બંદર અબ્બાસમાં મિસાઈલ અને એરસ્ટ્રાઈકથી ભારે તબાહી, હોર્મુઝ જળમાર્ગ પર ફરી વધ્યું યુદ્ધનું જોખમ
મધ્ય પૂર્વમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો સંઘર્ષ વધુ ઉગ્ર બન્યો છે. અમેરિકા દ્વારા સતત છઠ્ઠી રાતે ઈરાનના વ્યૂહાત્મક વિસ્તારો પર મિસાઈલ અને હવાઈ હુમલાઓ કરવામાં આવ્યા હોવાનું આંતરરાષ્ટ્રીય અહેવાલોમાં જણાવાયું છે. આ વખતે મુખ્ય નિશાન હોર્મુઝ જળમાર્ગ પાસે આવેલું ઈરાનનું મહત્વપૂર્ણ બંદર શહેર બંદર અબ્બાસ રહ્યું, જ્યાં અનેક વિસ્ફોટો થયા અને લશ્કરી તેમજ માળખાકીય સુવિધાઓને નુકસાન પહોંચ્યાના અહેવાલ સામે આવ્યા છે.
અમેરિકી સૈન્યના હુમલાઓ બાદ ઈરાનમાં અનેક વિસ્તારોમાં એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ સક્રિય કરવામાં આવી હતી. જો કે સ્થાનિક મીડિયા મુજબ બંદર અબ્બાસ ઉપરાંત અન્ય કેટલાક વિસ્તારોમાં પણ ધડાકાઓના અવાજો સંભળાયા હતા. હુમલાઓ બાદ સમગ્ર વિસ્તારમાં તણાવ વધી ગયો છે અને બંને દેશો વચ્ચે સીધી ટક્કરની આશંકા વધુ મજબૂત બની છે.
બંદર અબ્બાસ કેમ છે એટલું મહત્વનું?
બંદર અબ્બાસ ઈરાનનું સૌથી મહત્વપૂર્ણ વ્યાપારી અને નૌકાદળનું બંદર માનવામાં આવે છે. હોર્મુઝ જળમાર્ગની નજીક આવેલું આ શહેર ઈરાનની નૌકાકીય ક્ષમતા અને તેલ નિકાસ માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. અહીં ઈરાનની રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડની નૌકાદળ સુવિધાઓ પણ આવેલી હોવાનું માનવામાં આવે છે.આ જ કારણસર અમેરિકા છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી વિસ્તારને વ્યૂહાત્મક રીતે નિશાન બનાવી રહ્યું છે. અહેવાલો મુજબ કેટલાક પુલો, લોજિસ્ટિક માર્ગો અને લશ્કરી પુરવઠા સાથે જોડાયેલા માળખાઓ પર હુમલા કરવામાં આવ્યા હતા જેથી ઈરાનની સૈન્ય ક્ષમતાને નબળી પાડવામાં આવે.
સતત છ દિવસથી હુમલાઓ
તાજેતરના હુમલાઓ કોઈ એકલદોકલ કાર્યવાહી નથી. અમેરિકા છેલ્લા ઘણા દિવસોથી ઈરાનના વિવિધ વિસ્તારોમાં સતત સૈન્ય કાર્યવાહી કરી રહ્યું છે. અગાઉના હુમલાઓમાં મિસાઈલ સ્ટોરેજ, ડ્રોન બેઝ, એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ, નૌકાદળના ઠેકાણા અને અન્ય વ્યૂહાત્મક લક્ષ્યોને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા હોવાનું અમેરિકી અધિકારીઓએ જણાવ્યું છે.છઠ્ઠી રાતના હુમલા પછી સ્પષ્ટ થયું છે કે અમેરિકી અભિયાન હવે વધુ વ્યાપક બની રહ્યું છે અને માત્ર લશ્કરી મથકો સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ પુરવઠા અને પરિવહન માળખાને પણ અસર પહોંચાડવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે.
ઈરાનનો દાવો , ભારે નુકસાન
ઈરાનના સરકારી માધ્યમોના જણાવ્યા મુજબ હુમલાઓમાં અનેક વિસ્તારોમાં નુકસાન થયું છે. કેટલાક વિસ્તારોમાં વીજ પુરવઠો પ્રભાવિત થયો હોવાની પણ માહિતી મળી છે. ઈરાને અમેરિકી હુમલાઓને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાનું ઉલ્લંઘન ગણાવીને કડક વિરોધ નોંધાવ્યો છે.ઈરાની અધિકારીઓએ કહ્યું છે કે દેશ પોતાની સુરક્ષા અને સાર્વભૌમત્વ સાથે કોઈ સમાધાન નહીં કરે અને દરેક હુમલાનો યોગ્ય જવાબ આપવામાં આવશે.
અમેરિકાનો શું દાવો?
અમેરિકી સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (CENTCOM) અનુસાર કાર્યવાહીનો હેતુ ઈરાનની લશ્કરી ક્ષમતાને નબળી પાડવાનો અને હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં વેપારી જહાજોની સુરક્ષા જાળવવાનો છે. અમેરિકાના જણાવ્યા પ્રમાણે તાજેતરના હુમલાઓ એવા લક્ષ્યો સામે કરવામાં આવ્યા છે, જ્યાંથી મિસાઈલ, ડ્રોન અથવા નૌકાકીય હુમલાઓની ક્ષમતા વિકસાવવામાં આવી રહી હતી.
હોર્મુઝ જળમાર્ગ ફરી ચર્ચામાં
હોર્મુઝ જળમાર્ગ વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ સમુદ્રી વેપાર માર્ગોમાંનો એક છે. વિશ્વના મોટા પ્રમાણમાં ક્રૂડ ઓઈલ અને એલએનજીની હેરફેર આ જ માર્ગથી થાય છે.તાજેતરના હુમલાઓ બાદ ફરી એકવાર આ જળમાર્ગની સુરક્ષા અંગે ચિંતા વધી છે. જો તણાવ વધુ વધશે તો વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા પર ગંભીર અસર પડી શકે છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં વધારો થવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
બંને દેશો વચ્ચે વાતચીત પણ ચાલુ
સૈન્ય કાર્યવાહી વચ્ચે રાજદ્વારી પ્રયાસો સંપૂર્ણપણે બંધ થયા નથી. અહેવાલો મુજબ અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે પરોક્ષ રીતે વાતચીતના પ્રયાસો હજુ પણ ચાલુ છે. જોકે મેદાનમાં વધી રહેલા હુમલાઓને કારણે સમાધાનની શક્યતાઓ નબળી પડતી જોવા મળી રહી છે.વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે જો બંને દેશો વચ્ચે જલદી રાજદ્વારી ઉકેલ નહીં આવે તો સમગ્ર પશ્ચિમ એશિયામાં સંઘર્ષ વધુ વિસ્તરી શકે છે.
પડોશી દેશો પણ સતર્ક
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધતા તણાવને ધ્યાનમાં રાખીને ખાડી વિસ્તારના અનેક દેશોએ પોતાની સુરક્ષા વ્યવસ્થા વધુ મજબૂત બનાવી છે. વેપારી જહાજો માટે નવી સુરક્ષા સૂચનાઓ બહાર પાડવામાં આવી રહી છે અને સમુદ્રી માર્ગો પર દેખરેખ વધારવામાં આવી છે.આંતરરાષ્ટ્રીય શિપિંગ કંપનીઓ પણ સ્થિતિ પર નજીકથી નજર રાખી રહી છે કારણ કે હોર્મુઝમાં કોઈપણ વિક્ષેપ વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇનને અસર કરી શકે છે.
વિશ્વભરમાં ચિંતા
સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સહિત અનેક દેશોએ બંને પક્ષોને સંયમ રાખવા અને તાત્કાલિક તણાવ ઘટાડવા અપીલ કરી છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે જો હુમલા અને વળતા હુમલાનો સિલસિલો ચાલુ રહેશે તો સમગ્ર મધ્ય પૂર્વમાં અસ્થિરતા વધી શકે છે. આર્થિક નિષ્ણાતો પણ ચેતવણી આપી રહ્યા છે કે લાંબા સમય સુધી સંઘર્ષ ચાલુ રહેશે તો વૈશ્વિક ઊર્જા બજાર, વેપાર અને પરિવહન પર તેની સીધી અસર જોવા મળી શકે છે.
સ્થિતિ હજુ પણ અત્યંત તંગ
છઠ્ઠી રાતના હુમલાઓ બાદ બંદર અબ્બાસ અને આસપાસના વિસ્તારોમાં સ્થિતિ તંગ છે. બંને દેશો તરફથી કડક નિવેદનો આવી રહ્યા છે અને આગામી દિવસોમાં વધુ સૈન્ય કાર્યવાહી થવાની શક્યતાઓ નકારી શકાય તેમ નથી. વિશ્વભરની નજર હવે આ સંઘર્ષ પર ટકેલી છે, કારણ કે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો આ વધતો ટકરાવ માત્ર બે દેશો પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ તેની અસર વૈશ્વિક રાજનીતિ, તેલ બજાર, સમુદ્રી વેપાર તેમજ આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પર પણ પડી શકે છે. જો કે હાલમાં સ્થિતિ અત્યંત સંવેદનશીલ છે અને રાજદ્વારી પ્રયાસો સફળ થાય છે કે સંઘર્ષ વધુ ગંભીર બને છે, તે આગામી દિવસોમાં સ્પષ્ટ થશે.
