ઓગસ્ટ 2021 માં અફઘાનિસ્તાનમાં તાલીબાન સત્તા પર પાછું ફર્યું ત્યાર પછી પ્રથમ વખત એક અભૂતપૂર્વ ઘટના સામે આવી છે. દેશના ઉત્તર-પૂર્વમાં આવેલા વ્યૂહાત્મક બદખ્શાન પ્રાંતના યાફતાલ-એ-પાઈન જિલ્લા મથક પર તાલીબાન વિરોધી એક નવા હથિયારધારી જૂથે કેટલાક કલાકો માટે કબ્જો જમાવ્યો હતો. શુક્રવાર, 17 જુલાઈની વહેલી સવારે ઘટેલી આ ઘટના બાદ તાલીબાન સુરક્ષા દળોએ ટૂંક સમયમાં જ જિલ્લા પર ફરી નિયંત્રણ મેળવી લીધું હોવાનો દાવો કર્યો છે, પરંતુ આ ઘટનાએ તાલીબાનના શાસન સામે સુરક્ષાના પ્રશ્નો ઊભા કર્યા છે.
‘સિપાહિયાન-એ-મિહન’ જૂથનો હુમલો અને તાલીબાનનો દાવો
સ્થાનિક સૂત્રો અને મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, આ હુમલો એક નવગઠિત તાલીબાન વિરોધી જૂથ દ્વારા કરવામાં આવ્યો હતો:
- જિલ્લા મથક પર કબ્જો: હથિયારધારીઓએ સ્થાનિક તાલીબાન કર્મચારીઓના હથિયારો છીનવી લીધા, સરકારી વહીવટી ભવન પર કબ્જો મેળવ્યો અને પોતાના નવા જૂથ ‘સિપાહિયાન-એ-મિહન’ નો ધ્વજ ફરકાવ્યો.
- તાલીબાનનો વળતો દાવો: તાલીબાન વહીવટીતંત્રે હુમલાની વાત સ્વીકારી હતી પરંતુ તેને સામાન્ય ઘટના ગણાવી હતી. સ્થાનિક અધિકારીઓ રજા પર હોવાનો લાભ લઈને આ હુમલો કરાયો હતો, પરંતુ વધારાની સુરક્ષા ટુકડીઓ પહોંચતા જ હુમલાખોરો ભાગી છૂટ્યા હતા.
- ધરપકડ અને બેદરકારી: બદખ્શાન પોલીસના જણાવ્યા મુજબ આ મામલે 9 લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી છે અને ડ્યુટીમાં બેદરકારી દાખવનાર સ્થાનિક અધિકારીઓ સામે તપાસ શરૂ કરાઈ છે.
- તાલીબાન સેનાપ્રમુખનું નિવેદન: તાલીબાન આર્મી ચીફ ક્વારી ફસીહુદ્દીન ફિતરતે આ ઘટનાને માત્ર પ્રોપગંડા ગણાવ્યો હતો.
કોણ છે નવા જૂથના કમાન્ડર કય્યુમ ખાન મલંગ?
‘સિપાહિયાન-એ-મિહન’ નામના આ નવા જૂથનું નેતૃત્વ કય્યુમ ખાન મલંગ કરી રહ્યા છે, જે અબ્દુલ કય્યુમ શિકારી તરીકે પણ ઓળખાય છે:
- અમેરિકી દળો સાથે તાલીમ: મલંગ અગાઉની અમેરિકા સમર્થિત અફઘાન નેશનલ આર્મીના અધિકારી રહી ચૂક્યા છે અને તેમણે યુએસ ડેલ્ટા ફોર્સ યુનિટ્સ સાથે તાલીમ મેળવીને તાલીબાન સામે લડાઈ લડી હતી.
- NRFથી અલગ પડ્યા: 2021 માં તાલીબાનના કબ્જા પછી તેઓ અહમદ મસૂદના નેશનલ રેસિસ્ટન્સ ફ્રન્ટ (NRF) માં જોડાયા હતા. પાછળથી મતભેદો થતાં તેમણે પોતાનું અલગ હથિયારધારી જૂથ ઊભું કર્યું.
- જૂથનું પ્રતીક: આ જૂથના ધ્વજ પર સિમુરગ પક્ષી, સૂર્ય, હિન્દુકુશ પર્વતમાળા અને તલવાર જેવા પ્રતીકો છે, જે અફઘાનિસ્તાનની ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક ઓળખ દર્શાવે છે.
બદખ્શાન પ્રાંતનું ભૌગોલિક અને વ્યૂહાત્મક મહત્વ
બદખ્શાન એ અફઘાનિસ્તાનનો અત્યંત પહાડી અને સંવેદનશીલ પ્રાંત છે. તેની સીમાઓ તાજિકિસ્તાન, ચીન અને પાકિસ્તાન દ્વારા ગેરકાયદેસર રીતે કબ્જા હેઠળના ગિલગિટ-બાલતિસ્તાન સાથે જોડાયેલી છે. આ પ્રાંત પંજશીર ઘાટીની નજીક આવેલો હોવાથી આંતરિક સુરક્ષાની દ્રષ્ટિએ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
છેલ્લા 5 વર્ષથી તાલીબાનનું અફઘાનિસ્તાન પર સંપૂર્ણ નિયંત્રણ રહ્યું છે. જોકે આ હુમલાથી સત્તા પર કોઈ મોટો ફેરફાર થતો નથી, પરંતુ આ ઘટના એ વાતનો સંકેત આપે છે કે તાલીબાન શાસન સામે વિરોધી જૂથો હજુ પણ સક્રિય છે.
