રાજસ્થાનની રાજનીતિમાં ફરી એકવાર કોંગ્રેસના આંતરિક મતભેદો ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવ્યા છે.પૂર્વ મુખ્યમંત્રી અશોક ગેહલોત અને કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા સચિન પાયલટ વચ્ચેના વર્ષો જૂના રાજકીય મતભેદો ફરી સપાટી પર આવતા ભાજપે કોંગ્રેસ પર આકરા પ્રહાર કર્યા છે. ભાજપના નેતાઓએ દાવો કર્યો છે કે કોંગ્રેસ હજુ પણ આંતરિક ગૃહકલહમાંથી બહાર આવી શકી નથી અને ગેહલોત આજે પણ સચિન પાયલટને સમકક્ષ નેતા તરીકે નહીં પરંતુ “બાળક” તરીકે જ જુએ છે.
તાજેતરમાં અશોક ગેહલોતે 2020 દરમિયાન સર્જાયેલા રાજસ્થાનના રાજકીય સંકટ અને કોંગ્રેસની અંદરની બળવાખોરી અંગે નિવેદન આપતાં ફરીથી સચિન પાયલટનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. ગેહલોતે કહ્યું હતું કે જો કોઈ ભૂલ થઈ હોય તો તેને સ્વીકારવી જોઈએ અને સત્યનો સ્વીકાર કરવો જોઈએ. તેમણે સંકેત આપ્યો હતો કે 2020ની ઘટનામાં થયેલી ભૂલોને લઈને હજુ પણ કેટલાક સવાલો અનઉત્તરિત છે.
ગેહલોતના આ નિવેદન બાદ ભાજપે કોંગ્રેસને ઘેરવાની તક ઝડપી લીધી. ભાજપના પ્રદેશ અધ્યક્ષ અને અન્ય નેતાઓએ જણાવ્યું કે ગેહલોતના નિવેદનોથી સ્પષ્ટ થાય છે કે કોંગ્રેસમાં હજુ પણ જૂથવાદ અને નેતૃત્વનો સંઘર્ષ ચાલુ છે. ભાજપના નેતા મદન રાઠોડે કટાક્ષ કરતાં કહ્યું કે ગેહલોત આજે પણ સચિન પાયલટને બાળકની જેમ જ વર્તે છે, જે કોંગ્રેસની આંતરિક માનસિકતા અને નેતૃત્વની સમસ્યાને ઉજાગર કરે છે.
2020ના બળવા પછી સતત ચર્ચામાં રહ્યો વિવાદ
રાજસ્થાન કોંગ્રેસમાં ગેહલોત અને પાયલટ વચ્ચેનો વિવાદ કોઈ નવો નથી. વર્ષ 2020માં સચિન પાયલટ અને તેમના સમર્થક ધારાસભ્યોએ ગેહલોત સરકાર સામે બળવો કર્યો હતો, જેના કારણે રાજ્યમાં રાજકીય સંકટ ઊભું થયું હતું. તે સમયે પાયલટે દાવો કર્યો હતો કે સરકાર પાસે બહુમતી નથી, જ્યારે ગેહલોતે આને કોંગ્રેસ વિરુદ્ધનું ષડયંત્ર ગણાવ્યું હતું. બાદમાં કોંગ્રેસ હાઈકમાન્ડની મધ્યસ્થતા પછી બંને પક્ષો વચ્ચે સમાધાન થયું હતું. ઘટનાના કારણે સચિન પાયલટને ઉપમુખમંત્રી અને પ્રદેશ કોંગ્રેસ પ્રમુખના પદ પરથી હટાવવામાં આવ્યા હતા. ત્યારથી બંને નેતાઓ વચ્ચે સમયાંતરે તણાવ,સમાધાનના સંકેતો જોવા મળતા રહ્યા છે.
ગેહલોતે ફરી જૂના ઘા તાજા કર્યા
તાજેતરમાં ગેહલોતે મીડિયા સાથે વાતચીત દરમિયાન કહ્યું કે માણસથી ભૂલો થાય છે અને જો ભૂલ થઈ હોય તો તેને સ્વીકારવી જોઈએ. તેમણે સંકેત આપ્યો કે 2020ની ઘટના દરમિયાન થયેલી ભૂલોનો સ્વીકાર કરવાથી પાર્ટી વધુ મજબૂત બની શકી હોત. આ નિવેદનને રાજકીય વર્તુળોમાં સીધા સચિન પાયલટને નિશાન બનાવતું ગણાવવામાં આવ્યું.રાજકીય વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે ગેહલોતના નિવેદનો એવા સમયે આવ્યા છે જ્યારે રાજસ્થાન કોંગ્રેસમાં સંગઠનાત્મક ફેરફારો અને નવા નેતૃત્વ અંગે ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે. કેટલાક અહેવાલોમાં એવી અટકળો પણ વ્યક્ત થઈ રહી છે કે સચિન પાયલટને ભવિષ્યમાં વધુ મોટી જવાબદારી મળી શકે છે.
ભાજપે કોંગ્રેસને આપી નસીહત
ભાજપના નેતાઓએ કહ્યું કે કોંગ્રેસે પોતાના આંતરિક વિવાદોનો અંત લાવવો જોઈએ. તેમનો દાવો છે કે એક તરફ કોંગ્રેસ એકતા અને સંગઠનની વાત કરે છે, જ્યારે બીજી તરફ તેના મોટા નેતાઓ એકબીજા સામે જાહેરમાં નિવેદનો આપી રહ્યા છે. ભાજપે કહ્યું કે જો કોંગ્રેસ ખરેખર મજબૂત બનવા માંગે છે તો તેને જૂના મતભેદોને ભૂલીને નવી પેઢીના નેતાઓને યોગ્ય સન્માન આપવું પડશે.ભાજપના પ્રવક્તાઓએ વધુમાં જણાવ્યું કે ગેહલોત અને પાયલટ વચ્ચેનો મતભેદ માત્ર વ્યક્તિગત નહીં પરંતુ કોંગ્રેસના નેતૃત્વ સંકટનું પ્રતીક બની ગયો છે. તેમના અનુસાર, આવા વિવાદો કોંગ્રેસના કાર્યકરોમાં ગેરસમજ અને નિરાશા પેદા કરે છે.
સમાધાનના પ્રયાસો છતાં ફરી ચર્ચા
રસપ્રદ બાબત એ છે કે છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં ગેહલોત અને પાયલટ વચ્ચે સંબંધોમાં સુધારાના સંકેતો પણ જોવા મળ્યા હતા. રાજેશ પાયલટની પુણ્યતિથિ જેવા કાર્યક્રમોમાં બંને નેતાઓ એકસાથે દેખાયા હતા અને જાહેરમાં એકતા દર્શાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. ગેહલોતે તો એક પ્રસંગે કહ્યું હતું કે “અમે ક્યારેય એકબીજાથી દૂર નહોતા,” જ્યારે પાયલટે પણ ભૂતકાળને પાછળ છોડીને આગળ વધવાની વાત કરી હતી.તેમ છતાં નિવેદનો બાદ ફરીથી બંને નેતાઓના સંબંધો અને કોંગ્રેસની આંતરિક સ્થિતિ અંગે ચર્ચાઓ તેજ બની ગઈ છે. રાજકીય નિરીક્ષકો માને છે કે આવનારા સમયમાં રાજસ્થાન કોંગ્રેસમાં નેતૃત્વ અને સંગઠન સંબંધિત નિર્ણયો આ મુદ્દાને વધુ મહત્વપૂર્ણ બનાવી શકે છે.
કોંગ્રેસ માટે પડકારરૂપ સ્થિતિ
રાજસ્થાનમાં કોંગ્રેસ માટે સૌથી મોટો પડકાર પક્ષની આંતરિક એકતા જાળવવાનો છે. ગેહલોત અને પાયલટ બંને રાજ્યના પ્રભાવશાળી નેતાઓ છે અને તેમના સમર્થકોની અલગ રાજકીય શક્તિ છે. આવી સ્થિતિમાં જાહેર નિવેદનો અને જૂના વિવાદોને ફરી જીવંત કરવાથી પક્ષની રાજકીય વ્યૂહરચના પર અસર પડી શકે છે.રાજકીય વર્તુળોમાં હવે નજર એ બાબત પર છે કે કોંગ્રેસ હાઈકમાન્ડ આ મુદ્દે શું વલણ અપનાવે છે.
ગેહલોત-પાયલટ વચ્ચે ચાલી રહેલી ખેંચતાણને કઈ રીતે સંભાળે છે. બીજી તરફ ભાજપ આ મુદ્દાને કોંગ્રેસ સામે રાજકીય હથિયાર તરીકે ઉપયોગ કરવાની કોશિશ કરી રહી છે.એકંદરે, ગેહલોતના તાજેતરના નિવેદન અને ભાજપના પ્રહારો બાદ રાજસ્થાનની રાજનીતિમાં ફરી એકવાર ગેહલોત-પાયલટ સમીકરણ ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવી ગયું છે. આવનારા દિવસોમાં કોંગ્રેસ આ આંતરિક વિવાદને કેવી રીતે સંભાળે છે તેના પર સૌની નજર રહેશે.
