મધ્યપ્રદેશના મુખ્યમંત્રી મોહન યાદવે જણાવ્યું હતું કે ફક્ત એક પત્ની વાળાઓ જ મધ્યપ્રદેશમાં રહી શકશે. વિધાનસભાના ચોમાસા સત્ર દરમિયાન સમાન નાગરિક સંહિતા (UCC) રજૂ કરવામાં આવશે. મુખ્યમંત્રીએ શુક્રવારે કટનીમાં આ જાહેરાત કરી હતી.
તેમણે પૂછ્યું કે હિન્દુઓ અને મુસ્લિમો માટે અલગ કાયદા શા માટે હોવા જોઈએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે દરેક માટે એક જ કાયદો હોવો જોઈએ. તેમણે પ્રશ્ન કર્યો કે જો રામ ફક્ત એક જ વાર લગ્ન કરે છે, તો રહીમને બે કે ચાર વાર લગ્ન કરવાની મંજૂરી કેમ આપવી જોઈએ. તેમણે ઉમેર્યું કે મુસ્લિમ મહિલાઓ પણ આપણી બહેનો છે અને તેમના અધિકારોનું રક્ષણ કરવું જરૂરી છે. મુખ્યમંત્રીએ જાહેર કર્યું કે ‘ત્રણ તલાક’નો યુગ પૂરો થઈ ગયો છે. ‘તલાક, તલાક, તલાક’ ઉચ્ચારનારા કોઈપણને કેદની સજા ભોગવવી પડશે. તેમણે માહિતી આપી કે આગામી કેબિનેટ બેઠકમાં UCCનો મુસદ્દો મંજૂર કરવામાં આવશે.
વિધાનસભામાં બિલ રજૂ કરવામાં આવશે
મુખ્યમંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે યુસીસી બિલનો મુસદ્દો ભોપાલના જગદીશપુરમાં યોજાનારી આગામી કેબિનેટ બેઠકમાં મંજૂર કરવામાં આવશે. ત્યારબાદ સરકાર તેને વિધાનસભાના ચોમાસા સત્ર દરમિયાન રજૂ કરશે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે આ કાયદાનો ઉદ્દેશ્ય બધા નાગરિકો માટે સમાન વ્યવસ્થા લાગુ કરવાનો અને ભેદભાવ દૂર કરવાનો છે.
બંધારણના અનુચ્છેદ 44 (ભાગ IV) માં સમાન નાગરિક સંહિતાની ચર્ચા કરવામાં આવી છે. રાજ્ય નીતિના નિર્દેશક સિદ્ધાંતો હેઠળ આવતા આ લેખમાં જણાવાયું છે કે “રાજ્ય ભારતના સમગ્ર પ્રદેશમાં નાગરિકો માટે સમાન નાગરિક સંહિતા સુરક્ષિત કરવાનો પ્રયાસ કરશે.” આપણા બંધારણમાં નિર્દેશક સિદ્ધાંતો સરકારો માટે માર્ગદર્શિકા તરીકે સેવા આપે છે, જે સિદ્ધાંતો અથવા ઉદ્દેશ્યોની રૂપરેખા આપે છે જે તેમણે પ્રાપ્ત કરવા માટે પ્રયત્ન કરવો જોઈએ.
યુસીસી ઉત્તરાખંડ, ગુજરાત અને આસામમાં લાગુ કરવામાં આવ્યું છે
હાલમાં યુસીસી ત્રણ રાજ્યો ઉત્તરાખંડ, ગુજરાત અને આસામમાં લાગુ કરવામાં છે. ઉત્તરાખંડ 2024 માં તેનો અમલ કરનાર સૌપ્રથમ રાજ્ય હતું, ત્યારબાદ ગુજરાત અને પછી તે જ વર્ષે આસામ. પશ્ચિમ બંગાળમાં સુવેન્દુ અધિકારી અને બિહારમાં સમ્રાટ ચૌધરી જેવા નેતાઓએ સત્તા સંભાળ્યા પછી યુસીસી લાગુ કરવાની વાત કરી હતી. હવે મધ્યપ્રદેશના મુખ્યમંત્રી મોહન યાદવે પણ આગામી ચોમાસુ સત્ર દરમિયાન તેનો અમલ કરવાની યોજના જાહેર કરી છે. યુસીસી ૧૯૪૮માં બંધારણ સભામાં રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું.
૧૮૩૫માં બ્રિટિશ સરકારે ફોજદારી પુરાવા અને કરારો અંગે દેશભરમાં સમાન કાયદાઓ માટે હાકલ કરતો અહેવાલ રજૂ કર્યો હતો. જ્યારે આ ૧૮૪૦માં લાગુ કરવામાં આવ્યું હતું ત્યારે ધર્મના આધારે હિન્દુઓ અને મુસ્લિમોના અંગત કાયદાઓને અલગ રાખવામાં આવ્યા હતા. આનાથી સમાન નાગરિક સંહિતાની માંગ શરૂ થઈ.
૧૯૪૧માં બી.એન. રાઉ સમિતિની રચના કરવામાં આવી હતી અને તેણે હિન્દુઓ માટે સમાન નાગરિક સંહિતા બનાવવાની ભલામણ કરી હતી. સ્વતંત્રતા પછી ૧૯૪૮માં બંધારણ સભામાં સૌપ્રથમ હિન્દુ કોડ બિલ રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. તેનો ઉદ્દેશ્ય બાળ લગ્ન, સતી પ્રથા અને બુરખા જેવી પ્રતિગામી પ્રથાઓથી હિન્દુ મહિલાઓને મુક્ત કરવાનો હતો.
