દેશમાં સામાન્ય લોકોના રસોડાનું બજેટ ફરી બગડતું જોવા મળી રહ્યું છે. પેટ્રોલ-ડીઝલ અને ખાંડના ભાવ બાદ હવે ડુંગળીના ભાવમાં પણ મોટો વધારો થયો છે. છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી દેશના અનેક શહેરોમાં ડુંગળીના ભાવ ઝડપથી વધી રહ્યા છે. કેટલીક જગ્યાએ તો રિટેલ બજારમાં એક કિલો ડુંગળીનો ભાવ રૂ. 80 સુધી પહોંચી ગયો છે. શ્રાવણ મહિનામાં ડુંગળીની માંગમાં ઘટાડો અને બજારમાં પૂરતી આવકને કારણે થોડા સમય સુધી ભાવ પર નિયંત્રણ રહ્યું હતું. જોકે હવે સ્થિતિ બદલાઈ રહી છે. નાસિકમાંથી આવતો જૂનો સ્ટોક ઘટી રહ્યો છે અને અનેક મંડીઓમાં ડુંગળીની આવક ઓછી થઈ છે. તેની સીધી અસર જથ્થાબંધ અને છૂટક બંને બજારોમાં જોવા મળી રહી છે. જોકે જથ્થાબંધ બજારમાં ભાવમાં વધારો મર્યાદિત હોવાનું સામે આવી રહ્યું છે, પરંતુ રિટેલ બજારમાં ગ્રાહકો પાસેથી વેપારીઓ વધુ ભાવ વસૂલી રહ્યા હોવાની ફરિયાદો પણ છે. પરિણામે દેશના અલગ-અલગ રાજ્યોમાં ડુંગળીના ભાવમાં મોટો તફાવત જોવા મળી રહ્યો છે.
દિલ્હી-એનસીઆર વિસ્તારમાં રિટેલ બજારમાં ડુંગળીનો ભાવ હાલમાં આશરે રૂ. 50થી રૂ. 55 પ્રતિ કિલો છે. જોકે ખુલ્લા બજારમાં કેટલીક જગ્યાએ ડુંગળી રૂ. 60થી રૂ. 70 પ્રતિ કિલો સુધી વેચાઈ રહી છે. દેશના કેટલાક અન્ય રાજ્યોમાં સ્થિતિ આનાથી પણ ગંભીર છે. કેટલીક જગ્યાએ ડુંગળીનો ભાવ રૂ. 80 પ્રતિ કિલો સુધી પહોંચી ગયો છે. એટલે કે થોડા દિવસ પહેલાં સામાન્ય ભાવે મળતી ડુંગળી હવે અનેક પરિવારોના માસિક બજેટને અસર કરી રહી છે.
કાનપુરની ચકરપુર મંડીમાં ડુંગળીની આવકમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે. અગાઉ અહીં દરરોજ આશરે 6.50 લાખ કિલો ડુંગળી આવતી હતી. હવે આ આવક ઘટીને લગભગ 5 લાખ કિલો રહી ગઈ છે. આવકમાં લગભગ 1.50 લાખ કિલોનો ઘટાડો થતાં જથ્થાબંધ બજારમાં ડુંગળીના ભાવમાં પણ વધારો થયો છે. હાલમાં અહીં ડુંગળીનો ભાવ રૂ. 42થી રૂ. 45 પ્રતિ કિલો સુધી પહોંચી ગયો છે. થોડા દિવસ પહેલાં આ જ ડુંગળી રૂ. 35થી રૂ. 40 પ્રતિ કિલોના ભાવે મળી રહી હતી. મંડીના વેપારીઓના જણાવ્યા પ્રમાણે છેલ્લા ત્રણ દિવસમાં જ ડુંગળીના ભાવમાં લગભગ રૂ. 10 પ્રતિ કિલો સુધીનો વધારો થયો છે. આવકમાં વધુ ઘટાડો થશે તો આગામી દિવસોમાં ભાવમાં વધુ તેજી આવી શકે છે. કાનપુરથી પૂર્વાંચલના અનેક જિલ્લાઓમાં ડુંગળીનો પુરવઠો પહોંચાડવામાં આવે છે. તેથી અહીં આવકમાં ઘટાડાની અસર આસપાસના વિસ્તારોમાં પણ જોવા મળી શકે છે. કાનપુર અને તેની આસપાસના જિલ્લાઓમાં જ દરરોજ મોટી માત્રામાં ડુંગળીનો વપરાશ થાય છે.
ડુંગળીના ભાવ વધવા પાછળનું એક મોટું કારણ નાસિકમાંથી મળતા જૂના સ્ટોકમાં ઘટાડો હોવાનું માનવામાં આવી રહ્યું છે. લાંબા સમયથી બજારમાં રહેલા જૂના સ્ટોકની ઉપલબ્ધતા હવે ઓછી થઈ રહી છે. બીજી તરફ નવા પાકની પૂરતી આવક શરૂ થવામાં હજુ સમય છે. આ કારણે હાલ બજારમાં ઉપલબ્ધ ડુંગળીના જથ્થા પર દબાણ વધી રહ્યું છે. જ્યારે આવક ઘટે અને માંગ જળવાઈ રહે ત્યારે સામાન્ય રીતે ભાવ વધવાની શક્યતા રહે છે. હાલ ડુંગળીના બજારમાં પણ આવી જ સ્થિતિ જોવા મળી રહી છે.
નાસિકમાંથી જૂના સ્ટોકની આવક ઘટતાં હવે મધ્ય પ્રદેશના શિવપુરી અને રાજસ્થાનના અલવર જેવા વિસ્તારોમાંથી ડુંગળી ટ્રકો મારફતે મર્યાદિત માત્રામાં લાવવામાં આવી રહી છે. પરંતુ આ સપ્લાય હાલની જરૂરિયાતની સરખામણીમાં પૂરતો નથી. નવા પાકની આવક વધે ત્યાં સુધી બજારમાં ભાવ ઊંચા રહેવાની શક્યતા વેપારીઓ વ્યક્ત કરી રહ્યા છે. આગ્રાની સિકંદરા મંડીમાં હાલમાં નાસિકથી દરરોજ આશરે 15 ટ્રક ડુંગળી આવી રહી છે. આ લગભગ 3 લાખ કિલો જેટલો જથ્થો છે. અહીં હાલમાં ડુંગળીનો જથ્થાબંધ ભાવ આશરે રૂ. 40 પ્રતિ કિલો છે. વેપારીઓનું કહેવું છે કે આગામી અઠવાડિયાથી ડુંગળીની માંગમાં વધારો થયો તો ભાવમાં વધુ વધારો થઈ શકે છે. એટલે હાલ જે ભાવ જોવા મળી રહ્યા છે તે લાંબા સમય સુધી સ્થિર રહેશે તેની કોઈ ખાતરી નથી.
ડુંગળીના વધતા ભાવની સૌથી મોટી અસર પશ્ચિમ બંગાળમાં જોવા મળી રહી છે. આશરે બે અઠવાડિયા પહેલાં અહીં ડુંગળી રૂ. 30થી રૂ. 35 પ્રતિ કિલોના ભાવે વેચાતી હતી. હવે તેનો ભાવ વધીને રૂ. 70થી રૂ. 80 પ્રતિ કિલો સુધી પહોંચી ગયો છે. એટલે માત્ર બે અઠવાડિયામાં જ કેટલાક બજારોમાં ડુંગળીના ભાવ બમણાથી પણ વધારે થઈ ગયા છે. આટલા મોટા વધારાથી સામાન્ય ગ્રાહકોનું બજેટ ખોરવાઈ રહ્યું છે. રાજસ્થાનમાં ડુંગળીના ભાવમાં સતત વધારો જોવા મળી રહ્યો છે. અહીં હાલમાં ડુંગળીનો ભાવ આશરે રૂ. 50 પ્રતિ કિલો સુધી પહોંચી ગયો છે. જમ્મુમાં 15 દિવસમાં રૂ. 20થી રૂ. 25નો વધારો જમ્મુમાં પણ ડુંગળી મોંઘી થઈ છે. અહીં હાલમાં એક કિલો ડુંગળીનો ભાવ આશરે રૂ. 60 છે. ખાસ વાત એ છે કે છેલ્લા 15 દિવસમાં ડુંગળીના ભાવમાં રૂ. 20થી રૂ. 25 પ્રતિ કિલો સુધીનો વધારો થયો છે. અર્થાત થોડા જ દિવસોમાં ડુંગળીના ભાવમાં થયેલા વધારાની સીધી અસર સામાન્ય લોકોના ઘરખર્ચ પર પડી રહી છે.
દેહરાદૂન મંડીમાં ડુંગળીનો ભાવ હાલમાં આશરે રૂ. 60 પ્રતિ કિલો છે. હરિદ્વારની જ્વાલાપુર મંડીમાં ડુંગળી રૂ. 50 પ્રતિ કિલોના ભાવે વેચાઈ રહી છે. હલ્દવાની મંડીમાં ડુંગળીનો ભાવ રૂ. 46થી રૂ. 50 પ્રતિ કિલો વચ્ચે છે. જ્યારે ઉધમ સિંહ નગરની રૂદ્રપુર મંડીમાં ભાવ પ્રમાણમાં ઓછો છે અને ડુંગળી રૂ. 35થી રૂ. 40 પ્રતિ કિલોના ભાવે વેચાઈ રહી છે. પટનામાં પણ ડુંગળીના ભાવમાં વધારો જોવા મળી રહ્યો છે. મીઠાપુર અને બજાર સમિતિ વિસ્તારમાં શુક્રવારે ડુંગળી આશરે રૂ. 55 પ્રતિ કિલોના ભાવે વેચાઈ હતી. ઝારખંડની રાજધાની રાંચીમાં રિટેલ બજારમાં ડુંગળી રૂ. 55થી રૂ. 60 પ્રતિ કિલો સુધી વેચાઈ રહી છે. એટલે ઉત્તર અને પૂર્વ ભારતના અનેક શહેરોમાં ડુંગળીના ભાવ હાલમાં સામાન્ય સ્તર કરતાં નોંધપાત્ર ઊંચા છે.
હિમાચલ પ્રદેશમાં ડુંગળીનો સરેરાશ ભાવ આશરે રૂ. 60 પ્રતિ કિલો હોવાનું સામે આવ્યું છે. બીજી તરફ મધ્ય પ્રદેશની મંડીઓમાં ઘરેલુ વપરાશ માટેની સામાન્ય ડુંગળી આશરે રૂ. 40 પ્રતિ કિલોના ભાવે વેચાઈ રહી છે. આ રીતે દેશના અલગ-અલગ ભાગોમાં ડુંગળીના ભાવમાં મોટો તફાવત જોવા મળી રહ્યો છે. જ્યાં સપ્લાય સારી છે ત્યાં ભાવ પ્રમાણમાં નિયંત્રણમાં છે, જ્યારે આવક ઘટી છે ત્યાં ભાવમાં ઝડપથી વધારો થઈ રહ્યો છે.
હાલ ડુંગળીના ભાવમાં વધારો થવા પાછળ સૌથી મોટું કારણ બજારમાં આવકમાં ઘટાડો માનવામાં આવી રહ્યું છે. નાસિકનો જૂનો સ્ટોક ઘટી રહ્યો છે અને અન્ય રાજ્યોમાંથી પણ મર્યાદિત માત્રામાં ડુંગળી આવી રહી છે. જો નવા પાકની આવક ઝડપથી શરૂ નહીં થાય અને બજારમાં માંગ વધશે તો આગામી દિવસોમાં ભાવ વધુ વધી શકે છે. બીજી તરફ નવા પાકની આવક મોટા પ્રમાણમાં શરૂ થઈ જાય તો ભાવમાં રાહત મળવાની શક્યતા છે. સરકાર દ્વારા ભાવને નિયંત્રણમાં રાખવા માટે કરવામાં આવતા પ્રયાસો છતાં હાલમાં અનેક શહેરોમાં ગ્રાહકોને મોંઘી ડુંગળી ખરીદવી પડી રહી છે. ખાસ કરીને રિટેલ બજારમાં જથ્થાબંધ ભાવની સરખામણીમાં વધુ ભાવ વસૂલવામાં આવતા હોવાના કારણે ગ્રાહકો પર વધારાનો બોજ પડી રહ્યો છે. ડુંગળી ભારતીય રસોડામાં સૌથી વધુ ઉપયોગમાં લેવાતી શાકભાજીમાંની એક છે. તેથી તેના ભાવમાં થોડો વધારો પણ સામાન્ય પરિવારોના માસિક બજેટ પર અસર કરે છે. હાલ કેટલાક વિસ્તારોમાં કિલોના રૂ. 80 સુધી પહોંચેલા ભાવને કારણે આગામી દિવસોમાં સરકાર અને બજાર બંનેની નજર ડુંગળીની નવી આવક પર રહેશે.
