જંતર-મંતર પર વિદ્યાર્થીઓના લાંબા સમય સુધી ચાલેલા CJP (કોકરોચ જનતા પાર્ટી) પ્રદર્શન બાદ હવે દિલ્હી પોલીસ સોશિયલ મીડિયા પર કરવામાં આવેલી વાંધાજનક પોસ્ટ્સ, વીડિયો અને કોમેન્ટ્સ સામે કડક કાર્યવાહી કરવાની તૈયારીમાં છે. પોલીસ સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, પ્રદર્શન દરમિયાન અને ત્યારબાદ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી તેમજ અન્ય નેતાઓ વિશે સોશિયલ મીડિયા પર કરવામાં આવેલી અપમાનજનક અને વાંધાજનક સામગ્રીની સમીક્ષા શરૂ કરવામાં આવી છે. જો તપાસ દરમિયાન કોઈ પોસ્ટ કાયદાનું ઉલ્લંઘન કરતી અથવા જાહેર વ્યવસ્થા માટે જોખમરૂપ હોવાનું જણાશે તો સંબંધિત સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સને તેને દૂર કરવા માટે નોટિસ મોકલવામાં આવશે.
પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર સોશિયલ મીડિયા પર શેર થયેલી પોસ્ટ્સ, વીડિયોઝ અને કોમેન્ટ્સનું સતત વિશ્લેષણ કરવામાં આવી રહ્યું છે. દિલ્હી પોલીસની સોશિયલ મીડિયા મોનિટરિંગ ટીમ વિવિધ પ્લેટફોર્મ પર નજર રાખી રહી છે અને કયા પ્રકારની સામગ્રી કાયદાકીય કાર્યવાહી માટે યોગ્ય છે તેની ચકાસણી કરી રહી છે. અધિકારીઓનું કહેવું છે કે અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા દરેક નાગરિકનો અધિકાર છે, પરંતુ કોઈપણ પ્રકારની અપમાનજનક, ઉશ્કેરણીજનક અથવા કાયદો અને વ્યવસ્થા માટે જોખમ ઉભું કરતી સામગ્રી સામે નિયમો મુજબ કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
આ સમગ્ર મુદ્દાની શરૂઆત નીટ પેપર લીક વિવાદ પછી થઈ હતી. વિદ્યાર્થીઓએ પરીક્ષા પ્રણાલીમાં સુધારાની માંગ સાથે દેશવ્યાપી વિરોધ શરૂ કર્યો હતો. સોશિયલ મીડિયા પર શરૂ થયેલું આ અભિયાન બાદમાં CJP તરીકે ઓળખાવા લાગ્યું અને 20 જૂનથી દિલ્હીના જંતર-મંતર પર સતત ધરણાં શરૂ થયા હતા. વિદ્યાર્થીઓ શિક્ષણમંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના રાજીનામાની માંગ કરી રહ્યા હતા. લગભગ 36 દિવસ સુધી ચાલેલા આંદોલન દરમિયાન હજારો વિદ્યાર્થીઓ અને યુવાનો તેમાં જોડાયા હતા.
આ પ્રદર્શન દરમિયાન સોશિયલ મીડિયા સૌથી મોટું માધ્યમ બનીને સામે આવ્યું. વિદ્યાર્થીઓએ Instagram, X, YouTube અને અન્ય ડિજિટલ પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરીને પોતાની વાત દેશભરમાં પહોંચાડી હતી. લાઈવ સ્ટ્રીમ, રીલ્સ, પોસ્ટ્સ અને મીમ્સ દ્વારા આંદોલનની દરેક માહિતી સતત શેર કરવામાં આવતી હતી. ઇન્ટરનેટને કારણે આંદોલન માત્ર જંતર-મંતર સુધી સીમિત રહ્યું નહીં પરંતુ સમગ્ર દેશમાં ચર્ચાનો વિષય બન્યું.
આંદોલનની એક ખાસ વાત એ પણ રહી કે લોકો પરંપરાગત રીતે રોકડ સહાય આપવાના બદલે ઓનલાઈન માધ્યમથી સીધી મદદ કરતા હતા. Swiggy અને Zomato જેવી સેવાઓ દ્વારા પ્રદર્શન સ્થળે ભોજન, પાણી, દવાઓ અને અન્ય જરૂરી સામગ્રી મોકલવામાં આવતી હતી. ત્યાં બનાવવામાં આવેલા હેલ્પ ડેસ્ક પર આ તમામ સામગ્રીનું વિતરણ કરવામાં આવતું હતું. ઘણા લોકો દેશ-વિદેશમાંથી પણ ઓનલાઈન મદદ પહોંચાડતા હતા.
વિદ્યાર્થીઓ વચ્ચે સહકારની ભાવના પણ આંદોલન દરમિયાન જોવા મળી હતી. ગરમી વચ્ચે કોઈ પાણી પીવડાવતું, કોઈ હાથપંખો કરીને મદદ કરતું તો કોઈ તબિયત બગડેલા વિદ્યાર્થીઓને મેડિકલ ટીમ સુધી પહોંચાડતું હતું. મોટી સંખ્યામાં યુવતીઓ પણ આંદોલનમાં જોડાઈ હતી અને અનેક વિદ્યાર્થીનીઓએ જણાવ્યું હતું કે તેઓ સમગ્ર પ્રદર્શન દરમિયાન સુરક્ષિત અનુભવ કરી રહી હતી. મહિલા સુરક્ષાને લઈને કોઈ મોટી ફરિયાદ સામે આવી નહોતી, જેને આંદોલનનું એક સકારાત્મક પાસું માનવામાં આવ્યું.
જો કે, સમય જતાં કેટલીક એવી ઘટનાઓ પણ સામે આવી જેના કારણે આંદોલન પર સવાલો ઊભા થયા. પ્રદર્શનના અંતિમ દિવસોમાં કેટલાક એવા લોકો પણ સ્થળ પર પહોંચ્યા હતા જેમનો વિદ્યાર્થીઓ સાથે સીધો સંબંધ નહોતો. ફૂડ ડિલિવરી પહોંચતા જ કેટલાક લોકો ભોજનના પેકેટ લેવા માટે દોડતા હોવાથી વ્યવસ્થા ખોરવાતી હોવાની ફરિયાદો પણ સામે આવી હતી. બીજી તરફ, પ્રદર્શન સ્થળે ફરજ બજાવતા પોલીસકર્મીઓ માટે પૂરતી સુવિધા ન હોવાનો મુદ્દો પણ ચર્ચામાં રહ્યો હતો. શરૂઆતના દિવસોમાં વિદ્યાર્થીઓ અને પોલીસકર્મીઓ સાથે જ ભોજન કરતા હતા, પરંતુ બાદમાં પરિસ્થિતિ બદલાઈ ગઈ. કેટલાક દિવસો પછી પોલીસ માટે અલગ વ્યવસ્થા ન હોવાના અહેવાલો પણ સામે આવ્યા હતા. આંદોલન મોટાભાગે શાંતિપૂર્ણ રહ્યું હોવા છતાં અંતિમ તબક્કામાં કેટલીક જગ્યાએ હિંસાની ઘટનાઓ પણ નોંધાઈ હતી. શિક્ષણમંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના રાજીનામાની જાહેરાત બાદ કેટલીક જગ્યાએ તોડફોડ અને હંગામાની ઘટનાઓ સામે આવતા સમગ્ર આંદોલનની છબી પર પણ અસર પડી હતી.
આ સમગ્ર આંદોલન દરમિયાન કેટલીક રાજકીય વ્યક્તિઓના પરિવારજનોના નિવેદનો પણ ચર્ચામાં રહ્યા હતા. મહારાષ્ટ્રના મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસની પુત્રી દિવિજાએ શાંતિપૂર્ણ વિરોધને લોકશાહીનો અધિકાર ગણાવ્યો હતો અને પરીક્ષા પ્રણાલીમાં સુધારાની જરૂરિયાત વ્યક્ત કરી હતી. આસામના મંત્રી કેશવ મહંતની પુત્રી દિબિસા પણ પ્રદર્શન સાથે જોડાઈ હતી. ઉપરાંત, ભાજપ સાંસદ અપરાજિતા સારંગીની પુત્રી અર્ચિતાએ પણ વિદ્યાર્થીઓના સમર્થનમાં સોશિયલ મીડિયા પર પોતાની વાત રજૂ કરી હતી. લગભગ 36 દિવસ સુધી ચાલેલા આંદોલનનો અંત શિક્ષણમંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના રાજીનામાની જાહેરાત બાદ આવ્યો હતો. પ્રધાને પોતાના નિવેદનમાં છેલ્લા કેટલાક દિવસોની ઘટનાઓને દુઃખદ ગણાવી હતી અને આ મુદ્દાને વ્યક્તિગત પ્રતિષ્ઠાનો વિષય ન હોવાનું જણાવ્યું હતું. ત્યારબાદ વિદ્યાર્થીઓએ પણ ધરણાં સમાપ્ત કરવાની જાહેરાત કરી હતી.
હવે દિલ્હી પોલીસનું મુખ્ય ધ્યાન સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયેલી એવી પોસ્ટ્સ પર છે જેમાં વડાપ્રધાન અથવા અન્ય નેતાઓ અંગે અપમાનજનક ભાષાનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હોવાનો આરોપ છે. પોલીસ વિવિધ સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓને નોટિસ મોકલીને આવી પોસ્ટ્સ, વીડિયો અને કોમેન્ટ્સ દૂર કરવાની કાર્યવાહી કરી શકે છે. સાથે જ જો કોઈ વ્યક્તિ સામે કાયદાકીય જોગવાઈઓ લાગુ પડતી હશે તો તેના વિરુદ્ધ પણ નિયમ મુજબ કાર્યવાહી કરવામાં આવી શકે છે. પોલીસનું કહેવું છે કે સમગ્ર પ્રક્રિયા કાયદાના દાયરામાં રહીને કરવામાં આવશે અને દરેક પોસ્ટની અલગથી સમીક્ષા બાદ જ કોઈ નિર્ણય લેવામાં આવશે. હાલ સોશિયલ મીડિયા મોનિટરિંગ ટીમ સતત તમામ પ્લેટફોર્મ પર નજર રાખી રહી છે અને સમગ્ર મામલાની તપાસ આગળ વધી રહી છે.
