકિંગ ટેકનિક, એપ્લિકેશન ડેટા, નેટવર્ક માહિતી અથવા ડિવાઇસ સિગ્નલ્સ દ્વારા પણ સ્થાન અંગે માહિતી બહાર આવી શકે છે. તેથી અમેરિકી અધિકારીઓ માટે હવે માત્ર એક સેટિંગ બંધ કરવાનો મુદ્દો નથી, પરંતુ Digital Force Protection સમગ્ર સૈન્ય સુરક્ષાનો મહત્વનો ભાગ બની રહ્યો છે.
રોન વાઈડને ઉઠાવ્યો હતો મુદ્દો
અમેરિકી સેનેટર રોન વાઈડન છેલ્લા કેટલાક સમયથી પેન્ટાગોન સમક્ષ આ મુદ્દો ઉઠાવી રહ્યા છે. તેમનું કહેવું છે કે સૈનિકોના સરકારી ડિવાઇસમાં ટ્રેકિંગ ઘટાડવાનું પગલું યોગ્ય છે, પરંતુ માત્ર એટલાથી જોખમ સંપૂર્ણપણે દૂર થતું નથી. ખાસ કરીને વ્યક્તિગત ફોન અને અન્ય કનેક્ટેડ ડિવાઇસ દ્વારા સૈનિકો તથા સંવેદનશીલ સૈન્ય સ્થળોની માહિતી બહાર જવાની શક્યતા હજુ પણ ચિંતાનો વિષય છે.
ડિજિટલ યુદ્ધમાં નવી ચેતવણી
આ સમગ્ર ઘટનાએ એક મોટો સંદેશ આપ્યો છે,આધુનિક યુદ્ધ માત્ર મિસાઇલ, ડ્રોન અને હથિયારોનું યુદ્ધ રહ્યું નથી. ડેટા પણ એક હથિયાર બની ગયો છે. કોઈ સૈનિકના ફોનમાંથી સીધી રીતે ગુપ્ત માહિતી બહાર ન આવે છતાં, તેની લોકેશન અને હિલચાલના ડેટાને જોડીને મહત્વપૂર્ણ સુરક્ષા માહિતી તૈયાર કરી શકાય છે. આ જ કારણસર અમેરિકી સૈન્ય હવે સામાન્ય દેખાતી Advertising અને Location Tracking સુવિધાઓને પણ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાના દૃષ્ટિકોણથી જોઈ રહ્યું છે.ફોનમાં દેખાતી જાહેરાતો માટેની એક સામાન્ય સેટિંગ હવે યુદ્ધક્ષેત્રમાં સૈનિકની સુરક્ષા સાથે જોડાયેલ ગંભીર મુદ્દો બની ગઈ છે. અમેરિકી સૈન્યનું આ પગલું દર્શાવે છે કે ભવિષ્યના યુદ્ધમાં સૈનિકની લોકેશન છુપાવવી એટલી જ મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે જેટલી તેની પરંપરાગત સૈન્ય માહિતી સુરક્ષિત રાખવી.
