દારૂના વેપાર અને કિંગફિશર એરલાઇન્સના કારણે એક સમયે દેશના મોટા ઉદ્યોગપતિ તરીકે જાણીતા બનેલા વિજય માલ્યા સામે ચાલી રહેલા મની લોન્ડરિંગ કેસમાં મોટો કાનૂની વળાંક આવ્યો છે. માલ્યાના પક્ષે દલીલ કરવામાં આવી હતી કે બેન્કોના લગભગ ₹15,000 કરોડ પરત મળી ચૂક્યા છે, તેથી તેમની સામેની કાર્યવાહીનો કોઈ હેતુ રહ્યો નથી. જોકે, બોમ્બે હાઈકોર્ટ સમક્ષ એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ એટલે કે ઈડીએ સ્પષ્ટ કર્યું કે સંપત્તિમાંથી પૈસા વસૂલ થઈ જવાથી મની લોન્ડરિંગનો ફોજદારી કેસ ખતમ થતો નથી.
માલ્યાના વકીલે શું દલીલ કરી?
માલ્યાના વકીલે કોર્ટ સમક્ષ કહ્યું હતું કે બેન્કોના દાવા સામે અત્યાર સુધીમાં લગભગ ₹15,000 કરોડની વસૂલાત થઈ ચૂકી છે. આ રકમ મૂળ બાકીદારી કરતાં ઘણી વધારે છે. તેથી માલ્યાની નાગરિક જવાબદારી એટલે કે બેન્કોને ચૂકવવાના પૈસાની બાબત લગભગ પૂરી થઈ ગઈ હોવાનું કહેવામાં આવ્યું હતું. આ દલીલ સાથે માલ્યાની 2020ની અરજીનો પણ સંબંધ છે. આ અરજીમાં તેમણે ઈડીએ જપ્ત કરેલી સંપત્તિનો ઉપયોગ બેન્કોના બાકી નાણાં વસૂલવા માટે કરવાની કાર્યવાહી સામે વાંધો ઉઠાવ્યો હતો.
ઈડીએ કહ્યું- પૈસા મળ્યા એટલે ગુનો ખતમ થતો નથી
ઈડીએ બોમ્બે હાઈકોર્ટને જણાવ્યું કે બેન્કોને પૈસા પાછા મળવા અને મની લોન્ડરિંગના આરોપમાં ચાલતી ફોજદારી કાર્યવાહી બે અલગ બાબતો છે. એટલે કે બેન્કોની નાણાકીય વસૂલાત થઈ ગઈ હોય તો પણ જો કોઈ વ્યક્તિ સામે મની લોન્ડરિંગ હેઠળ કાર્યવાહી ચાલી રહી હોય તો માત્ર પૈસા પરત મળ્યા છે એટલા માટે કેસ બંધ કરી શકાય નહીં. બાર એન્ડ બેન્ચના અહેવાલ મુજબ ઈડીએ કોર્ટ સમક્ષ આ જ સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરી હતી.
₹15,000 કરોડની વાત ક્યાંથી આવી?
માલ્યાના પક્ષે બોમ્બે હાઈકોર્ટમાં આશરે ₹15,000 કરોડની વસૂલાતનો આંકડો રજૂ કર્યો હતો. અગાઉના અહેવાલોમાં પણ માલ્યાના વકીલે કહ્યું હતું કે બેન્કોના સંઘે તેમની સંપત્તિમાંથી લગભગ ₹15,000 કરોડ વસૂલ્યા છે. જોકે, તાજેતરના એક અલગ અહેવાલમાં માલ્યાએ પોતે કહ્યું છે કે તેમની સામે ₹6,203 કરોડની જવાબદારી સામે ₹14,131 કરોડથી વધુની સંપત્તિ જપ્ત કરવામાં આવી છે. એટલે ₹15,000 કરોડની વસૂલાત અને ₹14,131 કરોડની જોડાયેલી સંપત્તિના આંકડા અલગ કાનૂની પ્રક્રિયા અને ગણતરી સાથે જોડાયેલા છે.
કિંગફિશર એરલાઇન્સ કેસમાં 10 વર્ષથી તપાસ
વિજય માલ્યા અને કિંગફિશર એરલાઇન્સ સામેની તપાસને હવે લગભગ 10 વર્ષ થઈ ગયા છે. સીબીઆઈ અને ઈડીએ આ મામલે કાર્યવાહી શરૂ કર્યા બાદ પણ કેસમાં ટ્રાયલ હજુ શરૂ થયો નથી અને તપાસ સાથે જોડાયેલી કાનૂની પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે. માલ્યા સામે બેન્ક લોનમાં ગેરરીતિ અને મની લોન્ડરિંગ સહિતના ગંભીર આરોપો છે. તેઓ હાલમાં ભારત બહાર છે અને પોતાની સામે ચાલી રહેલી વિવિધ કાનૂની કાર્યવાહીને પડકારી રહ્યા છે.
ફોજદારી કેસ અને બેન્કની વસૂલાત અલગ મુદ્દા
આ કેસમાં સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે બેન્કોને થયેલા નાણાકીય નુકસાનની ભરપાઈ થઈ જાય તો પણ આરોપિત ગુનાની તપાસ અને કોર્ટની કાર્યવાહી આપોઆપ બંધ થતી નથી. મની લોન્ડરિંગના કેસમાં તપાસ એ બાબત પર પણ થાય છે કે કથિત ગુનામાંથી મળેલા પૈસાનો ઉપયોગ કેવી રીતે થયો, પૈસાની હેરફેર ક્યાં થઈ અને સંપત્તિ સાથે તેનો સંબંધ શું હતો. તેથી વસૂલાત થઈ હોવાનો મુદ્દો કેસના અંત માટે એકમાત્ર આધાર બની શકતો નથી.
માલ્યાએ ફરી સરકાર સામે સવાલ ઉઠાવ્યા
આ મામલે તાજેતરમાં માલ્યાએ સોશિયલ મીડિયા પર પણ પોતાની નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે ₹14,131.60 કરોડની વસૂલાતનો ઉલ્લેખ કરીને પોતાની સામે ચાલી રહેલી કાર્યવાહી અંગે સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. માલ્યાએ પોતાને ‘ફરાર’ કહેવા સામે પણ વાંધો વ્યક્ત કર્યો હતો. જોકે, બોમ્બે હાઈકોર્ટ સમક્ષ ચાલી રહેલી કાર્યવાહીનો મુખ્ય મુદ્દો એ છે કે સંપત્તિમાંથી થયેલી વસૂલાતના આધારે મની લોન્ડરિંગનો કેસ બંધ કરી શકાય કે નહીં. ઈડીનું વલણ સ્પષ્ટ છે કે નાણાંની વસૂલાત અને ફોજદારી કાર્યવાહી એક જ બાબત નથી.
મામલો હજુ કાનૂની લડાઈમાં
આ રીતે વિજય માલ્યા માટે બેન્કોની મોટી રકમની વસૂલાતનો મુદ્દો ચોક્કસપણે મહત્વનો છે, પરંતુ તેનાથી મની લોન્ડરિંગની કાર્યવાહી આપોઆપ પૂરી થતી નથી. બોમ્બે હાઈકોર્ટમાં આ મુદ્દે માલ્યાની 2020ની અરજી સાથે જોડાયેલી કાનૂની પ્રક્રિયા હજુ આગળ વધવાની છે.
