મધ્ય પૂર્વમાં વધી રહેલા તણાવ વચ્ચે હવે United Arab Emirates, Saudi Arabia અને Qatarએ અમેરિકાને ઈરાન સામે ફરી સૈન્ય કાર્યવાહી ન કરવા અપીલ કરી છે. આ ત્રણેય ગલ્ફ દેશોએ અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ Donald Trumpને સંદેશ પાઠવતા કહ્યું છે કે હાલની પરિસ્થિતિમાં યુદ્ધ નહીં પરંતુ કૂટનીતિ અને વાતચીતને વધુ મહત્વ આપવાની જરૂર છે.અહેવાલો અનુસાર ઈરાન અને પશ્ચિમ દેશો વચ્ચે વધતા તણાવને કારણે સમગ્ર મધ્ય પૂર્વ ફરી એકવાર યુદ્ધની ભયજનક સ્થિતિ તરફ આગળ વધી રહ્યો છે. ખાસ કરીને ઈઝરાયેલ-ઈરાન તણાવ, તેલના ભાવમાં વધારો અને અમેરિકાની સંભવિત કાર્યવાહી અંગે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચિંતા વધી રહી છે.
ગલ્ફ દેશોના નેતાઓનું માનવું છે કે જો અમેરિકા ફરી ઈરાન પર હુમલો કરે તો સમગ્ર મધ્ય પૂર્વમાં અસ્થિરતા વધુ ગંભીર બની શકે છે. આ કારણે UAE, સાઉદી અરેબિયા અને કતારે અમેરિકાને સંયમ રાખવાની અને રાજદ્વારી માર્ગે ઉકેલ લાવવાની સલાહ આપી છે.
માહિતી મુજબ ગલ્ફ દેશોના પ્રતિનિધિઓએ અમેરિકન નેતૃત્વ સાથે અનેક સ્તરે ચર્ચાઓ કરી છે. તેમાં સ્પષ્ટ જણાવાયું છે કે હાલ યુદ્ધ શરૂ થાય તો તેનો સીધો પ્રભાવ વૈશ્વિક અર્થતંત્ર, તેલ બજાર અને આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પર પડી શકે છે. વિશ્વ બજારમાં પહેલેથી જ કાચા તેલના ભાવમાં ભારે ઉછાળો જોવા મળી રહ્યો છે. મધ્ય પૂર્વ વિશ્વ માટે સૌથી મોટું તેલ ઉત્પાદન ક્ષેત્ર માનવામાં આવે છે અને જો અહીં સંઘર્ષ વધશે તો તેની અસર ભારત સહિત અનેક દેશોના અર્થતંત્ર પર પડશે. ખાસ કરીને પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવમાં વધુ વધારો થવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
Iranએ પણ અગાઉ ચેતવણી આપી હતી કે જો તેના પર સીધી સૈન્ય કાર્યવાહી કરવામાં આવશે તો તે તેનો જોરદાર જવાબ આપશે. ઈરાનના આ નિવેદન બાદ ગલ્ફ દેશોમાં સુરક્ષા ચિંતાઓ વધી ગઈ છે. UAE અને સાઉદી અરેબિયા જેવા દેશો પહેલેથી જ પ્રદેશમાં સ્થિરતા જાળવવા માટે સતત પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.
રાજકીય નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ગલ્ફ દેશો હવે ખુલ્લેઆમ યુદ્ધના વિરોધમાં આવી રહ્યા છે કારણ કે તેઓને ભય છે કે કોઈ પણ મોટો સંઘર્ષ સમગ્ર પ્રદેશની આર્થિક અને સુરક્ષા વ્યવસ્થાને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. ખાસ કરીને તેલના વેપાર અને સમુદ્રી માર્ગો પર તેની ગંભીર અસર થઈ શકે છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો વિવાદ કોઈ નવો નથી. પરમાણુ કાર્યક્રમ, પ્રતિબંધો અને સૈન્ય પ્રવૃત્તિઓને લઈને બંને દેશો વચ્ચે વર્ષોથી તણાવ ચાલે છે. જોકે હાલની પરિસ્થિતિમાં ગલ્ફ દેશો ઈચ્છે છે કે અમેરિકા સૈન્ય કાર્યવાહી કરતાં પહેલા કૂટનીતિક પ્રયાસોને વધુ સમય આપે.
અહેવાલ મુજબ ગલ્ફ દેશોએ સ્પષ્ટ કહ્યું છે કે મધ્ય પૂર્વમાં શાંતિ જાળવવી તમામ દેશોના હિતમાં છે. જો યુદ્ધ ફાટી નીકળશે તો માત્ર રાજકીય જ નહીં પરંતુ માનવતાવાદી સંકટ પણ સર્જાઈ શકે છે. વિશ્વ રાજકારણના નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે UAE, સાઉદી અરેબિયા અને કતારનું આ એકસાથે આગળ આવવું ખૂબ મહત્વપૂર્ણ છે. કારણ કે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ગલ્ફ દેશોની વિદેશ નીતિમાં મોટો ફેરફાર જોવા મળ્યો છે અને હવે તેઓ પ્રદેશમાં સ્થિરતા જાળવવા વધુ સક્રિય ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે.
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ વચ્ચે દુનિયાભરની નજર હવે અમેરિકાના આગામી નિર્ણય પર ટકેલી છે. શું અમેરિકા ફરી સૈન્ય કાર્યવાહી તરફ આગળ વધશે કે પછી ગલ્ફ દેશોની અપીલને ધ્યાનમાં રાખીને કૂટનીતિક રસ્તો અપનાવશે તે આગામી દિવસોમાં સ્પષ્ટ થશે. હાલ માટે મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ યથાવત છે અને વૈશ્વિક રાજકારણમાં આ મુદ્દો સૌથી મોટો ચર્ચાનો વિષય બની ગયો છે.
