નવી દિલ્હી ખાતે આયોજિત એક ભવ્ય સમારોહમાં ભારતના ઉપરાષ્ટ્રપતિ સી પી રાધાકૃષ્ણનને ન્યાય પ્રણાલીને વધુ સુદ્રઢ અને સર્વસમાવેશી બનાવવા પર ભાર મૂક્યો છે. ભારતની સર્વોચ્ચ અદાલતના પૂર્વ મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ બી આર ગવઈના ભાષણો, વ્યાખ્યાનો અને ન્યાયિક વિચારોના સંગ્રહ પર આધારિત પુસ્તક ‘દ વૉઇસ ઓફ જસ્ટિસ: જસ્ટિસ ગવઈ સ્પીક્સ’ના વિમોચન પ્રસંગે તેઓ સંબોધન કરી રહ્યા હતા. આ પ્રસંગે તેમણે દેશના વરિષ્ઠ વકીલોને એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવતાવાદી અપીલ કરી હતી.
“ગરીબો સુધી ન્યાય પહોંચાડવો એ વકીલોની ફરજ”
ઉપરાષ્ટ્રપતિએ કાનૂની ક્ષેત્રના દિગ્ગજોને સમાજ પ્રત્યેની તેમની જવાબદારી યાદ અપાવતા જણાવ્યું કે, વરિષ્ઠ અને પ્રતિષ્ઠિત વકીલોએ સમાજના સૌથી ગરીબ અને વંચિત નાગરિકોને નિયમિત ધોરણે મફત કાનૂની સહાય પૂરી પાડવી જોઈએ. જ્યારે આર્થિક રીતે નબળા લોકોને પણ સક્ષમ કાનૂની પ્રતિનિધિત્વ મળશે, ત્યારે જ દેશમાં દરેક વ્યક્તિ માટે ન્યાય મેળવવો સાચા અર્થમાં સરળ અને સુલભ બની શકશે.
મજબૂત લોકશાહીના ચાર સ્તંભો
ન્યાયતંત્ર અને લોકશાહી સંસ્થાઓની વિશ્વસનીયતા જાળવી રાખવા અંગે ઉપરાષ્ટ્રપતિએ મહત્વપૂર્ણ રેખાંકન કર્યું હતું. તેમણે જણાવ્યું કે આપણી લોકશાહી મુખ્યત્વે નીચેની બાબતો પર ટકેલી છે:
- ન્યાયિક સંયમ: ન્યાયિક પ્રક્રિયાઓમાં મર્યાદા અને સંતુલન જાળવવું.
- સંસ્થાકીય પ્રામાણિકતા: સંસ્થાઓની કાર્યપ્રણાલી પારદર્શી અને નૈતિક હોવી.
- સંબંધિત શિસ્ત: બંધારણીય શિસ્ત ચુસ્ત પાલન.
- જનતાનો ભરોસો: સામાન્ય નાગરિકોનો ન્યાય વ્યવસ્થા પરનો વિશ્વાસ.
વંચિતોનો ઉત્થાન એ જ સાચું શાસન
શાસન વ્યવસ્થામાં પરિવર્તનની હિમાયત કરતા ઉપરાષ્ટ્રપતિએ ઉમેર્યું કે, કોઈપણ દેશનું શાસન સામાજિક વાસ્તવિકતાઓ અને સમયની માગને અનુરૂપ બદલાતું રહેવું જોઈએ. સમાજના હાસિયામાં ધકેલાઈ ગયેલા સમુદાયોના ઉત્થાન માટે સરકારે અને ન્યાયતંત્રે સક્રિયપણે કામ કરવું પડશે. દેશના અંતિમ છેડાના માનવીને પણ સમાન તક મળે અને તેનું સન્માન જળવાય, તે સુનિશ્ચિત કરવું એ લોકશાહી સરકારની પ્રાથમિક ફરજ છે.
