મધ્યપૂર્વમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો સંઘર્ષ ફરી એકવાર ઉગ્ર બન્યો છે. ત્રણ દિવસમાં બીજી વખત ઈરાને અમેરિકી નૌકાદળના જહાજો અને ઠેકાણાઓને નિશાન બનાવવાનો દાવો કર્યો છે. બીજી તરફ અમેરિકી કાર્યવાહી દરમિયાન ઈરાનના મહત્વપૂર્ણ ઓઈલ ટેન્કરોને નુકસાન પહોંચ્યાના અહેવાલો છે. આ ઘટનાક્રમને કારણે મધ્યપૂર્વમાં માત્ર સૈન્ય તણાવ જ નહીં પરંતુ વૈશ્વિક તેલ સપ્લાય અંગે પણ ચિંતા વધી છે.
ઈરાનનો અમેરિકી જહાજો પર ફરી હુમલો
અહેવાલ મુજબ ઈરાને ત્રણ દિવસમાં બીજી વખત અમેરિકી નૌકાદળના જહાજો સામે મિસાઇલ અને ડ્રોન હુમલા કર્યા છે. ઈરાન તરફથી એવો દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે અમેરિકી સૈન્યને નિશાન બનાવીને આ કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે. અમેરિકી નૌકાદળે કેટલાક હુમલાઓને નિષ્ફળ બનાવ્યા હોવાની માહિતી સામે આવી છે, પરંતુ હુમલાની સંપૂર્ણ અસર અંગે અલગ-અલગ દાવાઓ છે.ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે છેલ્લા કેટલાક સમયથી વધેલા તણાવની વચ્ચે બંને દેશો વચ્ચે સીધી સૈન્ય અથડામણનું જોખમ પણ વધી ગયું છે. ઈરાનનું કહેવું છે કે તે પોતાના હિતો અને સાર્વભૌમત્વની રક્ષા માટે જવાબી કાર્યવાહી કરી રહ્યું છે, જ્યારે અમેરિકા ઈરાનની સૈન્ય ક્ષમતાને નિયંત્રિત કરવા માટે કાર્યવાહી કરી રહ્યું હોવાનું જણાવે છે.
5 ઈરાની ઓઈલ ટેન્કરોને નુકસાન
આ સંઘર્ષનો સૌથી ગંભીર ભાગ ઈરાનના તેલ ઉદ્યોગ સાથે જોડાયેલો છે. અહેવાલ મુજબ અમેરિકી કાર્યવાહીમાં ઈરાનના પાંચ ઓઈલ ટેન્કરોને નુકસાન પહોંચ્યું અથવા તેઓ તબાહ થયા હોવાના દાવા કરવામાં આવ્યા છે. જો ઈરાનના ઓઈલ પરિવહનને સતત નિશાન બનાવવામાં આવશે તો તેની અસર આંતરરાષ્ટ્રીય તેલ બજાર પર પડી શકે છે.ઈરાન વિશ્વના મહત્વપૂર્ણ તેલ ઉત્પાદક દેશોમાં સામેલ છે અને તેની નિકાસ વ્યવસ્થાને અસર થવાથી વૈશ્વિક સપ્લાયમાં અસ્થિરતા આવી શકે છે. ખાસ કરીને હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં તણાવ વધે તો ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં મોટો ઉછાળો આવવાની શક્યતા રહે છે.
ખારગ આઈલેન્ડ પણ બન્યું નિશાન
ઈરાનનું ખારગ આઈલેન્ડ તેના તેલ નિકાસ માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. અહીંથી ઈરાનના મોટા પ્રમાણમાં ક્રૂડ ઓઈલની નિકાસ થાય છે. અહેવાલ અનુસાર ખારગ વિસ્તારમાં હુમલા બાદ આગ અને ધુમાડાના દૃશ્યો સામે આવ્યા છે.ખારગને નુકસાન થવાથી ઈરાનની તેલ નિકાસ ક્ષમતા પર સીધી અસર પડી શકે છે. આ કારણે આ હુમલાને માત્ર સૈન્ય કાર્યવાહી તરીકે નહીં પરંતુ ઈરાનની આર્થિક અને ઊર્જા વ્યવસ્થા પર દબાણ લાવવાના પ્રયાસ તરીકે પણ જોવામાં આવી રહ્યો છે.
મધ્યપૂર્વના તેલ પુરવઠા પર સંકટનું જોખમ
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેની આ ‘તેલની જંગ’ લાંબી ચાલે તો તેની અસર બંને દેશો સુધી મર્યાદિત નહીં રહે. મધ્ય પૂર્વમાંથી વિશ્વના મોટા પ્રમાણમાં ક્રૂડ ઓઈલનો પુરવઠો થાય છે. જો તેલના જહાજોની અવરજવર જોખમમાં આવે અથવા મહત્વપૂર્ણ નિકાસ કેન્દ્રોને નુકસાન થાય તો વૈશ્વિક બજારમાં તેલના ભાવ ઝડપથી વધી શકે છે.હાલ અમેરિકા અને ઈરાન બંને તરફથી એકબીજા સામે આક્રમક નિવેદનો અને સૈન્ય કાર્યવાહી ચાલુ છે. ઈરાન દ્વારા અમેરિકી જહાજો પર ફરી હુમલો અને ઈરાનના ઓઈલ ટેન્કરો તથા ખારગ વિસ્તારમાં થયેલી કથિત કાર્યવાહી બાદ તણાવ વધુ વધી ગયો છે. હવે સમગ્ર વિશ્વની નજર એ પર છે કે આ સંઘર્ષ વધુ વિસ્તરે છે કે બંને દેશો કોઈ રાજદ્વારી રસ્તો શોધે છે.
