આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI)ના ઝડપથી વધતા ઉપયોગ વચ્ચે વિશ્વની અગ્રણી ટેક કંપની માઈક્રોસોફ્ટે કર્મચારીઓ માટે સ્વૈચ્છિક એક્ઝિટ પ્રોગ્રામ શરૂ કરવાની જાહેરાત કરી હોવાનો દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ યોજના હેઠળ ભારત, અમેરિકા, બ્રિટન અને કેનેડામાં કામ કરતા આશરે 60,000 પાત્ર કર્મચારીઓને કંપની છોડવાનો વિકલ્પ મળી શકે છે. આ કાર્યક્રમનો હેતુ કંપનીના કર્મચારીઓની સંખ્યા અને વધતા ખર્ચ વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો હોવાનું જણાવવામાં આવે છે. જોકે, આ યોજનાની સત્તાવાર વિગતો અને કર્મચારીઓની ચોક્કસ સંખ્યા અંગેની માહિતીની પુષ્ટિ જરૂરી છે.
સ્વૈચ્છિક એક્ઝિટ પ્રોગ્રામ એટલે શું?
સ્વૈચ્છિક એક્ઝિટ અથવા વોલન્ટરી બાયઆઉટ પ્રોગ્રામમાં કંપની કર્મચારીઓને નાણાકીય લાભો અને નક્કી કરેલી શરતો સાથે સ્વેચ્છાએ નોકરી છોડવાની તક આપે છે. આ સામાન્ય છટણીથી અલગ છે, કારણ કે તેમાં પાત્ર કર્મચારી પોતાની ઇચ્છાથી કંપની છોડવાનો નિર્ણય લઈ શકે છે. માઈક્રોસોફ્ટની કથિત યોજના હેઠળ કેનેડા, ભારત, યુનાઇટેડ કિંગડમ અને અમેરિકામાં કેટલીક ટીમોના લેવલ 70 અથવા તેનાથી નીચેના હોદ્દા પર કામ કરતા કર્મચારીઓનો સમાવેશ થઈ શકે છે. કર્મચારીઓને ઓફરની વિગતો મોકલવામાં આવે અને ત્યારબાદ તેઓ નક્કી કરેલી સમયમર્યાદામાં નિર્ણય લઈ શકે તેવી વ્યવસ્થા હોવાનો દાવો છે.
કયા વિભાગોને અસર થઈ શકે?
આ યોજનામાં AI એક્સપિરિયન્સ, કોપાયલટ, ફાઇનાન્સ, હ્યુમન રિસોર્સિસ, એક્સબોક્સ અને વિન્ડોઝ તથા ડિવાઇસીસ જેવા વિભાગોનો સમાવેશ થવાની વાત સામે આવી છે. બીજી તરફ, માર્કેટિંગ, કોમર્શિયલ બિઝનેસ અને સાયબર સિક્યોરિટી વિભાગોને આ પ્રક્રિયામાંથી બાકાત રાખવામાં આવ્યા હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. જોકે, કયા વિભાગમાં કેટલા કર્મચારીઓ પાત્ર ગણાશે અને કઈ શરતો હેઠળ તેઓ કંપની છોડી શકશે તે અંગેની સંપૂર્ણ વિગતો સ્પષ્ટ થવી જરૂરી છે.
AI પાછળ વધતું રોકાણ કંપનીઓ માટે મોટો પડકાર બની રહ્યું છે. માઈક્રોસોફ્ટ સહિતની વૈશ્વિક ટેક કંપનીઓ ડેટા સેન્ટર, અદ્યતન પ્રોસેસર ચિપ્સ, AI સર્વર અને ક્લાઉડ કમ્પ્યુટિંગ ક્ષમતા વધારવા માટે મોટા પ્રમાણમાં મૂડીરોકાણ કરી રહી છે. AI સેવાઓનો વધતો ઉપયોગ કંપનીઓ માટે નવા આવકના રસ્તા ખોલી રહ્યો છે, પરંતુ તેની પાછળનો ખર્ચ પણ નોંધપાત્ર છે. ડેટા સેન્ટર ચલાવવા માટે વીજળી, કૂલિંગ સિસ્ટમ, નેટવર્કિંગ અને મોંઘા હાર્ડવેરની જરૂર પડે છે. તેથી કંપનીઓએ AI ક્ષેત્રમાં વિકાસની સાથે નાણાકીય સંતુલન જાળવવાનો પડકાર પણ ઝીલવો પડે છે.
માઈક્રોસોફ્ટે 2026 માટે આશરે 175 અબજ ડોલરના મૂડી ખર્ચનો અંદાજ આપ્યો હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. આટલા મોટા રોકાણથી કંપનીની AI ક્ષમતા વધારવાની યોજના સ્પષ્ટ થાય છે, પરંતુ રોકાણકારો માટે મુખ્ય પ્રશ્ન એ છે કે આ ખર્ચમાંથી કેટલું વળતર મળશે અને કેટલા સમયમાં મળશે. AI ઉત્પાદનોનો ઉપયોગ વધે, ગ્રાહકો ચૂકવણી કરવા તૈયાર થાય અને સેવાઓમાંથી આવક વધે તો આ રોકાણ લાંબા ગાળે ફાયદાકારક બની શકે છે. બીજી તરફ, ખર્ચની ગતિ આવક કરતાં વધારે રહે તો કંપની પર નાણાકીય દબાણ વધી શકે છે.
કર્મચારીઓની સંખ્યા અને અગાઉની છટણી
30 જૂન, 2026 સુધીની વાર્ષિક માહિતી મુજબ, માઈક્રોસોફ્ટમાં વિશ્વભરમાં આશરે 2,23,000 પૂર્ણકાલીન કર્મચારીઓ કાર્યરત હોવાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. આટલી મોટી કર્મચારી સંખ્યા ધરાવતી કંપનીમાં સંગઠનાત્મક ફેરફારોની અસર અનેક દેશોમાં કામ કરતા કર્મચારીઓ પર પડી શકે છે. અગાઉ પણ કંપનીએ કર્મચારીઓની સંખ્યા અને ખર્ચમાં ફેરફાર માટે પગલાં લીધાં હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા હતા.
આ જ વર્ષ દરમિયાન અમેરિકામાં આશરે 9,000 કર્મચારીઓ માટે સ્વૈચ્છિક નિવૃત્તિ અથવા એક્ઝિટ જેવી યોજના જાહેર કરવામાં આવી હોવાનો દાવો છે. જુલાઈમાં કંપનીએ વૈશ્વિક કર્મચારી સંખ્યામાંથી આશરે 2.1 ટકા, એટલે કે લગભગ 4,800 નોકરીઓ ઘટાડવાની જાહેરાત કરી હોવાનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. આ ફેરફારો મુખ્યત્વે એક્સબોક્સ ગેમિંગ બિઝનેસના પુનર્ગઠન અને કેટલાક ગેમિંગ સ્ટુડિયોના વેચાણ સાથે જોડાયેલા હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું હતું.
AI ક્ષેત્રમાં વધતી સ્પર્ધાને કારણે ટેક કંપનીઓ હવે માત્ર નવી ટેક્નોલોજી વિકસાવવા પર જ નહીં, પરંતુ કર્મચારીઓની ભૂમિકાઓ, વિભાગોની રચના અને ખર્ચની કાર્યક્ષમતા પર પણ ધ્યાન આપી રહી છે. માઈક્રોસોફ્ટની કથિત સ્વૈચ્છિક એક્ઝિટ યોજના પણ આ મોટા પરિવર્તનના સંદર્ભમાં જોવામાં આવી રહી છે. જોકે, 60,000 કર્મચારીઓને ઓફર આપવાની વાતનો અર્થ એ નથી કે એટલા બધા કર્મચારીઓ નોકરી છોડશે. વાસ્તવિક અસર કર્મચારીઓની પાત્રતા, ઓફરની શરતો અને કેટલા લોકો આ વિકલ્પ પસંદ કરે છે તેના પર નિર્ભર રહેશે.
