યુદ્ધની નીતિ, આતંકવાદ અને અવગણાયેલી જનતા વચ્ચે વિકાસની દોડમાં કેટલું પાછળ રહી ગયું પાડોશી દેશ ભારત અને પાકિસ્તાન બંનેએ 1947માં સ્વતંત્રતા મેળવી હતી. શરૂઆતમાં બંને દેશોની આર્થિક અને સામાજિક સ્થિતિમાં તફાવત હતો, પરંતુ સમય જતાં બંનેની વિકાસયાત્રા અલગ દિશામાં આગળ વધી. આજે ભારતને અવકાશ, ટેક્નોલોજી, ડિજિટલ અર્થતંત્ર અને વૈશ્વિક સ્તરે વધતી અસર માટે ઓળખવામાં આવે છે, જ્યારે પાકિસ્તાન રાજકીય અસ્થિરતા, આર્થિક સંકટ, આતંકવાદ અને સુરક્ષા પડકારોથી સતત ઝઝૂમી રહ્યું છે. NDTVના વિશ્લેષણમાં પણ આ બંને દેશો વચ્ચે વધેલા અંતર પર ધ્યાન દોરવામાં આવ્યું છે.
આઝાદીના 79 વર્ષ બાદ મોટો સવાલ
14 ઓગસ્ટ 1947ના રોજ પાકિસ્તાન અસ્તિત્વમાં આવ્યું. 15 ઓગસ્ટે ભારત સ્વતંત્ર બન્યું. લગભગ આઠ દાયકાની સફર બાદ બંને દેશો આજે અલગ-અલગ મુકામે જોવા મળે છે. ભારતે આ સમયગાળામાં અર્થતંત્રને વિસ્તૃત કર્યું, ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રે ઝડપથી પ્રગતિ કરી અને અવકાશ સંશોધનમાં વૈશ્વિક ઓળખ બનાવી. બીજી તરફ પાકિસ્તાનને લાંબા સમયથી રાજકીય અસ્થિરતા, સૈન્યના પ્રભાવ, આર્થિક મુશ્કેલીઓ અને આંતરિક સુરક્ષા સમસ્યાઓનો સામનો કરવો પડ્યો છે.
આતંકવાદનો વધતો પડછાયો : પાકિસ્તાનની સૌથી મોટી સમસ્યાઓમાં આતંકવાદ અને આંતરિક હિંસા સામેલ છે. NDTVના અહેવાલ મુજબ, 2026માં બહાર પાડવામાં આવેલા ગ્લોબલ ટેરરિઝમ ઇન્ડેક્સમાં પાકિસ્તાનને આતંકવાદથી સૌથી વધુ અસરગ્રસ્ત દેશ તરીકે સ્થાન મળ્યું હતું. 2025માં પાકિસ્તાનમાં આતંકવાદ સંબંધિત 1,045 ઘટનાઓ અને 1,139 મોત નોંધાયા હતા.તાજેતરના અહેવાલ મુજબ જુલાઈ 2026 પાકિસ્તાન માટે ખાસ કરીને હિંસક મહિનો રહ્યો. PICSSના આંકડા અનુસાર, એક જ મહિનામાં દેશભરમાં ઓછામાં ઓછા 606 લોકો માર્યા ગયા અને 232 લોકો ઘાયલ થયા. સુરક્ષા દળોના પણ 112 જવાનોના મોત થયાનું જણાવાયું છે.આ પરિસ્થિતિનો સૌથી મોટો ભોગ સામાન્ય નાગરિકો બને છે. જે નીતિઓથી બહારની દુનિયામાં દબદબો સ્થાપિત કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે, તેની કિંમત ઘણી વખત દેશની અંદરની જનતાને ચૂકવવી પડે છે.
અર્થતંત્રમાં ભારતથી વધતું અંતર
ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેનો સૌથી સ્પષ્ટ તફાવત અર્થતંત્રમાં જોવા મળે છે. NDTVના અગાઉના વિશ્લેષણ મુજબ 1980માં ભારતનું GDP આશરે 186 અબજ ડોલર હતું, જ્યારે પાકિસ્તાનનું GDP આશરે 38.6 અબજ ડોલર હતું. સમય જતાં અંતર અનેકગણું વધ્યું છે.પાકિસ્તાનને મોંઘવારી, વિદેશી ચલણની અછત, દેવું અને આર્થિક સ્થિરતાના પડકારોનો સામનો કરવો પડ્યો છે. વિદેશી નાણાકીય સહાય પર તેની નિર્ભરતા પણ વારંવાર ચર્ચામાં રહે છે. જુલાઈ 2026માં પાકિસ્તાને અમેરિકાની સામે 10 અબજ ડોલરની એક્સચેન્જ સ્ટેબિલાઇઝેશન સપોર્ટ સુવિધાની માંગ કરી હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા હતા.
સૈન્ય અને રાજકારણ વચ્ચેની ખેંચતાણ
પાકિસ્તાનના રાજકીય ઇતિહાસમાં સૈન્યની ભૂમિકા અત્યંત મહત્વપૂર્ણ રહી છે. વારંવારના રાજકીય સંકટ અને સત્તા પરિવર્તનને કારણે નીતિમાં સતતતા જાળવવી મુશ્કેલ બની છે. આ સ્થિતિએ લાંબા ગાળાના વિકાસ, રોકાણ અને સંસ્થાકીય સ્થિરતા પર અસર કરી હોવાનો વિશ્લેષણ કરવામાં આવે છે.ભારતની જેમ પાકિસ્તાનમાં પણ સામાન્ય લોકોની રોજગાર, શિક્ષણ, આરોગ્ય અને મોંઘવારી જેવી સમસ્યાઓ છે, પરંતુ રાજકીય અને સુરક્ષા સંકટ ઘણી વખત આ મુદ્દાઓને પાછળ ધકેલી દે છે.
જનતા શું ઈચ્છે છે?
કોઈપણ દેશની સાચી પ્રગતિ માત્ર સૈન્ય શક્તિ કે રાજકીય નિવેદનોથી નક્કી થતી નથી. સામાન્ય નાગરિકને સારી શિક્ષણ વ્યવસ્થા, રોજગાર, આરોગ્ય સુવિધા, સુરક્ષા, સ્થિર અર્થતંત્ર અને પોતાના ભવિષ્ય અંગે વિશ્વાસ જોઈએ છે.પાકિસ્તાનના પડકારો પણ અહીંથી જ શરૂ થાય છે. દેશની જનતાના મોટા હિસ્સા માટે રોજિંદા જીવનની મુશ્કેલીઓ, મોંઘવારી અને સુરક્ષાની ચિંતા મહત્વની છે. આંતરિક હિંસા વધે ત્યારે વિકાસ અને રોકાણ બંને પર તેની અસર પડે છે.
ભારતની અલગ દિશામાં સફર
ભારતે પણ અનેક પડકારોનો સામનો કર્યો છે, પરંતુ છેલ્લા કેટલાક દાયકાઓમાં દેશે ટેક્નોલોજી, ઉદ્યોગ, ડિજિટલ પેમેન્ટ, અવકાશ સંશોધન અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર જેવા ક્ષેત્રોમાં નોંધપાત્ર પ્રગતિ કરી છે.ખાસ કરીને અવકાશ ક્ષેત્રમાં ભારતની સિદ્ધિઓ વિશ્વનું ધ્યાન ખેંચે છે. ચંદ્રયાન-3 દ્વારા 2023માં ચંદ્રના દક્ષિણ ધ્રુવ નજીક સફળ સોફ્ટ લેન્ડિંગ કરનાર ભારત પ્રથમ દેશ બન્યું હતું. બીજી તરફ પાકિસ્તાન હવે 2029માં ચીનના સહયોગથી પોતાના ‘જિન્ના-1’ રોવરને ચંદ્ર પર મોકલવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે.આ તફાવત બંને દેશોની વિકાસયાત્રાની ગતિમાં રહેલા અંતરને સમજવા માટે મહત્વપૂર્ણ ઉદાહરણ છે.
યુદ્ધ નહીં, વિકાસની જરૂર
ભારત-પાકિસ્તાન વચ્ચેના તણાવનો સૌથી મોટો પ્રભાવ બંને દેશોની સામાન્ય જનતા પર પડે છે. સતત સંઘર્ષ, સરહદી તણાવ અને આતંકવાદ વિકાસ માટે જરૂરી સંસાધનો અને ધ્યાનને અન્યત્ર વાળી શકે છે.પાકિસ્તાન માટે મોટો પડકાર કદાચ એ છે કે તે પોતાની નીતિઓનું કેન્દ્ર સામાન્ય નાગરિકના જીવનને બનાવે. આતંકવાદ, અસ્થિરતા, આર્થિક સંકટમાંથી બહાર આવીને શિક્ષણ, રોજગાર, આરોગ્ય અને ઉદ્યોગ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું તેની લાંબા ગાળાની પ્રગતિ માટે જરૂરી બની શકે છે.79 વર્ષની સફર પછી ભારત અને પાકિસ્તાન બંને સામે પોતાની-પોતાની પડકારોની લાંબી યાદી છે.પરંતુ બંને દેશોની દિશા સ્પષ્ટ રીતે અલગ દેખાય છે.એક તરફ ભારત વૈશ્વિક અર્થતંત્ર અને ટેક્નોલોજીમાં પોતાની ભૂમિકા વિસ્તારી રહ્યું છે,જ્યારે પાકિસ્તાન હજુ પણ આંતરિક સુરક્ષા અને આર્થિક સ્થિરતા જેવા મૂળભૂત પડકારોમાંથી બહાર આવવા સંઘર્ષ કરી રહ્યું છે. અંતે કોઈપણ દેશની સાચી તાકાત તેની જનતાની ખુશહાલી, સ્થિરતા અને વિકાસથી માપાય છે,આ જ ક્ષેત્રમાં પાકિસ્તાનને હજુ લાંબી સફર કાપવાની બાકી છે.
