સફાઈ કરનાર તંત્રને ક્યારેય નજરે નહીં પડે ગંદકીથી ભરેલી આ ખાડી? ડ્રેજિંગના દાવાઓ વચ્ચે વિહંગમ ગ્રીન વિસ્તારની ખાડી બની ગંદકી નું સામ્રાજ્ય
દર વર્ષે ચોમાસા પહેલાં સુરત મહાનગરપાલિકા દ્વારા શહેરની ખાડીઓ અને નાળાઓની સફાઈ માટે કરોડો રૂપિયાનો ખર્ચ કરવામાં આવે છે. તંત્ર દ્વારા ડ્રેજિંગ અને ડી-સિલ્ટિંગના દાવાઓ પણ કરવામાં આવે છે. છતાં શહેરના વિહંગમ ગ્રીન વિસ્તાર નજીક આવેલી ખાડીની હાલત જોતા તંત્રના તમામ દાવાઓ પોકળ સાબિત થતા હોવાનું સ્થાનિકોમાં ચર્ચાઈ રહ્યું છે. જો કે ખાડીમાં કચરાના ઢગલા, ગંદુ પાણી, ઉદ્યોગોનું પ્રદૂષિત પ્રવાહી અને ક્યારેક આગની ઘટનાઓ પણ જોવા મળતા સ્થાનિક રહેવાસીઓમાં ભારે રોષ ફેલાયો છે.
સ્થાનિક લોકોના જણાવ્યા મુજબ ખાડીની યોગ્ય સફાઈ છેલ્લા ઘણા સમયથી કરવામાં આવી નથી. ખાડીમાં પ્લાસ્ટિક, ઘરેલું કચરો, બાંધકામનો કાટમાળ અને અન્ય ઘન કચરાના ઢગલા જોવા મળે છે. પરિણામે ખાડીનું વહેણ ધીમું પડી ગયું છે અને પાણી સ્થિર રહેતા દુર્ગંધ ફેલાઈ રહી છે. આસપાસના રહેવાસીઓ માટે આ સ્થિતિ આરોગ્ય માટે પણ જોખમી બની રહી છે.
ડ્રેજિંગના દાવા, પરંતુ જમીન પર અલગ જ હકીકત
સુરત મહાનગરપાલિકા દ્વારા દર વર્ષે ચોમાસા પૂર્વે શહેરની મુખ્ય ખાડીઓ અને નાળાઓનું ડ્રેજિંગ કરવામાં આવતું હોવાનું જણાવવામાં આવે છે. અધિકારીઓ દ્વારા વિવિધ વિસ્તારોની મુલાકાત લઈ કામગીરીની સમીક્ષા પણ કરવામાં આવે છે. પરંતુ વિહંગમ ગ્રીન વિસ્તાર નજીકની આ ખાડીની સ્થિતિ જોઈને એવું લાગી રહ્યું છે કે અહીં યોગ્ય રીતે સફાઈ કરવામાં આવી નથી અથવા સફાઈ બાદ પણ સતત દેખરેખ રાખવામાં આવી નથી.ખાડીના બંને કિનારાઓ પર ગંદકીના ઢગલા સ્પષ્ટપણે નજરે પડે છે. પાણીમાં જળકુંભી અને અન્ય જળવનસ્પતિઓનો અતિરેક પણ જોવા મળે છે, જે પાણીના વહેણને વધુ અવરોધે છે.
ઉદ્યોગોના પ્રદૂષિત પાણી અંગે પણ સવાલ
સ્થાનિક લોકોનો આક્ષેપ છે કે કેટલાક ઉદ્યોગો દ્વારા પ્રદૂષિત પાણી ખાડીમાં છોડવામાં આવે છે. તસવીરોમાં પણ એક સ્થળે ખાડીમાં કોઈ પ્રવાહી છોડવામાં આવતું હોવાની સ્થિતિ જોવા મળી રહી છે. જો આ આક્ષેપો સાચા હોય તો તે માત્ર પર્યાવરણ માટે જ નહીં પરંતુ આસપાસના વિસ્તારોના રહેવાસીઓ માટે પણ ગંભીર ચિંતાનો વિષય છે.પર્યાવરણ પ્રેમીઓનું કહેવું છે કે ખાડીઓમાં પ્રદૂષિત પાણી છોડવાથી જળચર જીવસૃષ્ટિ પર પણ માઠી અસર પડે છે. સાથે જ પાણીની ગુણવત્તા ખરાબ થતાં દુર્ગંધ અને મચ્છરોનો ઉપદ્રવ પણ વધી શકે છે.
ખાડી નીચે સળગાવવામાં આવે છે કચરો
તસવીરોમાં ખાડીની નીચેના ભાગમાં કચરો સળગાવવામાં આવતો હોવાનો દ્રશ્ય પણ જોવા મળે છે. સ્થાનિકોના જણાવ્યા મુજબ વારંવાર અહીં કચરો ભેગો કરી સળગાવવામાં આવે છે. જેના કારણે ઝેરી ધુમાડો ફેલાય છે અને આસપાસના લોકોને શ્વાસ સંબંધિત સમસ્યાઓનો સામનો કરવો પડે છે.પર્યાવરણના નિયમો મુજબ ખુલ્લામાં કચરો સળગાવવો ગેરકાયદેસર માનવામાં આવે છે. તેમ છતાં જો આવી પ્રવૃત્તિઓ સતત ચાલી રહી હોય તો તે સંબંધિત વિભાગોની કામગીરી સામે પણ સવાલો ઉભા કરે છે.
ચોમાસા પહેલાં સફાઈ જરૂરી
ચોમાસાની સિઝન નજીક હોય ત્યારે ખાડીઓ અને નાળાઓની યોગ્ય સફાઈ અત્યંત જરૂરી બની જાય છે. જો ખાડીમાં કચરો અને ગાદ ભરાયેલી રહેશે તો ભારે વરસાદ દરમિયાન પાણીના વહેણમાં અવરોધ ઊભો થઈ શકે છે. મહત્વ નું છે કે એ ના કારણે આસપાસના વિસ્તારોમાં પાણી ભરાવાની સમસ્યા સર્જાઈ શકે છે.નિષ્ણાતોના મતે ખાડીનું નિયમિત ડ્રેજિંગ, કચરાની સફાઈ, ગેરકાયદેસર પ્રદૂષણ પર નિયંત્રણ અને સતત મોનિટરિંગ જરૂરી છે. માત્ર કાગળ પરની કામગીરી પૂરતી નથી, પરંતુ તેની અસર જમીન પર પણ દેખાવવી જોઈએ.
સ્થાનિકોમાં રોષ, કાર્યવાહી કરવાની માંગ
સ્થાનિક રહેવાસીઓએ સુરત મહાનગરપાલિકા અને સંબંધિત વિભાગોને તાત્કાલિક કાર્યવાહી કરવાની માંગ કરી છે. ખાડીની સંપૂર્ણ સફાઈ, ગંદકી દૂર કરવા, પ્રદૂષિત પાણી છોડતા તત્વો સામે કડક પગલાં લેવા અને ખુલ્લામાં કચરો સળગાવવાની પ્રવૃત્તિ રોકવા માટે લોકો દ્વારા રજૂઆત કરવામાં આવી રહી છે.રહેવાસીઓનું કહેવું છે કે શહેરને સ્વચ્છ અને સુંદર બનાવવાના દાવા ત્યારે જ સાચા સાબિત થશે જ્યારે આવા વિસ્તારોમાં પણ અસરકારક કામગીરી થશે. હાલ તો ગંદકીથી ભરેલી આ ખાડી તંત્રના દાવાઓ સામે અનેક સવાલો ઉભા કરી રહી છે.
તંત્રની કામગીરી પર ઊભા થયા પ્રશ્નો
એક તરફ સુરતને સ્વચ્છ શહેર તરીકે ઓળખ અપાવવાના પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે, જ્યારે બીજી તરફ શહેરના કેટલાક વિસ્તારોમાં આવી સ્થિતિ જોવા મળતા લોકોમાં અસંતોષ વધી રહ્યો છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે સુરત મહાનગરપાલિકા અને સંબંધિત વિભાગો આ મામલે કેટલા ગંભીરતાથી પગલાં લે છે અને ખાડીની સ્થિતિમાં ક્યારે સુધારો આવે છે.
