યુરોપિયન યુનિયન દ્વારા ડિજિટલ માર્કેટ્સ એક્ટના ઉલ્લંઘન બદલ અમેરિકી ટેક જાયન્ટ ગૂગલ પર 1 બિલિયન ડોલર એટલે કે આશરે 890 મિલિયન યુરોનો તોતિંગ દંડ ફટકારવામાં આવ્યા બાદ અમેરિકા અને યુરોપ વચ્ચે વેપાર યુદ્ધ ચરમસીમાએ પહોંચ્યું છે. આ નિર્ણયથી અત્યંત નારાજ થયેલા અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે યુરોપિયન યુનિયન સામે મોટો મોરચો ખોલી દીધો છે. ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર આકરો પ્રહાર કરતા સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ચેતવણી આપી છે કે અમેરિકા યુરોપ માટે કોઈ પિગીબેંક કે કમાવાનું સાધન નથી અને યુરોપિયન યુનિયને આ ગેરકાયદેસર તેમજ ભેદભાવપૂર્ણ કાર્યવાહી માટે બહુ મોટી કિંમત ચૂકવવી પડશે.
ડિજિટલ માર્કેટ્સ એક્ટ હેઠળ ગૂગલ પર મોટી કાર્યવાહી
યુરોપિયન કમિશને ગૂગલ સામે ચાલી રહેલી તપાસના અંતે આ કડક નિર્ણય લીધો છે. કમિશને દંડની રકમને બે ભાગમાં વહેંચી છે, જેમાં સર્ચ રિઝલ્ટમાં પોતાની સેવાઓને પ્રાધાન્ય આપવા બદલ 460 મિલિયન યુરો અને પ્લે સ્ટોર પર અન્યાયી નિયંત્રણો લાદવા બદલ 430 મિલિયન યુરોનો દંડ સમાવિષ્ટ છે:
- ગૂગલ પોતાની શોપિંગ, ટ્રાવેલ અને હોટેલ જેવી સેવાઓને સર્ચ રિઝલ્ટમાં અન્ય સ્પર્ધકો કરતા ટોચ પર બતાવીને ગેરવાજબી લાભ મેળવતું હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે.
- એન્ડ્રોઇડ સ્માર્ટફોનમાં પ્લે સ્ટોરના માધ્યમથી એપ ડેવલપર્સને બહારના સસ્તા વિકલ્પો આપતા રોકવાનો ગૂગલ પર આરોપ મૂકાયો છે.
- ગૂગલને તેની બિઝનેસ પદ્ધતિઓમાં સુધારો કરીને નિયમોનું પાલન કરવા માટે 60 દિવસની મુદ્દત આપવામાં આવી છે.
- જો નિર્ધારિત સમયમાં પાલન નહીં થાય તો ગૂગલના દૈનિક વૈશ્વિક ટર્નઓવરના 5% સુધીનો નિયમિત વધારાનો દંડ ફટકારવાની ચેતવણી અપાઈ છે.
- યુરોપિયન કમિશનના સ્પર્ધા નીતિ પ્રમુખ તેરેસા રિબેરાએ જણાવ્યું કે બજારમાં ડિજિટલ પ્રોડક્ટ્સ પોતાની ગુણવત્તાના આધારે સફળ થવી જોઈએ, કંપનીની માલિકીના આધારે નહીં.
ટ્રમ્પનો આક્રોશ અને સેક્શન 301 હેઠળ તપાસની ધમકી
યુરોપના આ આકરા નિર્ણય સામે અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ટ્રુથ સોશિયલ પર પોસ્ટ કરીને ભારે આક્રોશ ઠાલવ્યો છે. તેમણે જણાવ્યું કે યુરોપિયન યુનિયને આ પહેલા એપલ પર 15 બિલિયન ડોલર, મેટા પર 3 બિલિયન ડોલર અને એમેઝોન પર 2.5 બિલિયન ડોલરનો અન્યાયી દંડ ફટકાર્યો છે.
ટ્રમ્પે જાહેરાત કરી છે કે યુએસ ટ્રેડ એક્ટના સેક્શન 301 હેઠળ યુરોપિયન યુનિયન સામે તાત્કાલિક વેપાર તપાસ શરૂ કરવામાં આવશે. આ કાયદા હેઠળ અમેરિકા પોતાના વેપારી હિતોનું રક્ષણ કરવા માટે સામે વાળા દેશોની વસ્તુઓ પર ભારે ટેરિફ અને આયાત શુલ્ક ઝીંકી શકે છે. અમેરિકી ટ્રેડ રિપ્રેઝન્ટેટિવ જેમીસન ગ્રીરે પણ આ નિર્ણયથી અમેરિકી નિકાસકારોમાં ભારે અનિશ્ચિતતા વધશે તેવી આશંકા વ્યક્ત કરી છે.
ગૂગલનો વળતો જવાબ અને જૂનો વિવાદ
બીજી તરફ ગૂગલે યુરોપિયન કમિશનના આ નિર્ણયને સખત શબ્દોમાં ફગાવી દીધો છે. ગૂગલના ગ્લોબલ અફેર્સ પ્રેસિડેન્ટ કેન્ટ વોકરે જણાવ્યું કે આ નિર્ણયથી ગૂગલ સર્ચ અને પ્લે સ્ટોરની ગુણવત્તામાં ઘટાડો થશે, જેનો સીધો ગેરલાભ યુરોપના ગ્રાહકોને ભોગવવો પડશે. તેમણે ઉમેર્યું કે અમુક હરીફ કંપનીઓની સ્વાર્થી ફરિયાદોના આધારે પ્રોડક્ટ્સની ક્ષમતા ઘટાડવી તે વ્યાજબી સ્પર્ધા નથી.
ઉલ્લેખનીય છે કે વર્ષ 2017 થી અત્યાર સુધીમાં યુરોપિયન યુનિયને એન્ટીટ્રસ્ટ નિયમો હેઠળ ગૂગલ પર કુલ 18 બિલિયન ડોલરથી વધુનો દંડ ફટકાર્યો છે, જેમાં એન્ડ્રોઇડ ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ મામલે 4.5 બિલિયન ડોલરનો દંડ પણ સામેલ છે. બંને દેશો વચ્ચેનો આ આર્થિક સંઘર્ષ હવે વૈશ્વિક વેપાર સંબંધોને વધુ વણસાડી રહ્યો છે.
