દ્વાદશ જ્યોતિર્લિંગ પૈકીના પ્રથમ જ્યોતિર્લિંગ સોમનાથ મહાદેવના દર્શન કરવા દરરોજ મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ પહોંચે છે. શ્રાવણ મહિનો અને અન્ય તહેવારો દરમિયાન અહીં ભક્તોની સંખ્યા અનેકગણી વધી જાય છે. ભક્તોની આ મોટી સંખ્યાને ધ્યાનમાં રાખીને સોમનાથ મંદિર દ્વારા પર્યાવરણને ધ્યાનમાં રાખીને મહત્વપૂર્ણ પહેલ કરવામાં આવી છે. હવે મંદિરનો પ્રસાદ પ્લાસ્ટિકના પેકિંગમાં નહીં પરંતુ ઈકો-ફ્રેન્ડલી પેકેજિંગમાં આપવામાં આવશે. નવી પેકેજિંગ સિસ્ટમનો પ્રારંભ કરવામાં આવ્યો છે. આ માટે ખાસ ડિઝાઇન તૈયાર કરવામાં આવી છે, જેમાં ધાર્મિક પરંપરા અને પર્યાવરણ સંરક્ષણ બંનેને સાથે જોડવામાં આવ્યા છે. નવી ડિઝાઇનનો ઉદ્દેશ પ્રસાદનું પેકિંગ બદલવા પૂરતો જ નથી, પરંતુ ભક્તો સુધી પર્યાવરણ બચાવવાનો સંદેશ પહોંચાડવાનો પણ છે.
સોમનાથ મંદિર પરિસર અને તેની આસપાસના વિસ્તારમાં પ્લાસ્ટિક કચરાની સમસ્યા લાંબા સમયથી જોવા મળી રહી છે. અંદાજે 1.68 લાખ કિલોગ્રામ જેટલો પ્લાસ્ટિક કચરો એકત્ર થતો હોવાની માહિતી સામે આવી છે. ખાસ કરીને મોટી સંખ્યામાં ભક્તો આવતા હોવાથી સિંગલ-યુઝ પ્લાસ્ટિકનો ઉપયોગ પર્યાવરણ માટે પડકારરૂપ બને છે. આ સમસ્યાને ઘટાડવા માટે પ્રસાદના પેકિંગમાં જ ટકાઉ વિકલ્પ અપનાવવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. આ ઈકો-ફ્રેન્ડલી પેકેજિંગ તૈયાર કરવા માટે છેલ્લા બે વર્ષથી સંશોધન અને ડિઝાઇનનું કામ ચાલી રહ્યું હતું. નવી સિસ્ટમમાં સિંગલ-યુઝ પ્લાસ્ટિકના બદલે પર્યાવરણને ઓછું નુકસાન પહોંચાડે તેવા ટકાઉ વિકલ્પનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. આ પહેલથી પ્રસાદના પેકિંગ સાથે જોડાતા પ્લાસ્ટિકના કચરામાં ઘટાડો લાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે.
નવી પેકેજિંગની ડિઝાઇનમાં સોમનાથ મંદિરની ધાર્મિક પરંપરા અને ભગવાન શિવ સાથે જોડાયેલા પ્રતીકોને ખાસ સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે. ડિઝાઇન તૈયાર કરતી વખતે મંદિરની આધ્યાત્મિક ઓળખ જળવાઈ રહે તેની સાથે તેને આધુનિક અને પર્યાવરણલક્ષી બનાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે. પેકેજિંગમાં હળદર અને સિંદૂર જેવા પરંપરાગત રંગોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. સાથે જ નંદી અને પવિત્ર બિલીપત્રની ભાત પણ ડિઝાઇનમાં સામેલ કરવામાં આવી છે. આ કારણે પેકેજિંગ માત્ર પ્રસાદ રાખવાનું સાધન નહીં રહે, પરંતુ સોમનાથની ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક ઓળખને પણ દર્શાવશે.
સોમનાથ મંદિરમાં દરરોજ હજારો ભક્તો દર્શન માટે આવે છે. આ ભક્તો જ્યારે પ્રસાદ પોતાના ઘરે લઈ જશે ત્યારે તેની સાથે પર્યાવરણ સંરક્ષણનો સંદેશ પણ તેમના સુધી પહોંચશે. આ રીતે મંદિરની આ પહેલનો સંદેશ માત્ર મંદિર પરિસર પૂરતો મર્યાદિત નહીં રહે, પરંતુ મોટી સંખ્યામાં લોકો સુધી પહોંચવાની શક્યતા છે. ખાસ કરીને શ્રાવણ મહિનો, મહાશિવરાત્રી અને અન્ય મોટા તહેવારો દરમિયાન સોમનાથમાં ભક્તોની ભારે ભીડ રહે છે. આવા સમયે પ્રસાદના પેકિંગમાં પ્લાસ્ટિકનો ઉપયોગ ઓછો થાય તો કચરાની સમસ્યા ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે. ઈકો-ફ્રેન્ડલી પેકેજિંગને કારણે ધાર્મિક સ્થળ પર સ્વચ્છતા જાળવવા અને પર્યાવરણની સુરક્ષા તરફ પણ એક પગલું આગળ વધશે.
સોમનાથ મંદિરની આ પહેલમાં ધાર્મિક આસ્થા સાથે પર્યાવરણ પ્રત્યેની જવાબદારીને જોડવામાં આવી છે. ભક્તોને પ્રસાદ આપતી વખતે જ સિંગલ-યુઝ પ્લાસ્ટિકનો વિકલ્પ અપનાવવામાં આવ્યો છે, જેથી રોજિંદા સ્તરે પ્લાસ્ટિકના ઉપયોગને ઘટાડવાનો પ્રયાસ થઈ શકે. સાથે જ નવી ડિઝાઇન દ્વારા પરંપરા, સંસ્કૃતિ અને પર્યાવરણ વચ્ચેનો સંદેશ પણ રજૂ કરવામાં આવ્યો છે. આ પહેલથી સોમનાથ આવતા ભક્તોને પ્રસાદના નવા પેકેજિંગનો અનુભવ મળશે. પેકિંગમાં ભગવાન શિવ સાથે જોડાયેલા ધાર્મિક પ્રતીકો અને પરંપરાગત ડિઝાઇનની સાથે પર્યાવરણલક્ષી વિચારધારા જોવા મળશે. મંદિર દ્વારા લેવામાં આવેલો આ નિર્ણય ધાર્મિક સ્થળોએ પ્લાસ્ટિકનો ઉપયોગ ઘટાડવા માટે એક અલગ પ્રકારનું ઉદાહરણ પણ બની શકે છે.
