રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS)ના સરસંઘચાલક મોહન ભાગવત હાલમાં અમેરિકાના પ્રવાસે છે. સંઘની સ્થાપનાના 100 વર્ષ પૂર્ણ થવાના અવસરે આયોજિત વૈશ્વિક સંપર્ક અને આઉટરીચ કાર્યક્રમોના ભાગરૂપે તેમનો અમેરિકાનો આ પ્રવાસ ખાસ મહત્વ ધરાવે છે. આ દરમિયાન મોહન ભાગવતે ન્યૂયોર્ક સ્થિત ઇસ્કોન મંદિરની મુલાકાત લીધી હતી અને ત્યાં વિશ્વમાં વધી રહેલા ટકરાવ, મતભેદો અને વિરોધાભાસો વચ્ચે એકતાનો મહત્વપૂર્ણ સંદેશ આપ્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે દુનિયામાં લોકોના વિચારો, કાર્યપદ્ધતિઓ અને જવાબદારીઓ અલગ હોઈ શકે છે, પરંતુ ‘કૃષ્ણ ચેતના’ એવી શક્તિ છે, જે તમામ લોકોને એકબીજા સાથે જોડવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
મોહન ભાગવતે પોતાના સંબોધનમાં જણાવ્યું હતું કે આજની દુનિયા અનેક પ્રકારના સંઘર્ષો અને વિરોધાભાસોથી ઘેરાયેલી છે. વિવિધ દેશો, સમાજો અને સમુદાયો વચ્ચે અલગ-અલગ મુદ્દાઓને લઈને મતભેદો જોવા મળે છે. આવી સ્થિતિમાં લોકોને એકબીજાથી દૂર કરનારા મુદ્દાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાને બદલે, તેમને જોડતા મૂળભૂત તત્વોને સમજવાની જરૂર છે. તેમના મતે, શ્રીકૃષ્ણની ચેતના અને તેમના ઉપદેશો લોકોને એ સમજ આપે છે કે બહારથી ભલે આપણે અલગ દેખાતા હોઈએ, પરંતુ મૂળભૂત સ્તરે આપણે બધા એક જ વિશાળ માનવીય અને આધ્યાત્મિક સંબંધનો ભાગ છીએ.
ભાગવતે જણાવ્યું કે દુનિયામાં દરેક વ્યક્તિની ભૂમિકા અને કામ કરવાની રીત અલગ હોઈ શકે છે. કોઈ વ્યક્તિ એક ક્ષેત્રમાં કામ કરે છે તો બીજી વ્યક્તિ અલગ જવાબદારી સંભાળે છે. કોઈના વિચારો જુદા હોઈ શકે છે અને કોઈની કાર્યપદ્ધતિ અલગ હોઈ શકે છે. છતાં, જો તમામ લોકો પોતાના અંતિમ અને સામૂહિક હેતુને સમજી લે તો એકબીજા સાથે સહકાર પૂર્વક આગળ વધવું વધુ સરળ બની શકે છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે કૃષ્ણ ચેતના લોકોને એ સમજાવે છે કે વિવિધતા હોવા છતાં એકતા શક્ય છે.પોતાની વાતને વધુ સરળ રીતે સમજાવવા માટે મોહન ભાગવતે એક કંપનીનું ઉદાહરણ આપ્યું હતું. તેમણે કહ્યું કે કોઈ કંપનીમાં માલિક હોય છે, CEO હોય છે, ડિરેક્ટરો હોય છે અને અનેક કર્મચારીઓ પણ હોય છે.
દરેક વ્યક્તિની જવાબદારી અલગ હોય છે અને તેમની કામગીરી પણ જુદી હોય છે. કોઈ વ્યક્તિ કંપની માટે નિર્ણયો લે છે, કોઈ વ્યવસ્થાપન સંભાળે છે અને કોઈ પોતાના નિર્ધારિત કાર્યને પૂર્ણ કરે છે. પરંતુ આ તમામ લોકોનો અંતિમ હેતુ એક જ હોય છે,સંસ્થાના નિર્ધારિત લક્ષ્યને સફળ બનાવવાનો.તેમણે કહ્યું કે જો કંપનીમાં કામ કરતા તમામ લોકોને એ સ્પષ્ટ સમજ હોય કે તેઓ બધા એક જ હેતુ માટે કામ કરી રહ્યા છે, તો તેમની વચ્ચેનો સમન્વય વધુ સારો બની શકે છે. પરિણામે કામ વધુ ઝડપથી અને અસરકારક રીતે આગળ વધી શકે છે. આ જ વાત સમગ્ર વિશ્વ અને સમાજ માટે પણ લાગુ પડે છે. લોકોના કામ અને જવાબદારીઓ અલગ હોઈ શકે, પરંતુ જો તેઓ પોતાના સામૂહિક હેતુ અને પરસ્પર જોડાણને સમજી શકે તો અનેક પ્રકારના ટકરાવો અને ગેરસમજણો ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે.
મોહન ભાગવતે જણાવ્યું કે RSS પણ પોતાની 100મી વર્ષગાંઠ ઉજવી રહ્યું છે અને સંઘ સમાજમાં આ પ્રકારની એકતાની ભાવનાને મજબૂત બનાવવાનો પ્રયાસ કરે છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, લોકો અલગ-અલગ ક્ષેત્રોમાં કામ કરતા હોવા છતાં એકબીજા સાથે જોડાયેલા છે અને સમાજના સર્વાંગી હિત માટે પરસ્પર સમજણ અને સહકાર જરૂરી છે. તેમણે કૃષ્ણ ચેતનાને એવી વિચારધારા તરીકે રજૂ કરી, જે વ્યક્તિને પોતાની અલગ ઓળખ અને ભૂમિકાથી આગળ વધીને મોટા સામૂહિક સંબંધને સમજવામાં મદદ કરે છે.ન્યૂયોર્કના ઇસ્કોન મંદિરમાં પોતાના સંબોધન દરમિયાન ભાગવતે કહ્યું કે દુનિયામાં કાર્ય કરવાની રીતો અલગ હોઈ શકે છે, પરંતુ મૂળ હેતુને સમજવાથી લોકો વચ્ચે જોડાણ મજબૂત થઈ શકે છે. તેમના મતે, વ્યક્તિએ જે પણ કાર્ય કરવું હોય તેમાં એ સમજવું જરૂરી છે કે તેનો સંબંધ માત્ર વ્યક્તિગત લાભ સાથે નહીં, પરંતુ વિશાળ સમાજ અને માનવતાની વ્યવસ્થા સાથે પણ જોડાયેલો છે.
આ વિચારધારા દ્વારા લોકો વચ્ચે એકતાની ભાવના વધુ મજબૂત થઈ શકે છે.મોહન ભાગવતનો અમેરિકાનો આ પ્રવાસ RSSના 100 વર્ષ પૂર્ણ થવાના અવસરે યોજાઈ રહેલા વૈશ્વિક સંપર્ક કાર્યક્રમોના સંદર્ભમાં પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે. ન્યૂયોર્કમાં તેમનો મોટો કાર્યક્રમ પણ યોજાવાનો હતો, જેને ‘Universal Oneness Celebration’ તરીકે ઓળખવામાં આવ્યો હતો. આ કાર્યક્રમને લઈને અમેરિકામાં ચર્ચા અને રાજકીય વિવાદ પણ જોવા મળ્યો હતો, જ્યારે આયોજકોએ તેને એકતા, સંવાદ અને વિવિધ સમુદાયો વચ્ચે સમજણ વધારવાના હેતુ સાથે જોડાયેલો કાર્યક્રમ ગણાવ્યો હતો.
ઇસ્કોન મંદિરની મુલાકાત દરમિયાન મોહન ભાગવતે માત્ર સંબોધન જ કર્યું નહોતું, પરંતુ ન્યૂયોર્ક શહેરમાં જરૂરિયાતમંદ અને બેઘર લોકોની મદદ માટે ચાલી રહેલી ખાદ્ય વિતરણ પ્રવૃત્તિમાં પણ ભાગ લીધો હતો. અહેવાલ મુજબ, તેમણે ન્યૂયોર્કના 26 સેકન્ડ એવન્યૂ વિસ્તારમાં યોજાયેલા આ સેવા કાર્યક્રમમાં હાજરી આપી હતી. આ પ્રવૃત્તિ દ્વારા શહેરમાં બેઘર અને જરૂરિયાતમંદ લોકોને ભોજન પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે.આ સેવા પ્રવૃત્તિમાં ભાગ લઈને ભાગવતે સમાજસેવા અને માનવીય સહકારનો સંદેશ પણ આપ્યો હતો. ઇસ્કોન મંદિર સાથે જોડાયેલા કાર્યક્રમમાં તેમની હાજરીએ તેમના સંબોધનમાં આપવામાં આવેલા એકતાના સંદેશને વ્યવહારિક રૂપે પણ રજૂ કર્યો હતો. વિશ્વમાં મતભેદો અને સંઘર્ષોની ચર્ચા વચ્ચે જરૂરિયાતમંદ લોકોની મદદ માટે કરવામાં આવતી સેવાકીય પ્રવૃત્તિઓ સમાજને જોડવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી શકે છે—એવો સંદેશ આ મુલાકાત દ્વારા પણ સામે આવ્યો.
સંબોધનના અંતે RSS પ્રમુખે ઇસ્કોન મંદિરના આયોજકો અને ઉપસ્થિત લોકોનો તેમના ઉષ્માભર્યા સ્વાગત માટે આભાર વ્યક્ત કર્યો હતો. તેમણે ફરી એક વખત ભાર મૂક્યો કે બહારથી દેખાતી વિવિધતા અને અલગ ઓળખ વચ્ચે પણ લોકો એકબીજા સાથે જોડાયેલા છે. દુનિયાને આજે વધુ ટકરાવ નહીં, પરંતુ એકબીજાને સમજવાની અને જોડાવાની જરૂર છે.મોહન ભાગવતના ન્યૂયોર્કના સંદેશનો મુખ્ય સાર એ રહ્યો કે વિચાર, ભાષા, કાર્ય અને જવાબદારીઓમાં વિવિધતા હોવા છતાં માનવ સમાજને એક સામૂહિક ચેતના સાથે જોડવાની જરૂર છે. તેમના જણાવ્યા પ્રમાણે, શ્રીકૃષ્ણની ચેતના લોકોને આ જ એકતાનો માર્ગ બતાવે છે. જ્યારે દુનિયા અનેક પ્રકારના સંઘર્ષો, રાજકીય મતભેદો અને સામાજિક વિરોધાભાસોનો સામનો કરી રહી છે, ત્યારે પરસ્પર જોડાણ, સહકાર અને એકતાનો સંદેશ વધુ મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે.
આ રીતે અમેરિકાના પ્રવાસ દરમિયાન ન્યૂયોર્કના ઇસ્કોન મંદિરમાં મોહન ભાગવતે આધ્યાત્મિકતા સાથે સામાજિક એકતાનો સંદેશ આપ્યો. તેમણે જણાવ્યું કે લોકોની ભૂમિકાઓ ભલે અલગ હોય, પરંતુ જો દરેક વ્યક્તિ મોટા અને સામૂહિક હેતુને સમજે તો સહકાર વધુ મજબૂત બની શકે છે. તેમના શબ્દોમાં, ટકરાવોથી ભરેલી દુનિયામાં ‘કૃષ્ણ ચેતના’ લોકોને એકબીજાની નજીક લાવી શકે છે અને એ સમજાવી શકે છે કે આખરે આપણે બધા એકબીજા સાથે જોડાયેલા છીએ.
