શિક્ષણ સુધારાની માંગથી શરૂ થયેલી લડત હવે રાષ્ટ્રીય મુદ્દાઓ સુધી પહોંચી
દેશભરમાં NEET પેપર લીક અને પરીક્ષા પ્રણાલીમાં પારદર્શિતાની માંગ સાથે શરૂ થયેલું વિદ્યાર્થી આંદોલન હવે માત્ર શૈક્ષણિક પ્રશ્નો પૂરતું સીમિત રહ્યું નથી. દિલ્હીના જંતર-મંતર ખાતે છેલ્લા 26 દિવસથી ચાલી રહેલા વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન આંદોલનનું સ્વરૂપ નોંધપાત્ર રીતે બદલાયું છે. શરૂઆતમાં વિદ્યાર્થીઓ પરીક્ષા વ્યવસ્થામાં સુધારા, પેપર લીકના આરોપીઓ સામે કડક કાર્યવાહી અને જવાબદારી નક્કી કરવાની માંગ કરી રહ્યા હતા, પરંતુ સમય જતાં આંદોલન સાથે અનેક રાજકીય, સામાજિક અને રાષ્ટ્રીય મુદ્દાઓ પણ જોડાતા ગયા.
આંદોલન દરમિયાન વિવિધ વિદ્યાર્થી સંગઠનો ઉપરાંત સામાજિક કાર્યકરો, જાણીતા ચહેરાઓ અને વિપક્ષી રાજકીય પક્ષોના નેતાઓ પણ ખુલ્લેઆમ સમર્થનમાં આવ્યા. તેના કારણે સમગ્ર વિરોધ પ્રદર્શન હવે માત્ર શિક્ષણ સુધારાની માંગ નહીં, પરંતુ કેન્દ્ર સરકાર સામે વ્યાપક રાજકીય દબાણ તરીકે પણ જોવામાં આવી રહ્યું છે.
શરૂઆત કેવી રીતે થઈ?
આંદોલનની શરૂઆત NEET સહિતની સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓમાં વારંવાર સામે આવતા પેપર લીક, પરીક્ષા ગેરરીતિઓ અને વિદ્યાર્થીઓના ભવિષ્ય અંગે ઊભી થયેલી ચિંતાઓથી થઈ હતી.
વિદ્યાર્થીઓની મુખ્ય માંગણીઓમાં સામેલ હતું:
પરીક્ષા પ્રણાલીમાં સંપૂર્ણ પારદર્શિતા.
પેપર લીક માટે જવાબદાર લોકો સામે કડક કાર્યવાહી.
વિદ્યાર્થીઓને ન્યાય.
જવાબદારી નક્કી કરવી.
પરીક્ષા વ્યવસ્થામાં લાંબા ગાળાના સુધારા.: આ મુદ્દાઓને કેન્દ્રમાં રાખીને દિલ્હીના જંતર-મંતર ખાતે સતત વિરોધ પ્રદર્શન શરૂ થયું, જેને ધીમે ધીમે દેશભરમાં સમર્થન મળતું ગયું.
26 દિવસમાં બદલાયું સમગ્ર ચિત્ર
પ્રદર્શન લાંબું ચાલતાં આંદોલનમાં નવા મુદ્દાઓ ઉમેરાતા ગયા.
અહેવાલો મુજબ શરૂઆતમાં માત્ર શિક્ષણ અને પરીક્ષા સુધારાની માંગ કરનાર મંચ પર બાદમાં બંધારણીય અધિકારો, અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા, કાશ્મીર સહિતના અન્ય રાષ્ટ્રીય મુદ્દાઓ પર પણ ભાષણો થવા લાગ્યા.વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે આ કારણે આંદોલનનું મૂળ સ્વરૂપ બદલાયું અને તે વધુ વ્યાપક રાજકીય અભિયાનમાં પરિવર્તિત થયું.
વિપક્ષી નેતાઓની સક્રિય હાજરી
આંદોલનને વધુ ગતિ ત્યારે મળી જ્યારે અનેક વિપક્ષી નેતાઓ જંતર-મંતર પહોંચ્યા અને વિદ્યાર્થીઓને જાહેર સમર્થન આપ્યું.વિપક્ષે સરકાર પર આરોપ લગાવ્યો કે પરીક્ષા પ્રણાલીમાં થયેલી ગેરરીતિઓ સામે યોગ્ય કાર્યવાહી કરવામાં આવી નથી અને વિદ્યાર્થીઓના ભવિષ્ય સાથે ગંભીર બેદરકારી દાખવાઈ છે.વિપક્ષી પક્ષોએ આ મુદ્દે સરકારને સતત ઘેરવાનો પ્રયાસ કર્યો અને સંસદથી લઈને રસ્તા સુધી વિરોધ નોંધાવ્યો.
સામાજિક કાર્યકરો અને જાણીતા ચહેરાઓ પણ જોડાયા
વિદ્યાર્થી આંદોલનમાં વિવિધ સામાજિક કાર્યકરો, શિક્ષણ ક્ષેત્રના લોકો અને કેટલીક જાણીતી હસ્તીઓએ પણ ભાગ લીધો.
આ કારણે આંદોલનને સોશિયલ મીડિયા પર પણ વિશાળ સમર્થન મળ્યું.દેશના વિવિધ રાજ્યોમાંથી વિદ્યાર્થીઓ અને યુવાનો દિલ્હી પહોંચી જંતર-મંતર પર વિરોધમાં જોડાયા.
સરકાર સાથે વાર્તાનો પ્રયાસ
વિરોધ પ્રદર્શન લાંબું ચાલતાં કેન્દ્ર સરકારે પણ આંદોલનના પ્રતિનિધિઓ સાથે ચર્ચા શરૂ કરી.કેન્દ્રીય મંત્રીઓ સાથે અનેક તબક્કાની બેઠકો યોજાઈ.સરકારે પરીક્ષા સુધારા, ઝડપી તપાસ અને કડક કાયદાકીય કાર્યવાહી જેવા કેટલાક મુદ્દાઓ પર સકારાત્મક વલણ દર્શાવ્યું હોવાના અહેવાલો આવ્યા.જોકે શિક્ષણમંત્રીના રાજીનામા સહિતની કેટલીક મુખ્ય માંગણીઓ પર સહમતિ બની શકી નહોતી.
પોલીસ કાર્યવાહી બાદ આંદોલન વધુ ચર્ચામાં
એક તબક્કે જ્યારે પ્રદર્શનકારીઓ સંસદ તરફ કૂચ કરવા નીકળ્યા ત્યારે દિલ્હી પોલીસે ટિયર ગેસ, બેરિકેડ્સ અને અન્ય પગલાં લઈને તેમને રોક્યા.આ ઘટનાના વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર ઝડપથી વાયરલ થયા.તે બાદ આંદોલનને વધુ વ્યાપક સમર્થન મળ્યું અને સરકારની કાર્યવાહી અંગે પણ ચર્ચા તેજ બની.
જંતર-મંતર બન્યું વિરોધનું કેન્દ્ર
છેલ્લા ઘણા દિવસોથી જંતર-મંતર સમગ્ર આંદોલનનું મુખ્ય કેન્દ્ર બની ગયું છે.
અહીં હજારો વિદ્યાર્થીઓ, યુવાનો અને સમર્થકો સતત હાજરી આપી રહ્યા છે.
દિલ્હી પોલીસે સુરક્ષા વધારી છે, અનેક મેટ્રો સ્ટેશનો પર પ્રતિબંધ મૂકાયો છે અને સમગ્ર વિસ્તારમાં ચુસ્ત બંદોબસ્ત ગોઠવાયો છે.
સોશિયલ મીડિયા દ્વારા અભિયાનને વેગ
આંદોલનને સૌથી વધુ ગતિ સોશિયલ મીડિયા દ્વારા મળી.Instagram, X, YouTube અને અન્ય પ્લેટફોર્મ પર વિરોધ સંબંધિત વીડિયો, પોસ્ટ અને લાઈવ અપડેટ્સ લાખો લોકો સુધી પહોંચ્યા.દેશના અનેક શહેરોમાં પણ વિદ્યાર્થીઓએ સ્થાનિક સ્તરે વિરોધ કાર્યક્રમો યોજ્યા.
હાલ સરકાર અને આંદોલનકારીઓ વચ્ચે ચર્ચા ચાલુ છે.
સરકારે પરીક્ષા પ્રણાલીમાં સુધારાની દિશામાં કેટલાક પગલાં જાહેર કર્યા છે, જ્યારે આંદોલનકારીઓનું કહેવું છે કે માત્ર જાહેરાતો નહીં પરંતુ અમલીકરણ અને જવાબદારી નક્કી થાય તે જરૂરી છે.વિશ્લેષકો માને છે કે જો ચર્ચા સફળ નહીં થાય તો આંદોલન વધુ લાંબું ચાલી શકે છે અને તેની રાજકીય અસર પણ વધુ ઊંડી થઈ શકે છે.
