બલૂચિસ્તાનમાં સુરક્ષા સંકટથી ચીની ખાણ બંધ થવાનો ખતરો, ભારત માટે કેમ છે સારા સમાચાર?
ચીન સંચાલિત સૈંદક તાંબા-સોના પ્રોજેક્ટે પાક સરકારને આપી ચેતવણી, સુરક્ષા સુધરશે નહીં તો એક મહિનામાં ઉત્પાદન બંધ કરવાની આવી શકે નોબત; CPECના ભવિષ્ય પર ઊભા થયા ગંભીર સવાલો
ચીન અને પાકિસ્તાનની મહત્ત્વાકાંક્ષી ચાઇના-પાકિસ્તાન ઇકોનોમિક કોરિડોર (CPEC) યોજનાને મોટો ઝટકો લાગ્યો છે. બ્રિટિશ અખબાર ફાઇનાન્શિયલ ટાઇમ્સના અહેવાલ મુજબ, બલૂચિસ્તાનમાં આવેલી પાકિસ્તાનની સૌથી મોટી કાર્યરત સૈંદક તાંબા-સોના ખાણના સંચાલકોએ પાકિસ્તાન સરકારને ચેતવણી આપી છે કે જો બગડેલી કાયદો-વ્યવસ્થા અને સુરક્ષા સ્થિતિમાં ઝડપથી સુધારો નહીં થાય તો આગામી એક મહિનામાં ઉત્પાદન બંધ કરવાની ફરજ પડી શકે છે.આ ખાણ ચીનની સરકારી કંપની Metallurgical Corporation of China (MCC) દ્વારા સંચાલિત છે અને તેને CPECનો મહત્વપૂર્ણ હિસ્સો માનવામાં આવે છે. અહેવાલ મુજબ બલૂચિસ્તાનમાં વધતી આતંકવાદી અને અલગાવવાદી હિંસાના કારણે જરૂરી સામગ્રી અને સાધનોની સપ્લાય ખોરવાઈ રહી છે, જેના કારણે ઉત્પાદન ચાલુ રાખવું મુશ્કેલ બની રહ્યું છે.
શું છે સમગ્ર મામલો?
સૈંદક કૉપર-ગોલ્ડ પ્રોજેક્ટના સંચાલકોએ પાકિસ્તાનના ઊર્જા મંત્રાલયને લખેલા પત્રમાં જણાવ્યું છે કે હાલની સુરક્ષા પરિસ્થિતિને કારણે પ્રોજેક્ટ માટે જરૂરી સામગ્રી સમયસર પહોંચી રહી નથી. જો આ સ્થિતિ યથાવત રહેશે તો ઉત્પાદન ચાલુ રાખવું અશક્ય બની શકે છે અને કામગીરી અટકાવવાની ફરજ પડશે.
CPEC માટે કેમ મહત્વપૂર્ણ છે આ પ્રોજેક્ટ?
સૈંદક પ્રોજેક્ટ બલૂચિસ્તાનના ખનિજ સમૃદ્ધ વિસ્તારમાં આવેલો છે અને ચીન માટે તાંબું, સોનું અને અન્ય ખનિજોની દ્રષ્ટિએ અત્યંત મહત્વ ધરાવે છે. આ વિસ્તાર CPEC હેઠળના અનેક મોટા પ્રોજેક્ટ્સ સાથે જોડાયેલો છે. જો અહીં કામગીરી પ્રભાવિત થશે તો ચીનના લાંબા ગાળાના રોકાણ પર પણ અસર પડી શકે છે.
બલૂચિસ્તાનમાં વધતો સુરક્ષા સંકટ
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં બલૂચિસ્તાનમાં ચીની કંપનીઓ, ચીની નાગરિકો અને CPEC પ્રોજેક્ટ્સ પર અનેક હુમલા થયા છે. અલગાવવાદી સંગઠનો આ વિસ્તારમાં વિદેશી રોકાણનો વિરોધ કરતા આવ્યા છે. વધતી હિંસાને કારણે ચીન પણ પાકિસ્તાન પર પોતાના નાગરિકોની સુરક્ષા વધારવા સતત દબાણ કરી રહ્યું છે.
પાકિસ્તાનનું વલણ
અહેવાલો બાદ પાકિસ્તાન સરકારે ચીની સંચાલિત ખાણો અને CPEC પ્રોજેક્ટ્સની સુરક્ષા વધુ મજબૂત કરવાની જાહેરાત કરી છે. જોકે ખાણના સંચાલકો દ્વારા વ્યક્ત કરાયેલી ચિંતાએ આંતરરાષ્ટ્રીય રોકાણકારોમાં પણ ચિંતા વધારી છે. બીજી તરફ કેટલાક અધિકારીઓએ પ્રોજેક્ટ તરત બંધ થવાના અહેવાલોને નકારી કાઢતાં સુરક્ષા વધારવાના પગલાં લેવાઈ રહ્યા હોવાનું જણાવ્યું છે.
ભારત માટે આ કેમ મહત્વના સમાચાર?
CPECનો મોટો ભાગ પાકિસ્તાન અધિકૃત કાશ્મીર (PoK)માંથી પસાર થાય છે, જેના કારણે ભારત શરૂઆતથી જ આ પ્રોજેક્ટનો વિરોધ કરતું આવ્યું છે. જો સુરક્ષા સંકટને કારણે CPECના મહત્વના પ્રોજેક્ટ્સ અટકશે અથવા ધીમા પડશે, તો ચીન-પાકિસ્તાન આર્થિક સહયોગને ઝટકો લાગી શકે છે. જોકે આ ઘટનાને ભારત માટે વ્યૂહાત્મક રીતે અનુકૂળ માનવામાં આવે છે, તે છતાં તેની અસર અને ભવિષ્ય અંગેનો અંતિમ નિષ્કર્ષ હાલ કાઢી શકાય તેમ નથી.
ચીનની વધતી ચિંતા
તાજેતરના વર્ષોમાં ચીનના અનેક નાગરિકો પર હુમલા થયા બાદ બેઇજિંગે પાકિસ્તાન પાસે કડક સુરક્ષા વ્યવસ્થા સુનિશ્ચિત કરવાની માંગ કરી છે. જો સુરક્ષા પરિસ્થિતિમાં સુધારો નહીં થાય તો ભવિષ્યના રોકાણો પર પણ અસર પડી શકે છે.હાલ તમામની નજર પાકિસ્તાન સરકારના આગામી પગલાં પર છે. જો બલૂચિસ્તાનમાં સુરક્ષા સ્થિતિ ઝડપથી સુધરશે નહીં તો માત્ર સૈંદક પ્રોજેક્ટ જ નહીં પરંતુ CPEC હેઠળના અન્ય મોટા પ્રોજેક્ટ્સ પર પણ તેની અસર પડી શકે છે. ચીન માટે આ આર્થિક અને વ્યૂહાત્મક બંને દ્રષ્ટિએ પડકારરૂપ સ્થિતિ બની રહી છે.
