સુરતના નાનપુરા-લક્કડકોટ વિસ્તારમાં રૂ. 3.90 કરોડના ખર્ચે તૈયાર થયેલી નવી હોલસેલ ફિશ માર્કેટનું નામ ‘શ્રી નરેન્દ્ર મોદી હોલસેલ ફિશ માર્કેટ’ રાખવામાં આવતાં વિવાદ સર્જાયો છે. આ નામકરણને લઈને ફિશ માર્કેટના વેપારીઓમાં જ મતભેદ સામે આવ્યા છે. એક તરફ કેટલાક વેપારીઓનું કહેવું છે કે કોઈ સત્તાવાર ઠરાવ વગર વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીનું નામ માર્કેટને આપવું યોગ્ય નથી, જ્યારે બીજી તરફ માર્કેટ એસોસિએશનના પ્રમુખે આ નામકરણનો બચાવ કર્યો છે. વિવાદનું મુખ્ય કારણ એ છે કે સુરત મહાનગરપાલિકા દ્વારા તૈયાર કરાયેલી આ નવી ફિશ માર્કેટનું સત્તાવાર નામકરણ કરવા માટે જરૂરી પ્રક્રિયા પૂર્ણ થઈ હોવાના પુરાવા સામે આવ્યા નથી. સામાન્ય રીતે મનપાની મિલકત, રોડ, માર્કેટ કે અન્ય જાહેર સ્થળને કોઈ વ્યક્તિનું નામ આપવા માટે સંબંધિત સમિતિ અથવા સામાન્ય સભામાં સત્તાવાર ઠરાવ પસાર કરવો જરૂરી હોય છે. જોકે, આ મામલે કોઈ સત્તાવાર ઠરાવ વગર જ માર્કેટ પર ‘શ્રી નરેન્દ્ર મોદી હોલસેલ ફિશ માર્કેટ’નું બોર્ડ લગાવી દેવામાં આવ્યું હોવાનો આક્ષેપ થયો છે.
ફિશ માર્કેટના અગ્રણી વેપારી સુરેન્દ્ર લશ્કરીએ નામકરણ સામે વાંધો ઉઠાવતા જણાવ્યું હતું કે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી દેશના વડાપ્રધાન છે અને તેઓ શુદ્ધ શાકાહારી તરીકે જાણીતા છે. તેથી માછલી અને અન્ય સી-ફૂડના વેપાર સાથે જોડાયેલી માર્કેટને તેમનું નામ આપવું યોગ્ય નથી. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે આ માર્કેટ સાથે કહાર-માછી સમાજનો લાંબા સમયથી સંબંધ છે. તેથી જો માર્કેટને કહાર-માછી સમાજના નામથી ઓળખ આપવામાં આવે તો વેપારીઓને કોઈ વાંધો નથી. તેમનો આરોપ છે કે માર્કેટનું નામકરણ એસોસિએશનના પ્રમુખ દ્વારા પોતાની રીતે કરવામાં આવ્યું છે.
સુરેન્દ્ર લશ્કરીએ માંગ કરી હતી કે વડાપ્રધાનની છબી અથવા પ્રતિષ્ઠાને લઈને કોઈ અનિચ્છનીય વિવાદ ન સર્જાય તે માટે માર્કેટ પર લગાવવામાં આવેલું નામનું બોર્ડ તાત્કાલિક દૂર કરવામાં આવે. સાથે જ કહાર-માછી સમાજના નામે યોગ્ય પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરીને માર્કેટનું વિધિવત લોકાર્પણ કરવામાં આવે. બીજી તરફ સુરત ફિશ માર્ચન્ટ એસોસિએશનના પ્રમુખ કલ્પેશ નવસારીવાલાએ નામકરણને લઈને અલગ દલીલ રજૂ કરી છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ માછીમારો અને મત્સ્ય ઉદ્યોગ માટે મહત્વપૂર્ણ કામ કર્યું છે. મત્સ્ય ક્ષેત્રના વિકાસ માટે અલગ વ્યવસ્થા અને વિવિધ યોજનાઓ દ્વારા માછીમારોને લાભ પહોંચાડવાના પ્રયાસો કરવામાં આવ્યા છે. તેથી તેમના નામને ફિશ માર્કેટ સાથે જોડવામાં કોઈ ખોટ નથી.
તેમણે જણાવ્યું હતું કે વેપારીઓ અહીં કોઈ ગેરકાયદેસર રીતે કાર્યરત નથી. વેપારીઓએ માર્કેટમાં દુકાનો માટે ડિપોઝિટ ભર્યું છે અને એડવાન્સ ભાડું પણ ચૂકવ્યું છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, માર્કેટ શરૂ કરવાની પ્રક્રિયા મનપાની વ્યવસ્થા મુજબ જ આગળ વધી છે. એસોસિએશનના પ્રમુખે એવો પણ દાવો કર્યો છે કે આ નવી માર્કેટ તૈયાર કરવામાં રાજકીય અને સ્થાનિક સ્તરે પ્રયાસો થયા છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે તેઓ લગાવવામાં આવેલું બોર્ડ હટાવવાના પક્ષમાં નથી. આ મુદ્દે હવે વેપારીઓ વચ્ચે ખુલ્લો મતભેદ સામે આવ્યો છે.
આ સમગ્ર મામલામાં સુરત મહાનગરપાલિકાની ભૂમિકા પણ મહત્વની બની છે. મનપાના અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, કોઈપણ જાહેર મિલકતનું સત્તાવાર નામકરણ કરવા માટે નક્કી કરાયેલી પ્રક્રિયાનું પાલન કરવું જરૂરી છે. આ કેસમાં ‘નરેન્દ્ર મોદી’ના નામનું બોર્ડ લગાવવામાં આવ્યું હોવાની જાણ થતાં મનપાની ટીમ બોર્ડ દૂર કરવા માટે સ્થળ પર પહોંચી હતી. સેન્ટ્રલ ઝોનના કાર્યપાલક ઈજનેર રાજેશ ગાંજાવાલાના જણાવ્યા મુજબ, મનપાની જાણ અથવા સત્તાવાર મંજૂરી વગર બારોબાર નામકરણ કરીને બોર્ડ લગાવવામાં આવ્યું હોવાની માહિતી મળ્યા બાદ ટીમને કાર્યવાહી માટે મોકલવામાં આવી હતી. જોકે, સ્થાનિક વેપારીઓએ પોતે જ બોર્ડ દૂર કરવાની ખાતરી આપતાં મનપાની ટીમ પરત ફરી હતી.
હવે સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે જો બોર્ડ સત્તાવાર મંજૂરી વગર લગાવવામાં આવ્યું હોય તો તેનું નામકરણ કોણે અને કઈ સત્તાના આધારે કર્યું? આ મુદ્દે મનપા દ્વારા આગળ શું કાર્યવાહી કરવામાં આવે છે તેના પર સૌની નજર રહેશે. આ ફિશ માર્કેટનો પ્રોજેક્ટ પણ લાંબા સમયથી વિલંબ અને વિવિધ અડચણોનો સામનો કરી ચૂક્યો છે. નાનપુરા નજીક લક્કડકોટ વિસ્તારમાં આ માર્કેટ બનાવવાનો પ્રોજેક્ટ વર્ષ 2018માં શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો. મનપાના સત્તાવાર બજેટ દસ્તાવેજોમાં આ પ્રોજેક્ટનો ઉલ્લેખ નાનપુરા નજીક લક્કડકોટ ખાતે ફિશ માર્કેટના બાંધકામ તરીકે કરવામાં આવ્યો હતો.
પ્રોજેક્ટની કામગીરી શરૂ થયા બાદ વર્ષ 2020માં કેટલીક મંજૂરી અને અન્ય વાંધાઓને કારણે બાંધકામ અટકી ગયું હતું. નેશનલ મોન્યુમેન્ટ ઓથોરિટી તરફથી વાંધો ઉઠાવવામાં આવ્યા બાદ પ્રોજેક્ટનું કામ લાંબા સમય સુધી અટવાયેલું રહ્યું હતું. બાદમાં જરૂરી સુધારા અને મંજૂરીની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવામાં આવી હતી. રિવાઇઝ્ડ એનઓસી મળ્યા બાદ ફરી બાંધકામ શરૂ કરવામાં આવ્યું અને કોલ્ડ સ્ટોરેજ સહિતની જરૂરી સુવિધાઓ સાથે માર્કેટ તૈયાર કરવામાં આવી હતી. લાંબા સમયથી રાહ જોવાતી આ ફિશ માર્કેટ હવે કાર્યરત થવાના તબક્કે છે, પરંતુ સત્તાવાર લોકાર્પણ પહેલાં જ નામકરણના વિવાદમાં સપડાઈ ગઈ છે.
વેપારીઓ દ્વારા સત્તાવાર લોકાર્પણ પહેલાં જ માર્કેટ શરૂ કરી દેવામાં આવી હોવાના મુદ્દે પણ સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા છે. એક તરફ વેપારીઓનું કહેવું છે કે તેમણે ડિપોઝિટ અને ભાડાની રકમ ચૂકવીને કાયદેસર રીતે દુકાનો મેળવી છે, જ્યારે બીજી તરફ માર્કેટની પ્રક્રિયા અને નામકરણને લઈને સવાલો ઊભા થયા છે. આ સમગ્ર વિવાદમાં બે અલગ મુદ્દા સ્પષ્ટ રીતે સામે આવ્યા છે. પ્રથમ મુદ્દો વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના નામના ઉપયોગનો છે અને બીજો મુદ્દો સત્તાવાર ઠરાવ વગર જાહેર માર્કેટનું નામકરણ કરી શકાય કે નહીં તેનો છે.
વડાપ્રધાનનું નામ ફિશ માર્કેટ સાથે જોડવું યોગ્ય છે કે નહીં તે મુદ્દે વેપારીઓના પોતાના મત અલગ હોઈ શકે છે. પરંતુ જાહેર મિલકતના નામકરણ માટે નક્કી કરાયેલી સત્તાવાર પ્રક્રિયાનું પાલન થયું છે કે નહીં તે હવે મુખ્ય પ્રશ્ન બની ગયો છે. જો મનપાની સામાન્ય સભા અથવા સંબંધિત સમિતિ દ્વારા નામકરણ અંગે કોઈ ઠરાવ પસાર કરવામાં આવ્યો ન હોય તો બોર્ડ લગાવવાની કાર્યવાહી સામે સત્તાવાર પગલાં લેવાઈ શકે છે. બીજી તરફ, જો ભવિષ્યમાં સત્તાવાર રીતે નામકરણનો પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવે તો તે નિયમિત પ્રક્રિયા મુજબ મંજૂર કે નામંજૂર કરવામાં આવી શકે છે. લાંબા સમયથી તૈયાર થવાની રાહ જોવાતી અને કરોડોના ખર્ચે બનેલી આ નવી ફિશ માર્કેટ હવે કાર્યરત થવા જઈ રહી છે. પરંતુ સુવિધાઓ અને વેપાર શરૂ થવાની ચર્ચા કરતાં તેનું નામ વધુ ચર્ચામાં આવી ગયું છે. આગામી દિવસોમાં બોર્ડ દૂર કરવામાં આવે છે કે પછી સત્તાવાર ઠરાવ દ્વારા નામકરણને મંજૂરી આપવામાં આવે છે, તે જોવાનું રહેશે.
