દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતે યુવા આંદોલનકારીઓ સામે બળપ્રયોગના મુદ્દે મહત્વપૂર્ણ ટિપ્પણી કરતા કહ્યું છે કે આવા સંજોગોમાં લાઠીચાર્જ અથવા આક્રમક કાર્યવાહી કરતાં તેમની વાત સાંભળવાનો પ્રયાસ વધુ અસરકારક બની શકે છે. સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે યુવાનો સાથે સંવાદ જાળવવો અને તેમને વિશ્વાસમાં લેવા હિંસા અટકાવવાનો સૌથી સારો માર્ગ છે. આ ટિપ્પણી 20 જુલાઈએ દિલ્હીના જંતર-મંતરથી સંસદ તરફ કાઢવામાં આવેલા માર્ચ દરમિયાન થયેલા લાઠીચાર્જને લઈને દાખલ અરજીઓની સુનાવણી દરમિયાન કરવામાં આવી હતી. તે દિવસે શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં સુધારાની માંગ સાથે મોટી સંખ્યામાં વિદ્યાર્થીઓ અને યુવાનો વિરોધ પ્રદર્શન માટે ભેગા થયા હતા. આંદોલન દરમિયાન દિલ્હી પોલીસે લાઠીચાર્જ કર્યો હતો, જેના કારણે સમગ્ર ઘટનાને લઈને દેશભરમાં ચર્ચા થઈ હતી. આ જ મામલામાં આંદોલનનું આયોજન કરનાર સંગઠન સામે કાર્યવાહી કરવાની માંગ કરતી એક અરજી પણ સુપ્રીમ કોર્ટમાં દાખલ થઈ હતી. સુનાવણી દરમિયાન કોર્ટે બંને મુદ્દાઓને સાથે સાંભળ્યા અને કાયદો-વ્યવસ્થાની સ્થિતિ જાળવવા સાથે સંયમ રાખવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો.
મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંતે સુનાવણી દરમિયાન કહ્યું કે જો કેટલાક લોકો પથ્થરમારો કરે અથવા તોફાન મચાવવાનો પ્રયાસ કરે તો પણ સમગ્ર યુવા આંદોલનને એ જ દૃષ્ટિએ જોવું યોગ્ય નથી. તેમણે કહ્યું કે આવી સ્થિતિમાં પોલીસ અને અન્ય સુરક્ષા એજન્સીઓએ શાંતિપૂર્ણ રીતે પરિસ્થિતિને નિયંત્રણમાં લેવાનો પ્રયાસ કરવો જોઈએ. જો સરકાર અથવા પોલીસ વધુ આક્રમક વલણ અપનાવે તો પરિસ્થિતિ વધુ ગંભીર બની શકે છે અને હિંસા વધવાની શક્યતા રહે છે. કોર્ટે જણાવ્યું કે યુવાનો દેશનું ભવિષ્ય છે અને ઘણી વખત તેઓ પોતાની માંગણીઓ અથવા સમસ્યાઓને લઈને રસ્તા પર ઉતરતા હોય છે. આવા સમયે તેમની સાથે વાતચીત કરવી, તેમની ચિંતાઓ સમજવી અને તેમને વિશ્વાસમાં લેવું જરૂરી છે. માત્ર બળપ્રયોગથી સમસ્યાનો ઉકેલ આવતો નથી, પરંતુ સંવાદથી પરિસ્થિતિ વધુ સારી રીતે સંભાળી શકાય છે.
સુનાવણી દરમિયાન અરજદારના વકીલે દલીલ કરી હતી કે જો કોઈ વ્યક્તિ પથ્થરમારો કે હિંસામાં સામેલ હોય તો તેની સામે કાયદા મુજબ કાર્યવાહી થવી જ જોઈએ. તેમણે અગાઉ થયેલા ખેડૂતોના આંદોલનનો ઉલ્લેખ કરતા કહ્યું કે ભવિષ્યમાં પણ વિવિધ મુદ્દાઓ પર નવા વર્ગના લોકો રસ્તા પર આવી શકે છે. તેથી હિંસા રોકવા માટે કડક પગલાં જરૂરી છે. આ દલીલ પર મુખ્ય ન્યાયાધીશે કહ્યું કે કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવી પોલીસની જવાબદારી છે, પરંતુ તે દરમિયાન ધીરજ અને સંયમ રાખવો પણ એટલો જ જરૂરી છે. તેમણે જણાવ્યું કે દરેક વિરોધ પ્રદર્શનને માત્ર કાયદો-વ્યવસ્થાની સમસ્યા તરીકે જોવું યોગ્ય નથી. ઘણા યુવાનો પોતાની સમસ્યાઓ રજૂ કરવા માટે રસ્તા પર આવે છે અને તેમને યોગ્ય માર્ગદર્શનની જરૂર હોય છે.
કોર્ટે વધુમાં કહ્યું કે જો યુવાનોને એવું લાગશે કે તેમની વાત સાંભળવામાં આવી રહી છે અને તેમની ચિંતાઓને ગંભીરતાથી લેવામાં આવી રહી છે, તો તણાવ અને હિંસા આપમેળે ઘટી શકે છે. તેમની સાથે સન્માનપૂર્વક વાતચીત કરવી અને વિશ્વાસનું વાતાવરણ ઉભું કરવું એ સૌથી અસરકારક રસ્તો છે. સુપ્રીમ કોર્ટે પોતાના અવલોકનમાં સ્પષ્ટ કર્યું કે હિંસા રોકવાનો શ્રેષ્ઠ ઉપાય માત્ર બળપ્રયોગ નથી, પરંતુ સંવાદ, સમજણ અને વિશ્વાસ છે. યુવાનોને માર્ગદર્શન આપીને અને તેમની સાથે સતત ચર્ચા કરીને જ લાંબા ગાળે શાંતિપૂર્ણ ઉકેલ મેળવી શકાય છે.
