આ વર્ષે યુરોપમાં કદાચ અભૂતપૂર્વ ગરમી પડી છે. આમ તો અમેરિકાએ પણ સખત ગરમીનો સામનો કર્યો છે પરંતુ એકંદરે વધુ ઉત્તરમાં આવેલા અને ઠંડા ખંડ મનાતા યુરોપની ગરમી વધુ આકરી પુરવાર થઇ છે. યુરોપના કેટલાક દેશોમાં તાપમાન 40 ડિગ્રી સેલ્સિયસથી ઉપર પહોંચી ગયું છે, જે ત્યાંના પ્રમાણમાં ઘણુ વધારે કહેવાય. જેના કારણે લાખો લોકો માટે આરોગ્ય સંબંધિત ચેતવણીઓ જારી કરવામાં આવી છે. સમગ્ર યુરોપમાં, સત્તાવાળાઓ તીવ્ર ગરમીના પરિણામો સામે ઝઝૂમી રહ્યા છે: ઇટાલીમાં લાખો લોકો માટે હેલ્થ એલર્ટ, ઓસ્ટ્રિયામાં વિક્રમી તાપમાન, મધ્ય યુરોપમાં દુષ્કાળને કારણે ઊર્જા અને જળમાર્ગ પરિવહનમાં વિક્ષેપ, અને ફ્રાન્સથી લઈને બાલ્કન દેશો સુધી ફેલાયેલી જંગલની આગ. વૈજ્ઞાનિકો અને અધિકારીઓ ચેતવણી આપે છે કે જેમ જેમ આબોહવા ગરમ થઈ રહી છે, આવી ઘટનાઓ વધુ વારંવાર અને વધુ તીવ્ર બની રહી છે.
ભૂમધ્ય સમુદ્રથી લઈને મધ્ય યુરોપ સુધી, લાંબા સમય સુધી ગરમી, દુષ્કાળ અને જંગલની આગની સ્થિતિ હવે ધીમે ધીમે ઉનાળાની ઓળખ બની રહી છે. હાલના હીટવેવે જાહેર આરોગ્ય પ્રણાલીઓ, વીજ ઉત્પાદન, પરિવહન નેટવર્ક અને પ્રવાસન માળખામાં નબળાઈઓને ખુલ્લી પાડી દીધી છે, જેનાથી સરકારો અને વ્યવસાયોને આ વધુ વારંવાર આવતા આત્યંતિક હવામાન સાથે અનુકૂલન સાધવાની ફરજ પડી છે. ઇટાલીના આરોગ્ય મંત્રાલયે હાલમાં ગુરુવારે તેની રાષ્ટ્રીય હીટ સર્વેલન્સ સિસ્ટમ હેઠળ આવરી લેવાયેલા તમામ 27 શહેરોને ‘રેડ એલર્ટ’ પર મૂક્યા હતા.
આ વર્ષમાં પ્રથમ વખત આખું નેટવર્ક એક સાથે સર્વોચ્ચ ચેતવણીના સ્તર પર મૂકાયું છે. કેટલાક વિસ્તારોમાં તાપમાન 40 ડિગ્રી સેલ્સિયસની નજીક પહોંચી જતાં સત્તાવાળાઓએ રહેવાસીઓ અને પ્રવાસીઓને દિવસના સૌથી ગરમ કલાકો દરમિયાન સીધા સૂર્યપ્રકાશથી બચવા, શક્ય હોય ત્યાં સુધી ઘરની અંદર રહેવા અને પુષ્કળ પાણી પીવાની સલાહ આપી હતી. ગરમીના કારણે મુખ્ય પ્રવાસી આકર્ષણોમાં પણ ફેરફાર કરવાની ફરજ પડી છે. પ્રવાસન અને સંસ્કૃતિ મંત્રાલયોએ રોમના કોલોસિયમ અને પેન્થિઓન સહિતના ઐતિહાસિક સ્થળો પર સાંજના સમયના મુલાકાતના કલાકો લંબાવ્યા છે. ઓસ્ટ્રિયા પણ ભીષણ દુષ્કાળનો સામનો કરી રહ્યું છે.
દેશભરમાં 1 જાન્યુઆરીથી 30 જૂન દરમિયાન પડેલો વરસાદ લાંબા ગાળાની સરેરાશ કરતાં 27 ટકા ઓછો હતો, જ્યારે કેટલાક પૂર્વીય પ્રદેશોમાં સામાન્ય કરતાં માત્ર અડધો વરસાદ થયો હતો. એક હવામાનશાસ્ત્રશીએ જણાવ્યું હતું કે દેશના કેટલાક ભાગોમાં 1885 પછી આવી શુષ્ક પરિસ્થિતિ જોવા મળી નથી. હંગેરીમાં, લાંબા સમયથી દુષ્કાળ અને ડેન્યુબ નદીમાં જળસ્તરના ઐતિહાસિક ઘટાડાને કારણે દેશના એકમાત્ર ન્યુક્લિયર પાવર પ્લાન્ટને ગંભીર અસર થઈ છે, જે તેના રિએક્ટરને ઠંડા રાખવા માટે નદીના પાણી પર નિર્ભર છે. પ્લાન્ટ ઓપરેટરોએ ઉત્પાદન ઘટાડીને સામાન્ય ઉત્પાદનના લગભગ 10 ટકા જેટલું કરી દીધું છે, જેના કારણે ગરમીના રેકોર્ડબ્રેક મોજા વચ્ચે સરકારે ઇમરજન્સી ઉર્જા સંરક્ષણ ઉપાયો અમલમાં મૂક્યા છે.
સત્તાવાળાઓએ મોટા ઔદ્યોગિક વપરાશકર્તાઓ અને ઘરોને ખાસ કરીને સાંજે 5 થી રાત્રે 10 વાગ્યાના પીક ડિમાન્ડ અવર્સ દરમિયાન વીજ વપરાશ ઘટાડવા વિનંતી કરી છે. આ કલાકો દરમિયાન માલગાડીઓના સંચાલન પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે, જ્યારે બુડાપેસ્ટમાં ઐતિહાસિક સ્થળોની ડેકોરેટિવ લાઇટિંગ બંધ કરી દેવામાં આવી છે. વીજળી બચાવવાના પ્રયાસરૂપે અહીંની સરકારે હાલમાં કેટલાક સંસદીય સત્રો પણ રદ કર્યા છે. રાઇન અને અન્ય નદીઓમાં પાણીનું સ્તર સતત ઘટવાને કારણે જર્મનીમાં દુષ્કાળની અસર અંગે ચિંતા વધી રહી છે. આ બધી જ બાબતો સૂચવે છે કે યુરોપમાં સ્થિતિ કેટલી ગંભીર બની ગઇ છે.
યુરોપ વૈશ્વિક સરેરાશ દર કરતાં બમણાથી વધુ ઝડપે ગરમ થઈ રહ્યું છે. ૧૯૯૦ના દાયકાના મધ્યભાગથી દર દાયકે અંદાજે ૦.૫૬°C નો વધારો થઈ રહ્યો છે. આ ઝડપી ગરમી પાછળ ઝડપથી ગરમ થઈ રહેલા આર્કટિક પ્રદેશ સાથેની તેની વિશિષ્ટ ભૌગોલિક નિકટતા અને વાતાવરણીય ફેરફારો જેવા પરિબળોનું મિશ્રણ જવાબદાર છે, જે ઉનાળામાં તીવ્ર હીટવેવને જકડી રાખે છે. ઉત્તર યુરોપના કેટલાક ભાગો આર્કટિક સરહદને અડે છે, જે પૃથ્વી પર સૌથી ઝડપથી ગરમ થઈ રહેલો પ્રદેશ છે.
ગ્લોબલ વૉર્મિંગને કારણે બરફ અને હિમ ઓગળવાને કારણે જમીન અને સમુદ્રની કાળી પડતી સપાટીઓ ખુલ્લી થાય છે. આ કાળી સપાટીઓ સૂર્યપ્રકાશને અવકાશમાં પાછો પરાવર્તિત કરવાને બદલે વધુ પ્રમાણમાં સૌર ઊર્જાનું શોષણ કરે છે, જેનાથી ગરમી વધવાનું આ ચક્ર આપોઆપ મજબૂત બને છે. આલ્પ્સ જેવી પર્વતમાળાઓ ખૂબ જ ઝડપથી બરફની ચાદર ગુમાવી રહી છે, જેના લીધે જમીન પરથી સૂર્યપ્રકાશનું પરાવર્તન ઓછું થઈ રહ્યું છે. વાતાવરણીય પરિભ્રમણ અને જેટ સ્ટ્રીમમાં થતા ફેરફારો સ્થિર અને ધીમી ગતિએ ચાલતી ઉચ્ચ દબાણવાળી પ્રણાલીઓને પ્રોત્સાહન આપે છે. આમ વિવિધ અનેક પરિબળો યુરોપ ખંડને ઝડપથી ગરમ બનાવી રહ્યા છે.
