સેકન્ડોમાં અનેક ફ્લેટ સુધી ફેલાઈ ગઈ જ્વાળાઓ, સેક્ટર-119ની અરણ્ય સોસાયટીમાં એર કન્ડીશનરમાં વિસ્ફોટ બાદ સર્જાયો અગ્નિકાંડ, રહેવાસીઓમાં મચી અફરાતફરી, અનેક ફાયર બ્રિગેડની ટીમોએ કલાકોની મહેનત બાદ આગ કાબૂમાં લીધી
ઉત્તર પ્રદેશના નોઈડામાં ફરી એકવાર એર કન્ડીશનર (AC) બ્લાસ્ટને કારણે હાઈરાઈઝ બિલ્ડિંગમાં ભીષણ આગ લાગવાની ઘટના સામે આવી છે. સોમવારે સેક્ટર-119 સ્થિત અરણ્ય (Aranya) સોસાયટીની એક બહુમાળી ઇમારતમાં 22મા માળે આવેલા ફ્લેટમાં અચાનક ACમાં વિસ્ફોટ થયો હતો. વિસ્ફોટ બાદ સેકન્ડોમાં જ આગે સમગ્ર ફ્લેટને પોતાની ઝપેટમાં લઈ લીધો અને ઊંચી ઇમારતમાં ધુમાડાના ગોટેગોટા દેખાતા સોસાયટીમાં ભયનો માહોલ સર્જાયો. ઘટનાની જાણ થતાં ફાયર વિભાગની અનેક ગાડીઓ સ્થળ પર પહોંચી હતી અને લાંબી જહેમત બાદ આગ પર કાબૂ મેળવવામાં સફળતા મળી હતી. સદનસીબે ઘટનામાં કોઈ જાનહાનિ થઈ નથી, પરંતુ ફ્લેટને ભારે નુકસાન પહોંચ્યું છે.
કેવી રીતે લાગી આગ?
પ્રાથમિક તપાસ મુજબ આગનું કારણ એર કન્ડીશનરના ઇન્ડોર અથવા આઉટડોર યુનિટમાં થયેલો વિસ્ફોટ હોવાનું માનવામાં આવી રહ્યું છે. વિસ્ફોટ બાદ આગે ફ્લેટમાં રાખેલા ફર્નિચર, પડદા, લાકડાના સામાન અને અન્ય ઘરવખરીને પોતાની ઝપેટમાં લઈ લીધી. ઊંચા માળે હોવાથી તેજ પવનના કારણે આગ ઝડપથી ફેલાઈ હતી.
22મા માળેથી ભભૂકી જ્વાળાઓ
પ્રત્યક્ષદર્શીઓના જણાવ્યા અનુસાર આગ એટલી ભીષણ હતી કે 22મા માળેથી ઊંચી ઊંચી જ્વાળાઓ બહાર આવતી જોવા મળી હતી. કાળા ધુમાડાના ગોટેગોટા દૂર સુધી દેખાતા હતા. આસપાસની ઇમારતોના રહેવાસીઓ પણ ગભરાઈને પોતાના ઘરની બહાર નીકળી આવ્યા હતા. અનેક લોકોએ આ ઘટનાના વીડિયો બનાવી સોશિયલ મીડિયા પર શેર કર્યા, જે થોડા જ સમયમાં વાયરલ થઈ ગયા.
સોસાયટીમાં મચી અફરાતફરી
આગ લાગતાં જ સમગ્ર સોસાયટીમાં ગભરાટ ફેલાઈ ગયો. એલાર્મ વાગતા લોકો સીડીઓ અને ઇમરજન્સી એક્ઝિટ દ્વારા બહાર દોડી આવ્યા. ઘણા લોકો બાળકો અને વૃદ્ધોને લઈને સલામત સ્થળે પહોંચ્યા. સુરક્ષા કર્મચારીઓએ તરત જ વીજ પુરવઠો અને ગેસ લાઈન બંધ કરાવી દીધી જેથી આગ વધુ વિકરાળ ન બને.
ફાયર બ્રિગેડની તાત્કાલિક કાર્યવાહી
ઘટનાની જાણ થતાં જ ફાયર વિભાગની છથી વધુ ગાડીઓ ઘટનાસ્થળે પહોંચી હતી. ઊંચી ઇમારતમાં આગ હોવાથી ફાયર કર્મચારીઓને આગ સુધી પહોંચવામાં મુશ્કેલી પડી હતી. હાઈડ્રોલિક પ્લેટફોર્મ, ફાયર હોઝ અને બિલ્ડિંગના આંતરિક ફાયર ફાઇટિંગ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરીને આગ પર કાબૂ મેળવવામાં આવ્યો. ઘણા કલાકોની મહેનત બાદ આગ સંપૂર્ણ બુઝાવી દેવામાં આવી હતી.
કોઈ જાનહાનિ નહીં
ફાયર વિભાગના અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે આગ લાગ્યા બાદ સમયસર ફ્લેટ ખાલી કરાવી દેવામાં આવ્યો હતો. જેના કારણે કોઈના મોત કે ગંભીર ઈજાના સમાચાર નથી. જોકે ફ્લેટમાં રહેલો મોટાભાગનો સામાન બળીને ખાખ થઈ ગયો છે અને લાખો રૂપિયાનું નુકસાન થયું હોવાનું માનવામાં આવે છે.
AC બ્લાસ્ટની વધતી ઘટનાઓ ચિંતાજનક
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં નોઈડા અને આસપાસના વિસ્તારોમાં AC બ્લાસ્ટને કારણે આગ લાગવાની અનેક ઘટનાઓ બની ચૂકી છે. ખાસ કરીને ઉનાળાની સિઝનમાં સતત લાંબા સમય સુધી AC ચલાવવાથી, ઓવરલોડિંગ, ખરાબ વાયરિંગ, ગેસ લીકેજ અથવા જાળવણીના અભાવને કારણે આવી ઘટનાઓનું પ્રમાણ વધી રહ્યું છે. 2024માં પણ સેક્ટર-119 સહિતના વિસ્તારોમાં AC બ્લાસ્ટથી અનેક ફ્લેટમાં આગ લાગી હતી.
ઊંચી ઇમારતોમાં આગ કેમ વધુ જોખમી?
હાઈરાઈઝ બિલ્ડિંગમાં આગ લાગવાની સ્થિતિ સામાન્ય ઇમારતો કરતાં વધુ જોખમી હોય છે. ઊંચા માળે ફાયર બ્રિગેડના સાધનો સરળતાથી પહોંચી શકતા નથી. ધુમાડો ઝડપથી ઉપરના માળે ફેલાય છે અને લોકો માટે બહાર નીકળવું મુશ્કેલ બની જાય છે. તેથી આવી ઇમારતોમાં ફાયર સેફ્ટી સિસ્ટમ, સ્મોક ડિટેક્ટર, સ્પ્રિંકલર અને ઇમરજન્સી એક્ઝિટ કાર્યરત હોવા અત્યંત જરૂરી છે.
પ્રાથમિક તપાસ શરૂ
ફાયર વિભાગ અને સ્થાનિક પ્રશાસને ઘટનાની તપાસ શરૂ કરી છે. નિષ્ણાતોની ટીમ ACના અવશેષો અને ઇલેક્ટ્રિકલ સિસ્ટમની તપાસ કરી રહી છે જેથી આગ લાગવાનું ચોક્કસ કારણ જાણી શકાય. જો કોઈ ટેકનિકલ બેદરકારી અથવા સલામતીના નિયમોનું ઉલ્લંઘન સામે આવશે તો જરૂરી કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
રહેવાસીઓએ શું કહ્યું?
સોસાયટીના રહેવાસીઓએ જણાવ્યું કે પહેલા જોરદાર અવાજ આવ્યો અને પછી થોડી જ ક્ષણોમાં જ્વાળાઓ દેખાવા લાગી. ઘણા લોકોએ શરૂઆતમાં તેને સામાન્ય શોર્ટ સર્કિટ માન્યું હતું, પરંતુ આગ ઝડપથી ફેલાતા આખી સોસાયટીમાં દોડધામ મચી ગઈ. કેટલાક લોકોએ જણાવ્યું કે જો ફાયર વિભાગ સમયસર ન પહોંચ્યો હોત તો આગ અન્ય ફ્લેટોમાં પણ ફેલાઈ શકતી હતી.
AC બ્લાસ્ટના સામાન્ય કારણો
નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ નીચેના કારણોથી ACમાં આગ અથવા બ્લાસ્ટ થઈ શકે છે:
લાંબા સમય સુધી સતત AC ચલાવવું.
ખરાબ અથવા જૂની ઇલેક્ટ્રિકલ વાયરિંગ.
ઓવરલોડ થયેલા પ્લગ અને એક્સ્ટેન્શન બોર્ડ.
સમયસર સર્વિસિંગ ન કરાવવું.
આઉટડોર યુનિટની આસપાસ હવાના પ્રવાહનો અભાવ.
કમ્પ્રેસરમાં ટેકનિકલ ખામી.
નીચી ગુણવત્તાના ઇલેક્ટ્રિકલ ઘટકોનો ઉપયોગ.
આવી ઘટનાઓથી કેવી રીતે બચી શકાય?
ફાયર અને ઇલેક્ટ્રિકલ નિષ્ણાતો કેટલીક મહત્વપૂર્ણ સલાહ આપે છે:
દર વર્ષે ઉનાળા પહેલાં ACનું સર્વિસિંગ કરાવવું.
ISI પ્રમાણિત વાયર અને MCBનો ઉપયોગ કરવો.
AC માટે અલગ પાવર લાઈન રાખવી.
આઉટડોર યુનિટને ખુલ્લી અને હવાદાર જગ્યાએ લગાવવો.લાંબા સમય સુધી સતત AC ચલાવવાને બદલે વચ્ચે થોડો વિરામ આપવો.કોઈપણ બળતરની ગંધ, અસામાન્ય અવાજ અથવા સ્પાર્કિંગ દેખાય તો તરત AC બંધ કરી ટેકનિશિયનને બોલાવવો.
હાઈરાઈઝ સોસાયટીઓ માટે મોટો પાઠ
આ ઘટનાએ ફરી એકવાર સાબિત કર્યું છે કે બહુમાળી રહેણાંક ઇમારતોમાં ફાયર સેફ્ટી માત્ર ઔપચારિકતા નહીં પરંતુ જીવનરક્ષક વ્યવસ્થા છે. સોસાયટી મેનેજમેન્ટે નિયમિત ફાયર ડ્રિલ, ઇમરજન્સી ટ્રેનિંગ, ફાયર એક્સ્ટિંગ્યુઇશર અને સ્મોક એલાર્મની ચકાસણી કરવી જરૂરી છે. રહેવાસીઓએ પણ ઇમરજન્સી દરમિયાન કેવી રીતે બહાર નીકળવું તેની માહિતી રાખવી જોઈએ.
પ્રશાસનની અપીલ
પ્રશાસને લોકોને અફવાઓ પર વિશ્વાસ ન કરવા અને આગ સંબંધિત કોઈપણ ઘટના બને તો તરત ફાયર વિભાગને જાણ કરવાની અપીલ કરી છે. સાથે જ તમામ હાઈરાઈઝ સોસાયટીઓને પોતાના ફાયર સેફ્ટી ઓડિટ સમયસર પૂર્ણ કરવા સૂચના આપવામાં આવી છે.
નોઈડાની અરણ્ય સોસાયટીમાં AC બ્લાસ્ટ બાદ લાગેલી ભીષણ આગે ફરી એકવાર હાઈરાઈઝ બિલ્ડિંગોની સુરક્ષા વ્યવસ્થા પર ગંભીર સવાલો ઊભા કર્યા છે. સદનસીબે કોઈ જાનહાનિ થઈ નથી, પરંતુ આ ઘટના ચેતવણી સમાન છે કે ઉનાળાની સિઝનમાં AC અને અન્ય ઇલેક્ટ્રિકલ ઉપકરણોની યોગ્ય જાળવણી અત્યંત જરૂરી છે. સમયસર બચાવ કામગીરી અને ફાયર વિભાગની સતર્કતાના કારણે મોટો અકસ્માત ટળી ગયો, પરંતુ આવી ઘટનાઓ ભવિષ્યમાં ન બને તે માટે રહેવાસીઓ, સોસાયટી મેનેજમેન્ટ અને પ્રશાસન – ત્રણેયે વધુ સાવચેતી રાખવાની જરૂર છે.
