પાશ્ચાત્ય દેશોની ટીકાઓ વચ્ચે ભારતે રશિયા સાથેના તેના સંબંધોનો ફરી એકવાર મજબૂતીથી પુનરોચ્ચાર કર્યો છે. વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે જણાવ્યું હતું કે જ્યારે પણ ભારતની સુરક્ષા અને પ્રાદેશિક અખંડિતતા પર જોખમ ઊભું થયું છે, ત્યારે રશિયા સતત ભારતની પડખે ઊભું રહ્યું છે. રશિયાએ ભારતને એવા સમયે પણ સમર્થન આપ્યું હતું જ્યારે વિશ્વના મોટાભાગના દેશો પાકિસ્તાનનું સમર્થન કરતા હતા.
રવિવારે (૪ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬) નવી દિલ્હીમાં યોજાયેલી મ્યુનિક સિક્યુરિટી કોન્ફરન્સ (MSC) ને સંબોધતા વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે કહ્યું, “ભારત અને રશિયા વચ્ચે ઐતિહાસિક રીતે ઉત્તમ સંબંધો રહ્યા છે અને બંને દેશો આજે પણ તે અનુભવોના આધારે તેમના સંબંધોને આગળ વધારી રહ્યા છે.”
જયશંકરે ટિપ્પણી કરી, “લોકો ઇતિહાસ ભૂલતા નથી પછી તે સારો હોય કે ખરાબ.” તેમણે ૧૯૫૦ના દાયકામાં રશિયા અને સોવિયેત સંઘ તરફથી ભારતને મળેલા સમર્થનનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો. તેમણે નોંધ્યું, “તે સમયગાળા દરમિયાન, વિશ્વનો મોટો હિસ્સો પાકિસ્તાનના લશ્કરી શાસનનું સમર્થન કરતો હતો.” તેમની ટિપ્પણીઓ ૧૯૭૧માં પાકિસ્તાન સાથેના યુદ્ધ દરમિયાન સોવિયેત સંઘ દ્વારા ભારતને આપવામાં આવેલા સમર્થન તરફ ઈશારો કરતી હતી – એવો સમય જ્યારે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે પાકિસ્તાનના સમર્થનમાં બંગાળની ખાડીમાં પોતાનો નૌકાદળનો કાફલો તૈનાત કર્યો હતો.
રશિયા સાથે ભારતના અનુભવો
મોસ્કો સાથેના ભારતના સંબંધો અંગે પાશ્ચાત્ય દેશો દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલા પ્રશ્નોના પરોક્ષ જવાબમાં જયશંકરે કહ્યું, “વિશ્વનો દરેક દેશ અન્ય દેશો સાથેના પોતાના સંબંધોનું મૂલ્યાંકન પોતાના અનુભવોના આધારે કરે છે.” તેમણે દલીલ કરી હતી કે જેમ ભારત પાસેથી રશિયા અંગે યુરોપનો દ્રષ્ટિકોણ અપનાવવાની અપેક્ષા રાખી શકાતી નથી, તેમ નવી દિલ્હીના નિર્ણયો પણ મોસ્કો સાથેના તેના પોતાના ઐતિહાસિક અનુભવો દ્વારા ઘડાય છે.
તેમણે જણાવ્યું, “રશિયા સાથે ભારતનો અનુભવ સકારાત્મક રહ્યો છે અને હંમેશા સકારાત્મક રહ્યો છે.” ૧૯૭૦ અને ૧૯૮૦ના દાયકાથી બંને દેશો વચ્ચેની ભાગીદારીનો વ્યાપ વધ્યો છે. હવે લશ્કરી અને પરમાણુ સહયોગની સાથે સાથે વેપાર, ઊર્જા અને સંસાધનોની ભૂમિકા પણ સતત વધી રહી છે.
