માર્કો રૂબિયોની મોટી જાહેરાતવેપાર કરાર અંતિમ તબક્કામાં, વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને મળશે નવી ગતિ; ટ્રમ્પની ભારત મુલાકાતથી સંરક્ષણ, ટેકનોલોજી, ઊર્જા અને વેપારમાં મોટા નિર્ણયો થવાની શક્યતા
ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના વ્યૂહાત્મક તેમજ આર્થિક સંબંધો હવે નવા અને વધુ મજબૂત તબક્કામાં પ્રવેશતા જોવા મળી રહ્યા છે. અમેરિકાના વિદેશ સચિવ માર્કો રૂબિયોએ મોટી જાહેરાત કરતાં જણાવ્યું છે કે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ આગામી વર્ષની શરૂઆતમાં ભારતની મુલાકાત લેવાની યોજના પર કામ ચાલી રહ્યું છે. તેમણે ભારતને અમેરિકાના સૌથી નજીકના અને વિશ્વસનીય ભાગીદારોમાંનું એક ગણાવ્યું અને બંને દેશો વચ્ચે વેપાર કરાર પણ ટૂંક સમયમાં પૂર્ણ થવાની આશા વ્યક્ત કરી છે.
માર્કો રૂબિયોના નિવેદન બાદ ભારત-અમેરિકા સંબંધોને લઈને નવી ચર્ચા શરૂ થઈ છે. છેલ્લા કેટલાક મહિનાથી બંને દેશો વચ્ચે વેપાર, સંરક્ષણ, ઊર્જા, અદ્યતન ટેકનોલોજી, સેમિકન્ડક્ટર, સપ્લાય ચેઇન અને ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં સહયોગને લઈને સતત ઉચ્ચસ્તરીય બેઠકો યોજાઈ રહી છે. હવે ટ્રમ્પની સંભવિત ભારત મુલાકાતને આ સમગ્ર પ્રક્રિયામાં મહત્વપૂર્ણ કડી માનવામાં આવી રહી છે.
માર્કો રૂબિયોએ જણાવ્યું કે ટ્રમ્પ પ્રશાસન ભારત સાથેના સંબંધોને અત્યંત મહત્વ આપે છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ બંને દેશો વચ્ચેનો સંબંધ માત્ર વેપાર સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ વૈશ્વિક સુરક્ષા, આતંકવાદ વિરોધી સહયોગ, નવી ટેકનોલોજી, સંરક્ષણ ઉત્પાદન અને હિંદ-પ્રશાંત ક્ષેત્રમાં સ્થિરતા જાળવવા માટે પણ ભારત અમેરિકા માટે મુખ્ય ભાગીદાર છે. સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલી વેપાર વાટાઘાટો હવે અંતિમ તબક્કામાં પહોંચી ગઈ હોવાનું પણ રૂબિયોએ જણાવ્યું છે. તેમણે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો કે બંને દેશો ટૂંક સમયમાં વ્યાપક વેપાર કરારને અંતિમ સ્વરૂપ આપી શકશે. જો આ કરાર પૂર્ણ થશે તો બંને દેશો વચ્ચે વેપાર, રોકાણ અને ઔદ્યોગિક સહયોગમાં
ઐતિહાસિક વધારો થઈ શકે છે.
ભારતના કેન્દ્રીય વાણિજ્ય પ્રધાન પીયૂષ ગોયલે પણ તાજેતરમાં જણાવ્યું હતું કે ભારત અને અમેરિકા વેપાર કરાર પૂર્ણ કરવાની દિશામાં ખૂબ નજીક પહોંચી ગયા છે. બંને દેશો વચ્ચે છેલ્લા કેટલાક મહિનામાં અનેક રાઉન્ડની ચર્ચાઓ થઈ છે અને મોટાભાગના મુદ્દાઓ પર સહમતિ બનતી જોવા મળી રહી છે.આ વેપાર કરારમાં આયાત-નિકાસ શુલ્ક, બજારમાં પ્રવેશ, કૃષિ, મેન્યુફેક્ચરિંગ, ડિજિટલ ટ્રેડ, રોકાણ, ઊર્જા, સંરક્ષણ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, સેમિકન્ડક્ટર અને સપ્લાય ચેઇન જેવા અનેક મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રોને આવરી લેવામાં આવે તેવી શક્યતા છે. બંને દેશોનો ઉદ્દેશ વેપારને વધુ સરળ અને પરસ્પર લાભદાયક બનાવવાનો છે.
ટ્રમ્પની ભારત મુલાકાત દરમિયાન પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી સાથે દ્વિપક્ષીય બેઠક યોજાશે તેવી અપેક્ષા છે. આ બેઠકમાં વેપાર કરાર ઉપરાંત સંરક્ષણ સહયોગ, આતંકવાદ સામેની લડત, ઇન્ડો-પેસિફિક વ્યૂહરચના, ઊર્જા સુરક્ષા, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ, મહત્વપૂર્ણ ખનિજ, અદ્યતન ટેકનોલોજી અને વૈશ્વિક ભૂરાજકીય પરિસ્થિતિ જેવા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થઈ શકે છે.
ભારત અને અમેરિકા છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં વ્યૂહાત્મક રીતે વધુ નજીક આવ્યા છે. QUAD જેવા બહુપક્ષીય મંચોમાં બંને દેશો સાથે મળીને કામ કરી રહ્યા છે. ઉપરાંત સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં સંયુક્ત સૈન્ય અભ્યાસ, આધુનિક ટેકનોલોજીનું આદાન-પ્રદાન અને સમુદ્રી સુરક્ષાને મજબૂત બનાવવા માટે સતત સહયોગ વધી રહ્યો છે.
વેપારના ક્ષેત્રમાં પણ અમેરિકા ભારતના સૌથી મોટા વેપારી ભાગીદારોમાંનું એક છે. માહિતી ટેકનોલોજી, દવા ઉદ્યોગ, એરોસ્પેસ, ઊર્જા, કૃષિ અને મેન્યુફેક્ચરિંગ જેવા ક્ષેત્રોમાં બંને દેશો વચ્ચે ઝડપથી સહયોગ વધી રહ્યો છે. પ્રસ્તાવિત વેપાર કરાર અમલમાં આવશે તો બંને દેશોની કંપનીઓ માટે નવી તકો ઊભી થશે અને દ્વિપક્ષીય વેપારમાં નોંધપાત્ર વધારો થવાની શક્યતા છે.વિશ્લેષકોના જણાવ્યા અનુસાર ટ્રમ્પની ભારત મુલાકાત માત્ર ઔપચારિક પ્રવાસ નહીં રહે, પરંતુ તે બંને દેશોના સંબંધોને નવી દિશા આપનાર ઐતિહાસિક ઘટના બની શકે છે. ખાસ કરીને વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇન, ચીનના વધતા પ્રભાવ, ઇન્ડો-પેસિફિક સુરક્ષા અને આર્થિક સહયોગ જેવા મુદ્દાઓ પર ભારત અને અમેરિકાની ભાગીદારી વધુ મજબૂત બનવાની સંભાવના છે.
હાલમાં બંને દેશોના અધિકારીઓ વેપાર કરારના બાકી રહેલા મુદ્દાઓ પર સતત ચર્ચા કરી રહ્યા છે. જો તમામ મુદ્દાઓ પર અંતિમ સહમતિ બની જશે તો ટ્રમ્પની ભારત મુલાકાત દરમિયાન જ આ કરાર પર સહી થવાની શક્યતા પણ વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.માર્કો રૂબિયોની જાહેરાતે એ સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યો છે કે વોશિંગ્ટન ભારતને માત્ર એશિયાના મહત્વપૂર્ણ દેશ તરીકે નહીં પરંતુ લાંબા ગાળાના વ્યૂહાત્મક ભાગીદાર તરીકે પણ જુએ છે.
આ કારણે આવનારા મહિનાઓમાં ભારત-અમેરિકા સંબંધોમાં વેપાર, સંરક્ષણ, રોકાણ અને ટેકનોલોજી સહિત અનેક ક્ષેત્રોમાં નવા નિર્ણયો જોવા મળી શકે છે.જો ટ્રમ્પનો ભારત પ્રવાસ આયોજન મુજબ આગામી વર્ષની શરૂઆતમાં થાય છે અને વેપાર કરાર પૂર્ણ થાય છે,બંને લોકશાહી દેશો વચ્ચેના સંબંધો વધુ મજબૂત બનશે તેને ભારત-અમેરિકા ભાગીદારીના નવા સુવર્ણ અધ્યાય તરીકે જોવામાં આવશે.
