ઓલિમ્પિક મેડલ વિજેતા કુસ્તીબાજ વિનેશ ફોગાટને દિલ્હી હાઈકોર્ટમાંથી મોટો ઝટકો લાગ્યો છે. ભારતીય કુસ્તી મહાસંઘ એટલે કે WFI દ્વારા નક્કી કરાયેલા પસંદગી માપદંડમાંથી વચગાળાની છૂટ આપીને તેને 2026 સિનિયર વર્લ્ડ રેસલિંગ ચેમ્પિયનશિપની પસંદગી ટ્રાયલમાં ભાગ લેવાની મંજૂરી આપવાની તેની માંગ કોર્ટે ફગાવી દીધી છે. આ નિર્ણય બાદ 14 સપ્ટેમ્બરે યોજાનારી ટ્રાયલમાં વિનેશ માટે ભાગ લેવાનો રસ્તો હાલ બંધ થઈ ગયો છે.
શું છે આખો વિવાદ
WFIએ 7 સપ્ટેમ્બરે સિનિયર વર્લ્ડ ચેમ્પિયનશિપની પસંદગી ટ્રાયલ માટે નવા માપદંડ જાહેર કર્યા હતા. તેમાં અગાઉની સ્પર્ધાઓમાં મેડલ જીતેલા ખેલાડીઓને પસંદગીમાં પ્રાથમિકતા આપવાની જોગવાઈ છે. વિનેશે આ માપદંડને દિલ્હી હાઈકોર્ટમાં પડકાર્યો હતો. તેનું કહેવું હતું કે તે ડિસેમ્બર 2024થી સ્પર્ધાત્મક કુસ્તીથી દૂર રહી છે. આ સમયગાળામાં તે માતૃત્વ રજાને કારણે પણ સ્પર્ધાઓમાં ભાગ લઈ શકી નહોતી. તેથી અગાઉના મેડલના આધારે બનાવાયેલા માપદંડને કારણે તેને ટ્રાયલમાં ભાગ લેવાની તક જ નહીં મળે.
વિનેશનો દાવો- તક નહીં મળે તો કારકિર્દી પર અસર પડશે
કોર્ટમાં વિનેશ તરફથી દલીલ કરવામાં આવી હતી કે જો તેને આ ટ્રાયલમાં ભાગ લેવાની તક નહીં મળે તો આખું વર્ષ તેની આંતરરાષ્ટ્રીય કારકિર્દી માટે મહત્વનું નુકસાન બની શકે છે. વિનેશે એવી પણ દલીલ કરી હતી કે માતૃત્વ બાદ રમતના મેદાન પર પાછા ફરતી મહિલા ખેલાડીઓ માટે પસંદગીના નિયમોમાં જરૂરી લવચીકતા હોવી જોઈએ. સુનાવણી દરમિયાન જસ્ટિસ સ્વર્ણકાંતા શર્માએ પણ મહિલા ખેલાડીઓ માટે લગ્ન, માતૃત્વ અને રમત વચ્ચે ઊભા થતા પડકારનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો.
WFIએ શું કહ્યું
બીજી તરફ WFIએ વિનેશને કોઈ ખાસ છૂટ આપવાનો વિરોધ કર્યો હતો. મહાસંઘ તરફથી દલીલ કરવામાં આવી કે વિનેશે રાજ્ય અને રાષ્ટ્રીય સ્તરની સ્પર્ધાઓમાં ફરી મેડલ જીતીને પોતાની પસંદગીની સ્થિતિ મજબૂત કરવી જોઈએ. WFIનું કહેવું છે કે પસંદગીની પ્રક્રિયા માટે નક્કી કરાયેલા નિયમો તમામ ખેલાડીઓ માટે લાગુ પડે છે અને માત્ર વિનેશ માટે અલગ માપદંડ નક્કી કરી શકાય નહીં. મહાસંઘે વિનેશ સામે ચાલી રહેલી શિસ્તભંગની કાર્યવાહીનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો.
14 સપ્ટેમ્બરની ટ્રાયલ કેમ મહત્વની છે
2026 સિનિયર વર્લ્ડ રેસલિંગ ચેમ્પિયનશિપ માટે ભારતની ટીમ પસંદ કરવા 14 સપ્ટેમ્બરે નવી દિલ્હીમાં ટ્રાયલ યોજાવાની છે. આ ટ્રાયલમાં સ્થાન મેળવવું એટલે વર્લ્ડ ચેમ્પિયનશિપમાં ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કરવાની તક. વિનેશનું કહેવું હતું કે હાલના નિયમોને કારણે તેને ટ્રાયલ સુધી પહોંચવાની તક જ છીનવાઈ રહી છે. હવે હાઈકોર્ટ દ્વારા વચગાળાની રાહત ન મળતાં વિનેશ માટે આ ટ્રાયલમાં ભાગ લેવાનો રસ્તો મુશ્કેલ બની ગયો છે. જોકે તેની મુખ્ય અરજી પર કોર્ટમાં કાનૂની લડાઈ હજુ ચાલુ છે.
માતૃત્વ બાદ મહિલા ખેલાડીઓની વાપસીનો મુદ્દો પણ ચર્ચામાં
આ કેસ માત્ર વિનેશ ફોગાટની પસંદગી પૂરતો મર્યાદિત નથી. સુનાવણી દરમિયાન મહિલા ખેલાડીઓ માટે માતૃત્વ બાદ ફરી સ્પર્ધામાં આવવાની મુશ્કેલીનો મુદ્દો પણ સામે આવ્યો. પુરુષ ખેલાડીઓ સતત સ્પર્ધામાં ભાગ લઈને મેડલ મેળવી શકે છે, જ્યારે મહિલા ખેલાડી ગર્ભાવસ્થા અને પ્રસૂતિના કારણે લાંબા સમય સુધી રમતથી દૂર રહે તો જૂના મેડલના આધારે બનાવેલા નિયમોમાં તેને નુકસાન થઈ શકે છે. કોર્ટમાં આ બાબતને લઈને પણ ચર્ચા થઈ હતી.
વિનેશની કારકિર્દીનો મોટો વળાંક
વિનેશ ફોગાટ ભારતીય કુસ્તીની સૌથી જાણીતી ખેલાડીઓમાંની એક છે. પેરિસ ઓલિમ્પિક્સ 2024માં તે 50 કિલો વર્ગની ફાઈનલ સુધી પહોંચી હતી, જોકે વજન સંબંધિત કારણસર ફાઈનલ પહેલાં તેને અયોગ્ય ઠેરવવામાં આવી હતી. તે અગાઉ 2024 ઓલિમ્પિક્સ માટે પણ પસંદગી અને ક્વોલિફિકેશનની પ્રક્રિયામાંથી પસાર થઈ ચૂકી છે. હવે 2026માં આંતરરાષ્ટ્રીય કુસ્તીમાં વાપસી કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી હતી, પરંતુ WFIના પસંદગી નિયમો અને કોર્ટની કાર્યવાહી વચ્ચે તેની મુશ્કેલી વધી ગઈ છે.
હાલના કોર્ટના નિર્ણયથી 14 સપ્ટેમ્બરની ટ્રાયલ માટે તેને વચગાળાની ખાસ છૂટ મળી નથી. એટલે હવે તેની આગળની કાનૂની લડાઈ અને WFIની પસંદગી પ્રક્રિયા પર નજર રહેશે.
