સોનાના ભાવમાં સતત તેજી વચ્ચે ચીન સોનાના નવા ભંડારો શોધવા માટે મોટા પાયે જિયોલોજિકલ એક્સપ્લોરેશન કરી રહ્યું છે. ચીનની નજર હવે માત્ર જમીન નીચે રહેલા સોનાના ભંડારો પર નથી, પરંતુ સમુદ્રના તળિયે પણ સોનાની શોધખોળ કરવામાં આવી રહી છે. છેલ્લા એક વર્ષ દરમિયાન ચીનના અલગ-અલગ વિસ્તારોમાં સોનાના મોટા ભંડારો મળ્યા છે. અહેવાલો અનુસાર, વર્ષ 2025 દરમિયાન ચીને આશરે 3,174 ટન સોનું કાઢ્યું હતું. બીજી તરફ, આ સમયગાળા દરમિયાન દેશમાં અનેક નવા ગોલ્ડ રિઝર્વની શોધ થઈ છે. તાજેતરમાં ચીનના લિયાઓનિંગ પ્રાંતમાં થયેલી શોધને ખાસ મહત્વ આપવામાં આવી રહ્યું છે. ચીનના નેચરલ રિસોર્સિસ મંત્રાલય અનુસાર, અહીં દાદોંગગૌ વિસ્તારમાં આશરે 25.86 લાખ ટન ગોલ્ડ ઓર મળી આવ્યો છે. આ અયસ્કમાં સરેરાશ 0.56 ગ્રામ પ્રતિ ટન સોનાનો ગ્રેડ હોવાનું જણાવાયું છે. તેના આધારે અહીં આશરે 1,444 ટન સોનું હોવાનો અંદાજ છે.
આ શોધની બીજી ખાસ વાત એ છે કે તેને પૂર્ણ કરવામાં માત્ર 15 મહિનાનો સમય લાગ્યો હોવાનું જણાવાયું છે. 1949 પછી ચીનમાં મળેલા મોટા ગોલ્ડ રિઝર્વમાં આ શોધને મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે. લિયાઓનિંગના આ ભંડારના વિકાસ માટે 2024થી 2027 દરમિયાન આશરે 20 અબજ યુઆનના રોકાણની યોજના હોવાનું પણ જણાવાયું છે. ચીનમાં છેલ્લા એક વર્ષ દરમિયાન માત્ર લિયાઓનિંગમાં જ નહીં, પરંતુ અન્ય વિસ્તારોમાં પણ સોનાના મોટા ભંડાર મળ્યા છે. જાન્યુઆરી 2025માં ત્રણ અલગ-અલગ માઇનિંગ વિસ્તારોમાં કુલ 168 ટન સોનાના ભંડાર મળ્યા હતા. તેમાં ગાંસુના અનબાલી નોર્થ વિસ્તારમાં 102.4 ટન, ઇનર મંગોલિયાના હદામેંગુમાં 41.3 ટન અને હેઇલોંગજિયાંગના બાઓશિંગગૌ વિસ્તારમાં 24.3 ટન સોનું મળ્યું હતું.
આ ઉપરાંત શિનજિયાંગની કુનલુન પર્વતમાળામાં 1,000 ટનથી વધુ સોનાના સંભવિત ભંડાર હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે. શાનડોંગમાં પણ ચીનની સોનાની શોધખોળ જમીનથી સમુદ્ર સુધી પહોંચી છે. જિયાઓડોંગ દ્વીપકલ્પના લાઇઝોઉ વિસ્તારમાં સમુદ્રતળની નીચે મોટા ગોલ્ડ ડિપોઝિટની ઓળખ કરવામાં આવી છે. સાનશાન આઇલેન્ડની હાઇયુ ગોલ્ડ માઇનમાં 562 ટનનું કન્ફર્મ્ડ ગોલ્ડ રિઝર્વ હોવાનું જણાવાયું છે. ચીનની નજર હવે પ્રશાંત મહાસાગરના સમુદ્રતળ પર પણ છે. ચીનની સંયુક્ત વૈજ્ઞાનિક ટીમે તાઇવાન અને ફિલિપાઇન્સના ઉત્તરીય વિસ્તારો નજીક સમુદ્રતળમાં સલ્ફાઇડના ત્રણ મોટા શંકુ આકારના ટેકરા શોધ્યા છે. પ્રાથમિક તપાસમાં અહીંના અયસ્કમાં પ્રતિ ટન 15.4 ગ્રામ સુધી સોનું અને 1.27 કિલોગ્રામ સુધી ચાંદી મળી હોવાનું સામે આવ્યું છે. જોકે, સમુદ્રની આ ઊંડાઈમાંથી ખનિજ બહાર કાઢવાનું કામ ટેક્નિકલ રીતે ખૂબ જ મુશ્કેલ છે. સાથે જ પર્યાવરણને લઈને પણ અનેક પડકારો છે. તેથી હાલમાં તેને શોધના તબક્કામાં જ માનવામાં આવી રહી છે.
સવાલ એ છે કે ચીન સોનાની શોધ પાછળ આટલું મોટું રોકાણ કેમ કરી રહ્યું છે? તેનું એક મોટું કારણ ચીનની ભૌગોલિક સ્થિતિ છે. ચીનનો મોટો વિસ્તાર અનેક ટેક્ટોનિક પ્લેટોના જંકશન નજીક આવે છે. આ કારણે અહીં જિયોલોજિકલ પ્રવૃત્તિ વધારે જોવા મળે છે. આવી પ્રક્રિયાઓ દરમિયાન હાઇડ્રોથર્મલ સિસ્ટમ વિકસે છે, જેમાં સોનું ધરાવતા ગરમ પ્રવાહી પૃથ્વીની અંદરની ચટ્ટાનોની તિરાડોમાં જમા થઈ શકે છે. આ જ કારણે ચીનના કેટલાક વિસ્તારોમાં મોટા ગોલ્ડ ડિપોઝિટ મળવાની સંભાવના રહે છે. બીજું મોટું કારણ સરકારનું રોકાણ છે. ચીન સોનાની સાથે અન્ય ખનિજોની શોધ માટે જિયોલોજિકલ એક્સપ્લોરેશન પર મોટા પ્રમાણમાં નાણાં ખર્ચી રહ્યું છે. વર્ષ 2025માં આ ક્ષેત્રમાં આશરે 115.99 અબજ યુઆન ખર્ચવામાં આવ્યા હોવાનું જણાવાયું છે. વર્ષ 2021થી અત્યાર સુધીમાં આ ખર્ચ લગભગ 450 અબજ યુઆન સુધી પહોંચ્યો હોવાનું અહેવાલોમાં કહેવામાં આવ્યું છે.
ચીન હવે માત્ર પરંપરાગત ખનન પદ્ધતિઓ પર આધાર રાખતું નથી. સોનાના ભંડાર શોધવા માટે AI આધારિત મિનરલ મોડેલિંગ અને હાઇ-પાવર ગ્રાઉન્ડ-પેનિટ્રેટિંગ રડાર જેવી આધુનિક ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ ટેક્નોલોજીની મદદથી જમીનની અંદર રહેલા ખનિજ ભંડારને ઝડપથી ઓળખવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે. પરિણામે નવી જગ્યાઓ પર સોનાની શોધખોળની ગતિ વધી રહી છે. ચીન વિશ્વના સૌથી મોટા ગોલ્ડ ઉત્પાદક દેશોમાં સામેલ છે, પરંતુ તેની સ્થાનિક માંગ પણ ઘણી વધારે છે. આ કારણે દેશે પોતાની જરૂરિયાત પૂરી કરવા માટે આયાત પર પણ આધાર રાખવો પડે છે. વર્ષ 2024ના પ્રથમ નવ મહિનામાં ચીનમાં આશરે 741.7 ટન સોનાનો વપરાશ થયો હતો, જ્યારે આ સમયગાળા દરમિયાન સ્થાનિક ઉત્પાદન આશરે 268 ટન રહ્યું હતું. ઉત્પાદન અને વપરાશ વચ્ચેના આ તફાવતને કારણે ચીન માટે સ્થાનિક ગોલ્ડ સપ્લાય વધારવો મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે.
સોનાના ભાવમાં થયેલો વધારો પણ ચીનની વધતી રુચિ પાછળનું એક કારણ છે. વૈશ્વિક બજારમાં નબળો ડોલર, જિયોપોલિટિકલ તણાવ અને વિશ્વભરની સેન્ટ્રલ બેંકો દ્વારા સોનાની ખરીદીમાં વધારો જેવા પરિબળોને કારણે સોનાના ભાવમાં નોંધપાત્ર તેજી જોવા મળી છે. આવી સ્થિતિમાં પોતાના દેશમાં સોનાના ભંડાર વધારવા અને ઉત્પાદન ક્ષમતા વધારવી ચીન માટે આર્થિક રીતે મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. ચીનની સરકારી બેંકો દ્વારા સોનાની ખરીદીમાં વધારો થઈ રહ્યો છે ત્યારે બીજી તરફ સરકાર નવા ગોલ્ડ રિઝર્વ શોધવા માટે મોટા પાયે રોકાણ કરી રહી છે. આ બંને બાબતોને સાથે જોવામાં આવે તો સ્પષ્ટ થાય છે કે ચીન લાંબા ગાળે સોનાને આર્થિક અને વ્યૂહાત્મક સંપત્તિ તરીકે વધુ મહત્વ આપી રહ્યું છે.
ચીનમાં મળી રહેલા મોટા ગોલ્ડ રિઝર્વની અસર ભવિષ્યમાં વૈશ્વિક ગોલ્ડ માર્કેટ પર પણ થઈ શકે છે. જો નવા ભંડારોનું વ્યાપારી ધોરણે ખનન શરૂ થાય અને ઉત્પાદન વધે તો ચીનની સોનાની આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટી શકે છે. સાથે જ ચીન વિશ્વના સૌથી મોટા ગોલ્ડ ઉત્પાદક દેશ તરીકે પોતાની સ્થિતિ વધુ મજબૂત કરી શકે છે. જોકે, દરેક શોધનો અર્થ એ નથી કે તરત જ એટલું જ સોનું બજારમાં આવી જશે. ખાસ કરીને સમુદ્રતળે મળેલા ભંડારોના ખનનમાં ટેક્નિકલ, ખર્ચ અને પર્યાવરણ સંબંધિત અનેક મુશ્કેલીઓ છે. ઉદાહરણ તરીકે, શાનડોંગની અંડરસી ગોલ્ડ માઇનમાં લગભગ 2,000 મીટરની ઊંડાઈ સુધી ખનન કરવાની યોજના છે, જેના માટે આશરે 10 અબજ યુઆનના રોકાણની જાહેરાત કરવામાં આવી છે.
