નેપાળમાં 26 ઓગસ્ટે આવેલી વિનાશક ફ્લેશ ફ્લડ બાદ દેશભરમાં બચાવ અને શોધખોળનું મહાઅભિયાન સતત ચાલુ છે. આ ભયાનક આપદાએ અનેક વિસ્તારોમાં ભારે વિનાશ સર્જ્યો છે, નુવાકોટ અને રસુવા જિલ્લાઓમાં આવેલી હાઇડ્રોપાવર યોજનાઓમાં કામ કરતા સેંકડો કર્મચારીઓ અને મજૂરોના ભવિષ્યને લઈને ચિંતા વધી ગઈ છે.ખાસ કરીને અપર ત્રિશૂલી -3A હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટની ટનલમાં સંપર્કવિહોણા થયેલા 42 લોકો સુધી પહોંચવા માટે નેપાળી સેના અને બચાવ ટીમો દિવસ-રાત કામગીરી કરી રહી છે. જો કે નેપાળમાં આવેલા વિનાશક પૂર બાદ રસુવા અને નુવાકોટ જિલ્લાના કુલ નવ હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટમાં 537 મજૂરો અને કર્મચારીઓ લાપતા અથવા સંપર્કવિહોણા હોવાનું અહેવાલમાં જણાવાયું છે. આ પૈકી ત્રિશૂલી-3A પ્રોજેક્ટ સૌથી વધુ ચિંતાનો વિષય બન્યો છે, કારણ કે અહીંની ટનલમાં 42 લોકો સુધી હજુ સુધી સીધો સંપર્ક સ્થાપિત થઈ શક્યો નથી.
ભારે મશીનરી અને નિયંત્રિત બ્લાસ્ટિંગથી બનાવાયો રસ્તો: પૂરથી ભારે નુકસાન પામેલા નુવાકોટ વિસ્તારમાં ટનલ સુધી પહોંચવું બચાવ ટીમો માટે અત્યંત મુશ્કેલ સાબિત થયું હતું. કાટમાળ, કાદવ અને પૂરના કારણે અનેક માર્ગો અવરોધાઈ ગયા હતા. આવી સ્થિતિમાં નેપાળી સેનાના એન્જિનિયરોએ ભારે મશીનરી અને નિયંત્રિત બ્લાસ્ટિંગનો ઉપયોગ કરીને કાટમાળમાં દટાયેલા ટનલના ભાગ સુધી પહોંચવાનો માર્ગ પહોળો કરવાની કામગીરી શરૂ કરી હતી.બચાવ અભિયાનનો મુખ્ય હેતુ 60 મેગાવોટના અપર ત્રિશૂલી-3A હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટમાં સંપર્કવિહોણા થયેલા 42 લોકો સુધી પહોંચવાનો છે. ઇન્ડિપેન્ડન્ટ પાવર પ્રોડ્યુસર્સ એસોસિએશન નેપાળ (IPPAN) અનુસાર, સમગ્ર ઓપરેશન આ લાપતા લોકોના સંભવિત સ્થાન સુધી પહોંચવા પર કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે.
90 સભ્યોની સંયુક્ત રેસ્ક્યૂ ટીમ મેદાને
નેપાળના પ્રધાનમંત્રી કાર્યાલય પાસેથી મળેલી માહિતી મુજબ, ઘટનાસ્થળે 90 સભ્યોની સંયુક્ત બચાવ ટીમ તૈનાત કરવામાં આવી હતી.ભારે પ્રયાસો બાદ ટીમ ટનલના મુખ્ય ઉપરના ભાગ સુધી પહોંચી હતી, જેને ટેક્નિકલ ભાષામાં ‘ક્રાઉન હેડ’ કહેવામાં આવે છે.બચાવકર્મીઓએ એક બનાવેલા અથવા પહોળા કરાયેલા માર્ગ મારફતે દોરડાની મદદથી ટનલની અંદર ઉતરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. અંદર પહોંચ્યા બાદ તેમણે ફસાયેલા લોકો સુધી અવાજ પહોંચાડવા માટે બૂમો પાડી હતી અને સંભવિત બચી ગયેલા લોકો પાસેથી કોઈ પ્રતિસાદ મળે તેની રાહ જોઈ હતી. જોકે, તે સમયે અંદરથી કોઈ જવાબ મળ્યો ન હોવાનું જણાવાયું હતું. આ સ્થિતિએ બચાવ અભિયાનને વધુ પડકારજનક બનાવી દીધું છે.
દરેક મિનિટ મહત્વની, છતાં બચાવકર્મીઓનો પ્રયાસ યથાવત
ટનલમાં ફસાયેલા લોકો સુધી પહોંચવા માટેનો દરેક કલાક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે. ભારે પૂર, કાદવ અને કાટમાળને કારણે ટનલની અંદરની સ્થિતિ અંગે ચોક્કસ માહિતી મેળવવી મુશ્કેલ છે. બચાવ ટીમોને એ પણ ધ્યાનમાં રાખવું પડે છે કે અંદર પાણીનું સ્તર, ઓક્સિજનની ઉપલબ્ધતા અને માળખાની સ્થિતિ કેવી છે.આ કારણે બચાવ કામગીરી અત્યંત સાવધાનીપૂર્વક આગળ વધારવામાં આવી રહી છે. ટીમો માત્ર ઝડપથી અંદર પ્રવેશવાનો પ્રયાસ જ કરી રહી નથી, પરંતુ બચાવકર્મીઓની સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને દરેક પગલું લઈ રહી છે. ભારે મશીનરી, ટેક્નિકલ સાધનો અને સેનાના એન્જિનિયરોની મદદથી ટનલ સુધી પહોંચવાનો માર્ગ સતત સાફ કરવામાં આવી રહ્યો છે. તાજેતરના અહેવાલો મુજબ, બચાવ કામગીરીને વધુ ઝડપ આપવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ પણ લેવામાં આવી રહ્યો છે.
ભારતની વિશેષ ટીમ પણ રેસ્ક્યૂ મિશનમાં જોડાઈ
નેપાળમાં ભારતના રાજદૂત નવીન શ્રીવાસ્તવે જણાવ્યું હતું કે ભારતની એક વિશેષ ટીમ પણ ટનલ સર્ચ અને રેસ્ક્યૂ ઓપરેશનમાં મદદ કરી રહી છે. ભારતીય ટીમે ચિલિમે અને લાંગટાંગ વિસ્તારમાં આવેલી હાઇડ્રોપાવર ટનલ સાઇટ્સ પર નેપાળી સેનાની ટીમ સાથે મળીને કામગીરી હાથ ધરી હતી.ભારતમાંથી મોકલાયેલી ટીમમાં ટનલ રેસ્ક્યૂ અને તબીબી સહાય માટેના નિષ્ણાતો સામેલ હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે. નેપાળની સેનાની સાથે મળીને આ ટીમ શોધખોળ અને બચાવ અભિયાનને આગળ વધારશે. હિમાલયી વિસ્તારોમાં આવેલી ટનલમાં રેસ્ક્યૂ કામગીરી અત્યંત વિશેષ કુશળતા માગતી હોવાથી ભારતની નિષ્ણાત ટીમનું સહયોગ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યું છે.
26 ઓગસ્ટની આપદાએ સર્જ્યો અભૂતપૂર્વ વિનાશ
નેપાળ-તિબેટ સરહદી વિસ્તારમાં 26 ઓગસ્ટે આવેલી વિનાશક ફ્લેશ ફ્લડ બાદ નેપાળના અનેક જિલ્લાઓમાં ભારે તબાહી મચી હતી. પૂર અને કાટમાળના પ્રવાહે ગામો, રસ્તાઓ, પુલો અને હાઇડ્રોપાવર માળખાને ગંભીર નુકસાન પહોંચાડ્યું હતું.30 ઓગસ્ટ સુધીના અહેવાલ મુજબ, આ ભયાનક આપદામાં 781 લોકોના મોત થયા હતા અને અંદાજે 3,000 લોકો લાપતા હોવાનું જણાવાયું હતું. જોકે, આપદાની પરિસ્થિતિ સતત બદલાતી હોવાથી આંકડાઓમાં ફેરફાર થવાની શક્યતા રહે છે. સૌથી વધુ અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં પહોંચવું હજુ પણ બચાવ દળો માટે મોટો પડકાર છે.હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટો પર થયેલા નુકસાનને કારણે સ્થિતિ વધુ ગંભીર બની છે.અનેક પ્રોજેક્ટો નદી કિનારે અથવા પર્વતીય વિસ્તારોમાં આવેલા હોવાથી પૂરનો જોરદાર પ્રવાહ સીધો તેમના માળખા સુધી પહોંચ્યો હતો. કેટલાક સ્થળોએ ટનલોમાં પાણી અને કાદવ ઘૂસી ગયા હતા, જ્યારે અન્ય વિસ્તારોમાં રસ્તા અને પુલો તૂટી જતાં બચાવ ટીમોને પગપાળા અથવા હવાઈ માર્ગે પહોંચવું પડ્યું હતું.
537 લોકોની શોધ વચ્ચે 42 જિંદગીઓ પર ખાસ ધ્યાન
નેપાળના રસુવા અને નુવાકોટ જિલ્લાની નવ હાઇડ્રોપાવર યોજનાઓમાં કુલ 537 લોકો લાપતા હોવાનું સામે આવતાં સમગ્ર બચાવ કામગીરીનું કદ અત્યંત વિશાળ બની ગયું છે. આમાંથી ત્રિશૂલી-3A ટનલમાં સંપર્કવિહોણા થયેલા 42 લોકોની સ્થિતિ વિશેષ ચિંતાજનક છે.બચાવકર્મીઓ માટે સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે ટનલની અંદર લોકો કયા સ્થળે હોઈ શકે છે અને ત્યાં સુધી સુરક્ષિત રીતે કેવી રીતે પહોંચી શકાય. બહારથી અંદરની સ્થિતિનો અંદાજ મેળવવો મુશ્કેલ હોવાથી દરેક ટેક્નિકલ પગલું અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બની ગયું છે. રેસ્ક્યૂ ટીમો માર્ગ પહોળો કરીને અંદર પહોંચવાની સાથે અન્ય ટેક્નિકલ ઉપાયો દ્વારા પણ જીવિત લોકોના સંકેત શોધવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.
આશા હજુ જીવંત છે
ભલે ટનલની અંદરથી તાત્કાલિક કોઈ જવાબ મળ્યો ન હોય, પરંતુ બચાવ અભિયાન બંધ કરવામાં આવ્યું નથી. નેપાળી સેના, ઇજનેરો, સ્થાનિક બચાવકર્મીઓ અને ભારત સહિતના દેશોની વિશેષ ટીમો સતત પ્રયાસ કરી રહી છે. દરેક પસાર થતો કલાક મુશ્કેલીઓ વધારતો હોવા છતાં રેસ્ક્યૂ ટીમો 42 લોકો સુધી પહોંચવાની આશા સાથે કામગીરી આગળ ધપાવી રહી છે.નેપાળની આ વિનાશક આપદાએ માત્ર ગામો અને શહેરોને જ અસર કરી નથી, પરંતુ દેશના મહત્વપૂર્ણ હાઇડ્રોપાવર માળખાને પણ ભારે નુકસાન પહોંચાડ્યું છે. ટનલોમાં ફસાયેલા મજૂરો અને કર્મચારીઓને બહાર કાઢવાનું અભિયાન હવે સમગ્ર દુર્ઘટનાના સૌથી મુશ્કેલ રેસ્ક્યૂ મિશનોમાંનું એક બની ગયું છે.
હાલ સમગ્ર વિશ્વની નજર ત્રિશૂલી-3A ટનલ પર ચાલી રહેલા આ રેસ્ક્યૂ ઓપરેશન પર છે. ભારે કાટમાળ, પાણી અને જોખમી પરિસ્થિતિ વચ્ચે બચાવકર્મીઓ એક જ લક્ષ્ય સાથે આગળ વધી રહ્યા છે,ટનલમાં સંપર્કવિહોણા થયેલા 42 લોકો સુધી પહોંચીને તેમને સુરક્ષિત બહાર લાવવાનો પ્રયાસ.
