માર્કો રૂબિયો અને અમેરિકાના ભારતીય મૂળના રાજદૂત સર્જિયો ગોરે આપ્યા મોટા સંકેતો; આગામી વર્ષની શરૂઆતમાં ટ્રમ્પની ભારત મુલાકાતની તૈયારી તેજ
ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના સંબંધો આગામી મહિનાઓમાં નવા ઐતિહાસિક તબક્કામાં પ્રવેશી શકે છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની આગામી વર્ષની શરૂઆતમાં સંભવિત ભારત મુલાકાતને લઈને બંને દેશોમાં ઉચ્ચસ્તરીય તૈયારીઓ શરૂ થઈ ગઈ હોવાનું સામે આવ્યું છે. અમેરિકાના વિદેશ સચિવ માર્કો રૂબિયોએ જાહેરમાં જણાવ્યું છે કે ટ્રમ્પ પ્રશાસન ભારત પ્રવાસ માટે સક્રિય રીતે કામ કરી રહ્યું છે. તેમણે ભારતને અમેરિકાના સૌથી નજીકના અને વિશ્વસનીય વ્યૂહાત્મક ભાગીદારોમાંનું એક ગણાવ્યું છે.
આ સંભવિત મુલાકાત માત્ર ઔપચારિક રાજકીય પ્રવાસ નહીં રહે, પરંતુ વેપાર, સંરક્ષણ, ટેકનોલોજી, ઊર્જા સુરક્ષા, સેમિકન્ડક્ટર, વિઝા નીતિ અને ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં સહયોગ જેવા અનેક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ પર નિર્ણાયક સાબિત થઈ શકે છે. બંને દેશો વચ્ચે છેલ્લા કેટલાક મહિનાથી સતત ઉચ્ચસ્તરીય ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે અને હવે તેને અંતિમ સ્વરૂપ આપવાની તૈયારી ચાલી રહી હોવાનું માનવામાં આવે છે.
અમેરિકાના વિદેશ સચિવ માર્કો રૂબિયોએ જણાવ્યું કે ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે વેપાર કરાર હવે અંતિમ તબક્કામાં પહોંચી ગયો છે. બંને દેશો વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલી વાટાઘાટોમાં નોંધપાત્ર પ્રગતિ થઈ છે અને ટૂંક સમયમાં મહત્વપૂર્ણ સમજૂતી થઈ શકે છે. જો આ કરાર પૂર્ણ થશે તો બંને દેશો વચ્ચેના વેપાર, રોકાણ અને ઔદ્યોગિક સહયોગમાં મોટો વધારો થવાની શક્યતા છે.આ સમગ્ર પ્રક્રિયામાં અમેરિકાના ભારતસ્થિત રાજદૂત સર્જિયો ગોરની ભૂમિકા મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે. રાજદ્વારી વર્તુળોમાં માનવામાં આવે છે કે ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે છેલ્લા કેટલાક મહિનામાં ઉભા થયેલા મતભેદો ઘટાડવા, ઉચ્ચસ્તરીય મુલાકાતોનું આયોજન કરવા અને બંને દેશો વચ્ચે વિશ્વાસ વધારવામાં તેમણે મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે.
વેપાર કરાર ઉપરાંત સંરક્ષણ ક્ષેત્ર પણ બંને દેશોની ચર્ચાનું મુખ્ય કેન્દ્ર રહેશે. ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે અદ્યતન રક્ષા ટેકનોલોજી, સંયુક્ત ઉત્પાદન, ઇન્ટેલિજન્સ શેરિંગ, આતંકવાદ વિરોધી સહયોગ અને ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં સુરક્ષા મજબૂત કરવા અંગે ચર્ચા થવાની શક્યતા છે. બંને દેશો ચીનના વધતા પ્રભાવ વચ્ચે વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી વધુ મજબૂત બનાવવા માંગે છે.વિઝા નીતિ પણ ટ્રમ્પની સંભવિત ભારત મુલાકાત દરમિયાન ચર્ચાનો મહત્વનો મુદ્દો બની શકે છે. ખાસ કરીને ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ, IT પ્રોફેશનલ્સ, H-1B વિઝા, કુશળ કર્મચારીઓ તથા વ્યાપારી મુસાફરીને વધુ સરળ બનાવવા અંગે બંને દેશો વચ્ચે ચર્ચા થવાની શક્યતા છે. જોકે વિઝા નીતિ અંગે હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવી નથી.
ઊર્જા સુરક્ષા પણ બંને દેશો માટે મહત્વનો વિષય છે. મધ્ય પૂર્વમાં વધતા તણાવ અને વૈશ્વિક તેલ પુરવઠાની અનિશ્ચિતતા વચ્ચે અમેરિકા ભારત સાથે ઊર્જા સહયોગ વધુ મજબૂત બનાવવા માંગે છે. આ ઉપરાંત LNG, ક્રૂડ ઓઇલ સપ્લાય અને સ્વચ્છ ઊર્જા ક્ષેત્રે પણ સહયોગ વધારવાની દિશામાં ચર્ચા ચાલી રહી છે.ટેકનોલોજીના ક્ષેત્રમાં પણ ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે સહયોગ વધવાની અપેક્ષા છે. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ, ક્વોન્ટમ કમ્પ્યુટિંગ, સેમિકન્ડક્ટર ઉત્પાદન, સાયબર સુરક્ષા અને ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર જેવા ક્ષેત્રોમાં બંને દેશો સંયુક્ત રોકાણ અને ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર અંગે મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયો લઈ શકે છે. આ સહયોગ ભારતના મેન્યુફેક્ચરિંગ અને ડિજિટલ અર્થતંત્રને નવી દિશા આપી શકે છે.
વિદેશ નીતિના દૃષ્ટિકોણથી પણ આ મુલાકાત મહત્વપૂર્ણ રહેશે. ભારત અને અમેરિકા QUAD જેવા બહુપક્ષીય મંચો પર પહેલેથી જ સાથે કામ કરી રહ્યા છે. ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં સ્થિરતા, સમુદ્રી સુરક્ષા, આતંકવાદ સામેની લડત અને વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇનને મજબૂત બનાવવાના મુદ્દાઓ પર બંને દેશો વચ્ચે વધુ નજીકનો સહયોગ જોવા મળી શકે છે.વેપાર નિષ્ણાતોના મતે જો પ્રસ્તાવિત વેપાર કરાર પર સહમતિ બને છે તો બંને દેશોની કંપનીઓને નવા બજારો મળશે, રોકાણમાં વધારો થશે અને રોજગારીની નવી તકો ઊભી થશે. ભારત માટે અમેરિકન રોકાણ અને અમેરિકા માટે ભારતનું ઝડપથી વિકસતું બજાર બંનેને પરસ્પર લાભ આપનાર સાબિત થઈ શકે છે.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ભારત મુલાકાત દરમિયાન પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી સાથે દ્વિપક્ષીય બેઠક યોજાવાની સંભાવના છે. આ બેઠકમાં વેપાર કરાર ઉપરાંત સંરક્ષણ, ટેકનોલોજી, વિઝા, ઊર્જા, આતંકવાદ વિરોધી સહયોગ, વૈશ્વિક સુરક્ષા,ભૂરાજકીય પડકારો પર વિસ્તૃત ચર્ચા થઈ શકે છે. જો કે હાલ બંને દેશો વચ્ચે અધિકારી સ્તરે સતત ચર્ચા ચાલી રહી છે. ટ્રમ્પની ભારત મુલાકાતની સત્તાવાર તારીખ હજુ જાહેર કરવામાં આવી નથી, પરંતુ માર્કો રૂબિયોના નિવેદન બાદ સ્પષ્ટ સંકેત મળ્યો છે કે બંને દેશો પોતાના સંબંધોને નવા શિખરે પહોંચાડવા માટે ગંભીરતાથી આગળ વધી રહ્યા છે. જો આ મુલાકાત સફળ રહે અને વેપાર કરાર પર અંતિમ મહોર લાગે, તો ભારત-અમેરિકા સંબંધોમાં એક નવા સુવર્ણ અધ્યાયની શરૂઆત થઈ શકે છે.
