અનેક રાજ્યોમાં ધોધમાર વરસાદની આગાહી
ભારતમાં છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી નબળું પડેલું ચોમાસું હવે ફરી જોર પકડવાની તૈયારીમાં છે. હવામાન નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ મધ્ય પ્રશાંત મહાસાગરથી બંગાળની ખાડી સુધી ફેલાયેલી અંદાજે 7,000થી 10,000 કિલોમીટર લાંબી વાદળોની વિશાળ શ્રેણી પશ્ચિમ તરફ આગળ વધી રહી છે. આ સિસ્ટમ બંગાળની ખાડી પર પહોંચીને લો-પ્રેશર વિસ્તારને મજબૂત બનાવશે, જેના કારણે દેશના અનેક રાજ્યોમાં ફરી ભારે વરસાદ શરૂ થઈ શકે છે. ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD)એ પણ આગામી દિવસોમાં પૂર્વ ભારત, બિહાર, પશ્ચિમ બંગાળ અને ઉત્તર-પૂર્વના રાજ્યોમાં ભારે વરસાદની સંભાવના વ્યક્ત કરી છે.
ભારતમાં ચોમાસાની ગતિ છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી ધીમી પડી હતી. અનેક રાજ્યોમાં વરસાદ લગભગ બંધ થઈ ગયો હતો, જ્યારે કેટલાક વિસ્તારોમાં ગરમી અને ભેજ ફરી વધવા લાગી હતી. જોકે હવે હવામાન વૈજ્ઞાનિકોએ સારા સમાચાર આપ્યા છે. ઉપગ્રહોથી મળેલી નવી તસવીરોમાં મધ્ય પ્રશાંત મહાસાગરથી બંગાળની ખાડી સુધી ફેલાયેલી વિશાળ વાદળોની પટ્ટી જોવા મળી છે, જે આગામી દિવસોમાં ભારતીય ચોમાસાને નવી ઊર્જા આપશે.
હવામાન નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ આ વાદળોની શ્રેણી સામાન્ય વરસાદી સિસ્ટમ નથી. તે હજારો કિલોમીટર સુધી ફેલાયેલો ભેજ અને વાદળોનો વિશાળ વિસ્તાર છે, જે સમુદ્રમાંથી મોટી માત્રામાં ભેજ ખેંચી રહ્યો છે. આ સિસ્ટમ ધીમે-ધીમે પશ્ચિમ તરફ આગળ વધી રહી છે અને બંગાળની ખાડીમાં પહોંચ્યા બાદ તેની અસર વધુ મજબૂત બનવાની શક્યતા છે.
બંગાળની ખાડીમાં આ ભેજયુક્ત વાદળો પહોંચતાં જ નીચા દબાણનો વિસ્તાર (Low Pressure Area) બનવાની અથવા હાલની સિસ્ટમ વધુ મજબૂત બનવાની શક્યતા છે. જ્યારે આવું બને છે ત્યારે બંગાળની ખાડીમાંથી ભેજથી ભરેલા પવનો ભારતના પૂર્વ, મધ્ય અને ઉત્તર ભાગ તરફ આગળ વધે છે અને વ્યાપક વરસાદ લાવે છે.
ભારતીય હવામાન વિભાગે જણાવ્યું છે કે આગામી બે-ત્રણ દિવસ દરમિયાન પશ્ચિમ બંગાળ, બિહાર, ઝારખંડ, ઓડિશા અને ઉત્તર-પૂર્વ ભારતના અનેક વિસ્તારોમાં ભારે વરસાદ થઈ શકે છે. ત્યારબાદ આ વરસાદી સિસ્ટમ ઉત્તર પ્રદેશ, મધ્ય પ્રદેશ, છત્તીસગઢ, રાજસ્થાન અને દિલ્હીની દિશામાં આગળ વધી શકે છે.વિજ્ઞાનીઓના જણાવ્યા મુજબ હાલ પ્રશાંત મહાસાગર ઉપર બનેલી હવામાન પરિસ્થિતિઓ અને હિંદ મહાસાગરમાં ભેજનું પ્રમાણ બંને મળીને ચોમાસાને ફરી સક્રિય બનાવી રહ્યા છે. જ્યારે આવા મોટા પાયાના વાદળોના સમૂહ બંગાળની ખાડી સુધી પહોંચે છે ત્યારે ચોમાસાની ગતિમાં નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળે છે.
હાલમાં ઉપગ્રહોથી સતત આ સિસ્ટમ પર નજર રાખવામાં આવી રહી છે. ઉપગ્રહ ચિત્રોમાં સ્પષ્ટ જોવા મળે છે કે વાદળોનું ઘનત્વ સતત વધી રહ્યું છે, ભેજનું પ્રમાણ પણ ઊંચું છે. હવામાન વિભાગના વૈજ્ઞાનિકો આ માહિતીના આધારે વરસાદની આગાહી વધુ ચોક્કસ બનાવી રહ્યા છે.જો કે ચોમાસાના નબળા પડવાના કારણે છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં ઉત્તર અને મધ્ય ભારતના અનેક શહેરોમાં તાપમાન ફરી વધી ગયું હતું. ખેડૂતો પણ વરસાદની રાહ જોઈ રહ્યા હતા કારણ કે ખરીફ પાક માટે આ સમયગાળાનો વરસાદ ખૂબ મહત્વનો ગણાય છે. હવે વરસાદ ફરી શરૂ થવાની સંભાવનાથી કૃષિ ક્ષેત્રને મોટી રાહત મળી શકે છે.
હવામાન નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે જો બંગાળની ખાડીમાં લો-પ્રેશર વધુ મજબૂત બનશે તો કેટલાક વિસ્તારોમાં અત્યંત ભારે વરસાદ પણ પડી શકે છે. જેના કારણે નદી-નાળાઓમાં પાણીનો પ્રવાહ વધવાની અને નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં પાણી ભરાવાની શક્યતા પણ રહેશે.ગુજરાત માટે પણ આ સિસ્ટમ મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. સામાન્ય રીતે બંગાળની ખાડીમાં બનેલી મજબૂત વરસાદી સિસ્ટમ થોડા દિવસોમાં મધ્ય ભારત તરફ આગળ વધે છે અને ત્યારબાદ તેની અસર ગુજરાતના પૂર્વ, દક્ષિણ અને મધ્ય વિસ્તારોમાં પણ જોવા મળે છે. જોકે રાજ્યમાં વરસાદની ચોક્કસ સ્થિતિ આગામી હવામાન પરિસ્થિતિ પર નિર્ભર રહેશે.
હવામાન વિભાગે લોકોને ભારે વરસાદ દરમિયાન સાવચેતી રાખવાની અપીલ કરી છે. વીજળી પડવાની શક્યતા હોય ત્યારે ખુલ્લા મેદાનમાં ન જવું, નદી-નાળા નજીક ન જવું અને સ્થાનિક વહીવટી તંત્રની સૂચનાઓનું પાલન કરવું જરૂરી હોવાનું જણાવાયું છે.વિશેષજ્ઞોના જણાવ્યા અનુસાર ચોમાસાની આવી સક્રિય સ્થિતિથી એક તરફ ખેડૂતોને ફાયદો થશે, તો બીજી તરફ શહેરી વિસ્તારોમાં પાણી ભરાવા, ટ્રાફિક જામ અને પૂર જેવી સ્થિતિ પણ સર્જાઈ શકે છે. તેથી સ્થાનિક પ્રશાસનને પણ અગાઉથી તૈયાર રહેવા સૂચના આપવામાં આવી છે.
ભારતીય હવામાન વિભાગ સતત ઉપગ્રહ, રડાર અને સમુદ્રી હવામાન માહિતીના આધારે આ સિસ્ટમ પર નજર રાખી રહ્યું છે. જો લો-પ્રેશર વધુ મજબૂત બનશે તો આગામી દિવસોમાં નવી ચેતવણીઓ પણ જાહેર થઈ શકે છે. હાલના હવામાન સંકેતો દર્શાવે છે કે દેશના મોટા ભાગમાં ફરી એકવાર ચોમાસું સક્રિય થવાનું છે. લાંબી વાદળોની આ મહાકાય શ્રેણી ભારત માટે સારા વરસાદના સંકેત આપી રહી છે. જો સિસ્ટમ અનુમાન મુજબ આગળ વધશે તો અનેક રાજ્યોમાં ધોધમાર વરસાદ, વાવાઝોડા જેવી સ્થિતિ અને વીજળીના કડાકા સાથે ચોમાસાનો નવો તબક્કો શરૂ થઈ શકે છે.
